Tiếng Anh lớp tiểu học: từ môn học thành ngôn ngữ thứ hai của học sinh
Việc tiếng Anh được xây dựng như ngôn ngữ thứ hai của học sinh tiểu học là xu hướng giáo dục mới, trong đó các em không chỉ học ngữ pháp và từ vựng mà còn dùng tiếng Anh trong giao tiếp hằng ngày, hoạt động ngoại khóa, học liệu số và tương tác với công nghệ, giúp hình thành nền tảng song ngữ sớm, tự nhiên, gắn với cuộc sống và năng lực số. Ngay trong ngày tựu trường, khuôn viên Trường tiểu học Lương Thế Vinh đã rộn ràng tiếng nói cười của học sinh, phụ huynh háo hức chuẩn bị quần áo, cặp sách và mọi thứ cần thiết cho con, cả nhà dậy từ 6 giờ sáng để đón năm học mới. Không khí ấy cho thấy phụ huynh đã sẵn sàng về mặt vật chất, nhưng trước yêu cầu tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai học sinh, câu hỏi lớn hơn là: họ đã chuẩn bị tinh thần và định hướng học tập dài hạn cho con đến đâu.
Trường Lương Thế Vinh mở rộng môi trường tiếng Anh và năng lực số
Điểm đáng chú ý ở Trường tiểu học Lương Thế Vinh là tiếng Anh không còn bị giới hạn trong vài tiết học mỗi tuần, mà được đưa vào giao tiếp chào hỏi, điểm danh, sinh hoạt lớp, câu lạc bộ và các hoạt động trải nghiệm, hướng đến mục tiêu trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học. Học sinh được khuyến khích sử dụng câu giao tiếp tiếng Anh đơn giản, tham gia xây dựng ‘English Corner’, bảng tin, thư viện và không gian với chỉ dẫn song ngữ Việt - Anh. Song song đó, năng lực số được tăng cường: tùy độ tuổi, các em dùng máy tính, máy tính bảng, bảng tương tác, học liệu số; tạo bài trình chiếu, sơ đồ tư duy, tranh minh họa, áp phích và sản phẩm truyền thông số, làm bài tập, trò chơi, kiểm tra trên nền tảng số, thậm chí trải nghiệm thực tế ảo khi phù hợp. Nhà trường định hướng rõ ràng: học sinh phải biết khai thác công nghệ và AI theo tinh thần “học để hiểu, sử dụng để sáng tạo và luôn có trách nhiệm”.
Bối cảnh giáo dục mới: học thật, sách thống nhất, mạng lưới trường tinh gọn
Những thay đổi ở một trường tiểu học không diễn ra đơn lẻ, mà nằm trong bức tranh rộng hơn của năm học mới với hơn 26 triệu học sinh, sinh viên bước vào một giai đoạn được kỳ vọng là thực chất hơn. Sáng sớm 5/9, khi tiếng trống khai trường còn chưa vang lên, học sinh vùng cao Mường Khương, Lào Cai đã thức dậy trong ngôi trường nội trú mới, có phòng học, phòng ở, sân trường khang trang, giảm quãng đường đến lớp và có nơi ăn ở, học tập ổn định ngay giữa vùng biên giới. Giai đoạn đầu của chủ trương xây dựng hệ thống trường phổ thông nội trú liên cấp ở các xã biên giới đã tập trung hoàn thành hơn 108 trường, mở rộng điều kiện học tập cho gần 113.000 học sinh vùng dân tộc thiểu số, miền núi, biên giới. Đồng thời, mạng lưới cơ sở giáo dục được sắp xếp lại, số trường dự kiến giảm từ 37.515 xuống 18.575, tương đương 50,5%, kéo theo khoảng 32.625 vị trí hiệu trưởng, phó hiệu trưởng và 11.041 nhân viên trường học được tinh gọn. Đây không chỉ là thay đổi về “biển tên” trên cổng trường, mà là tín hiệu yêu cầu giáo dục phải tập trung vào chất lượng học thật, thi thật, giá trị thật.
Phụ huynh cần chuẩn bị gì để con phát triển kỹ năng tiếng Anh và năng lực số?
Khi tiếng Anh lớp tiểu học được đẩy lên thành ngôn ngữ thứ hai học sinh, việc chuẩn bị năm học mới không thể dừng ở cặp sách, đồng phục. Phụ huynh cần giúp con coi tiếng Anh là phần tự nhiên của cuộc sống: khuyến khích con chào hỏi bằng tiếng Anh, xem bảng tin song ngữ, tham gia câu lạc bộ và dùng học liệu số để luyện nghe, phát âm, từ vựng, phản xạ giao tiếp. Đồng thời, phải đồng hành khi con tiếp cận AI và các nền tảng số: trò chuyện về bảo vệ thông tin cá nhân, nhận diện tin giả, lừa đảo, bắt nạt trên mạng và nội dung không an toàn, đúng như nhà trường đang hướng dẫn. Một câu nói đáng suy ngẫm trong bối cảnh này là: “Mục tiêu cuối cùng của giáo dục không phải điểm số, bằng cấp hay thứ hạng của nhà trường, mà là giáo dục được những con người như thế nào”. Muốn con có kỹ năng tiếng Anh vững, năng lực số an toàn, phụ huynh phải chuyển từ tư duy chạy theo điểm sang xây nhân cách và năng lực lâu dài.
Kết luận: không đứng ngoài cuộc cải cách, phụ huynh phải là đối tác giáo dục
Sau 8h30, khi nghi lễ khai giảng kết thúc, năm học thực sự chỉ vừa bắt đầu. Trong hành trình ấy, tiếng Anh là ngôn ngữ thứ hai, năng lực số và AI sẽ ngày càng đi sâu vào lớp học, từ việc học sinh tạo bài trình chiếu đến việc trải nghiệm thực tế ảo và giao tiếp bằng tiếng Anh ở mọi không gian trường học. Câu hỏi không còn là “trẻ có cần học tiếng Anh từ tiểu học không” mà là “phụ huynh chọn cách đồng hành nào để con phát triển kỹ năng tiếng Anh hài hòa với nhân cách và năng lực số”. Nếu phụ huynh chỉ quan tâm đến điểm số, bỏ qua việc con dùng tiếng Anh thế nào, xử lý thông tin ra sao, thì mọi khẩu hiệu “học thật, thi thật, giá trị thật” sẽ khó đi vào đời sống. Ngược lại, khi gia đình trở thành đối tác giáo dục, cùng nhà trường tạo môi trường song ngữ, an toàn, có trách nhiệm, tiếng Anh ở tiểu học mới thực sự trở thành chiếc cầu mở rộng tương lai cho trẻ.
