Bắc Ninh công nghệ cao: từ tham vọng trung tâm bán dẫn đến cầu nối Việt-Trung
Bắc Ninh công nghệ cao là định hướng phát triển lấy công nghiệp bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, điện tử và các ngành công nghệ tiên tiến làm trụ cột, gắn với chuỗi giá trị công nghệ toàn cầu và định vị tỉnh như một trung tâm sản xuất, R&D và logistics công nghệ cao ở miền Bắc Việt Nam. Bắc Ninh đang hướng tới trở thành thành phố trực thuộc Trung ương với mục tiêu là trung tâm công nghiệp bán dẫn và AI hàng đầu Việt Nam. Đây không chỉ là tham vọng địa phương, mà là lựa chọn chiến lược để bắt nhịp làn sóng đầu tư Trung Quốc trong lĩnh vực công nghệ cao và chuỗi giá trị công nghệ. Câu hỏi không còn là “có thu hút vốn Trung Quốc hay không”, mà là “thu hút như thế nào, vào lĩnh vực nào, với điều kiện nào” để phục vụ lợi ích dài hạn của nền kinh tế.
Tọa đàm tại Trung Quốc: Bắc Ninh chủ động định hình dòng vốn công nghệ cao
Tọa đàm do Đại sứ quán Việt Nam tại Trung Quốc phối hợp với tỉnh Bắc Ninh tổ chức đã gửi đi một tín hiệu rõ ràng: Việt Nam muốn đầu tư Trung Quốc đi vào chiều sâu công nghệ, và Bắc Ninh sẵn sàng làm cửa ngõ tiếp nhận. Sự kiện quy tụ gần 300 đại biểu từ các cơ quan quản lý, hiệp hội và tập đoàn lớn của Trung Quốc, trong đó có nhiều tên tuổi trong lĩnh vực công nghệ, hạ tầng, năng lượng mới và công nghiệp hỗ trợ. Đại sứ Phạm Thanh Bình nhấn mạnh chuyến thăm cấp Nhà nước của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đến Trung Quốc tháng 4/2026 đã mở ra giai đoạn phát triển mới cho quan hệ hai nước, tạo nền tảng vững chắc cho hợp tác đầu tư. Đây là một câu nói mang tính “định hướng chính sách”, cho thấy hợp tác Việt-Trung trong giai đoạn mới sẽ ưu tiên chất lượng hơn số lượng dự án.
Ở chiều địa phương, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Bắc Ninh Phạm Văn Thịnh khẳng định tỉnh luôn coi trọng quan hệ với đối tác Trung Quốc và mong muốn mở rộng hợp tác trong công nghiệp công nghệ cao, sản xuất thông minh, chuyển đổi số, logistics, năng lượng xanh và phát triển đô thị. Quan trọng hơn, Bắc Ninh không chọn chiến lược “mở cửa vô điều kiện”. Tỉnh định hướng thu hút có chọn lọc các dự án công nghệ cao, công nghệ tiên tiến, công nghệ sạch, giá trị gia tăng lớn và thân thiện môi trường. Đây là thông điệp chính trị và kinh tế: dòng vốn Trung Quốc được chào đón, nhưng phải đi kèm chuyển giao công nghệ, chuẩn môi trường và đóng góp ngân sách cao. Bắc Ninh đang cố tình đặt mức “sàng lọc” cao để tránh kịch bản trở thành nơi tiếp nhận các dự án lạc hậu, tiêu tốn tài nguyên và gây áp lực xã hội.
Chiến lược hạ tầng và quỹ đất: chuẩn bị cho chuỗi giá trị công nghệ dài hạn
Để biến tham vọng thành lợi thế cạnh tranh thực tế, Bắc Ninh không chỉ dừng ở xúc tiến đầu tư trên giấy. Tỉnh đang xây dựng nền tảng vật chất cho một trung tâm Bắc Ninh công nghệ cao gắn với hợp tác Việt-Trung. Hiện Bắc Ninh có 39 khu công nghiệp với nền tảng hạ tầng công nghiệp và kinh nghiệm hợp tác dày dặn, đồng thời đặt mục tiêu quy hoạch 70 khu công nghiệp, với 39 khu hiện hữu chiếm 11.387 ha, đất sạch khoảng 600 ha và dự kiến tăng lên khoảng 1.000 ha vào quý I/2027. Đây là bước chuẩn bị “đi trước một nhịp” để không bị động khi làn sóng đầu tư công nghệ cao gia tăng. Bắc Ninh xác định tiêu chí “2 ít, 3 cao”: sử dụng tiết kiệm đất, ít lao động; suất đầu tư cao, công nghệ cao và đóng góp ngân sách cao.
Chiến lược quỹ đất sạch gắn với tiêu chí “2 ít, 3 cao” cho thấy tỉnh không muốn đánh đổi dài hạn lấy lợi ích ngắn hạn. Ở một tỉnh có mật độ dân cư dày, đất đai hạn chế, ưu tiên này là hợp lý. Điểm đáng chú ý là Bắc Ninh không chỉ hướng đến lắp ráp, mà nhắm vào các mắt xích then chốt của chuỗi giá trị công nghệ: bán dẫn, vật liệu mới, robot, AI, dược phẩm – y sinh, năng lượng xanh và thiết bị điện thông minh. Dự kiến đến quý I/2027, quỹ đất sạch khoảng 1.000 ha sẽ dành cho các lĩnh vực ưu tiên như bán dẫn, UAV-logistics thông minh, robot-AI, dược phẩm-y sinh và năng lượng xanh. Nếu được triển khai nghiêm túc, Bắc Ninh có thể lọc bớt các dự án gia công giá trị thấp, tập trung vào các phân đoạn có lợi thế công nghệ và tài khóa cao.
Bắc Ninh – Sơn Đông: từ giao thương sang liên kết chuỗi giá trị công nghệ
Nếu tọa đàm tại Trung Quốc là “cửa vào” với các tập đoàn, thì hội nghị xúc tiến thương mại với Sơn Đông là bước đi nhằm gắn kết chuỗi giá trị công nghệ song phương. Tại hội nghị, Phạm Văn Thịnh nêu rõ những lĩnh vực có thể kết nối trực tiếp giữa nền tảng công nghiệp Bắc Ninh và thế mạnh của Sơn Đông. Bắc Ninh hiện có hệ sinh thái điện tử, bán dẫn, công nghệ cao với sự hiện diện của Samsung, Amkor, Goertek, Canon và nhiều doanh nghiệp trong chuỗi cung ứng. Trong khi đó, Sơn Đông sở hữu thế mạnh về công nghiệp chế tạo, máy móc thiết bị, năng lượng mới, vật liệu và công nghệ. Từ sự bổ trợ này, hai bên nhắm tới mục tiêu liên kết chuỗi giá trị, kết nối sản xuất – logistics – phân phối, để doanh nghiệp cùng tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng khu vực và toàn cầu.
Điểm đáng nói là hội nghị không chỉ dừng ở những phát biểu thiện chí. Đại diện doanh nghiệp Việt Nam và Sơn Đông đã ký các thỏa thuận hợp tác, mở ra cơ hội tăng cường kết nối thương mại, đầu tư và liên kết sản xuất giữa cộng đồng doanh nghiệp hai bên. Đồng thời, Bắc Ninh đặt rõ yêu cầu: thu hút đầu tư có chọn lọc, ưu tiên công nghệ cao, công nghiệp xanh, logistics thông minh và công nghiệp hỗ trợ. Về phía Sơn Đông, lãnh đạo tỉnh bày tỏ mong muốn làm sâu sắc hợp tác công nghiệp, kinh tế, thương mại, đồng thời mở rộng sang kinh tế xanh và kinh tế số. Đây là sự trùng khớp lợi ích quan trọng: cả hai bên đều muốn di chuyển lên các nấc cao hơn của chuỗi giá trị, thay vì bị kẹt trong mô hình gia công truyền thống.
Quảng bá sản phẩm Bắc Ninh vào thị trường Trung Quốc và thông điệp cho tương lai
Một chiến lược thu hút đầu tư chỉ bền vững khi nó song hành với mở rộng thị trường cho sản phẩm địa phương. Bắc Ninh không tự giới hạn mình ở vai trò “bệ phóng” cho doanh nghiệp Trung Quốc, mà muốn đưa chính sản phẩm của tỉnh vào sâu hơn trong hệ sinh thái tiêu dùng Trung Quốc. Tỉnh mong muốn đưa vải thiều, sản phẩm OCOP, nông sản chất lượng cao và sản phẩm công nghiệp chế biến tiếp cận sâu hơn hệ thống phân phối tại Sơn Đông; đồng thời thúc đẩy thương mại điện tử xuyên biên giới, logistics hiện đại và các giải pháp vận tải nhằm giảm chi phí, nâng năng lực cạnh tranh cho doanh nghiệp. Cách tiếp cận này cho thấy Bắc Ninh đang nhìn hợp tác Việt-Trung dưới lăng kính hai chiều: vừa hút vốn, vừa xuất hàng, tránh lệ thuộc một chiều vào dòng đầu tư.
Nhìn tổng thể, Bắc Ninh đang định hình mình như một cầu nối công nghệ cao Việt-Trung với ba lớp chiến lược: ngoại giao kinh tế cấp cao, chuẩn bị hạ tầng và quỹ đất chọn lọc, cùng liên kết chuỗi giá trị với các địa phương Trung Quốc như Sơn Đông. Với GRDP tăng 10,56% trong 6 tháng đầu năm 2026 và chỉ số sản xuất công nghiệp tăng 19,51%, Bắc Ninh có nền tảng để đặt yêu cầu cao hơn lên nhà đầu tư. Câu hỏi còn lại là khả năng thực thi: liệu tỉnh có giữ vững tiêu chí “2 ít, 3 cao” trước áp lực thu hút dự án, và có đủ nguồn nhân lực để hấp thụ dòng vốn công nghệ cao hay không. Nhưng nếu kiên định với chiến lược hiện tại, Bắc Ninh có cơ hội trở thành hình mẫu về cách một địa phương Việt Nam chủ động định hình hợp tác Việt-Trung trong kỷ nguyên chuỗi giá trị công nghệ.
