Từ môn học thành môi trường sử dụng
Đưa tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học là định hướng sử dụng tiếng Anh thường xuyên trong dạy học, hoạt động giáo dục, giao tiếp và sinh hoạt chuyên môn, thay vì chỉ giới hạn ở tiết ngoại ngữ. UBND TP.HCM đã phê duyệt kế hoạch thực hiện đề án cho giai đoạn 2026-2035, với tầm nhìn đến năm 2045. Đây là lựa chọn có ý nghĩa: nếu tiếng Anh chỉ xuất hiện trong sách và bài kiểm tra, học sinh khó có đủ cơ hội dùng ngôn ngữ để học tập và giao tiếp. Thành phố muốn xây dựng một hệ sinh thái sử dụng tiếng Anh, nâng chất lượng dạy tiếng Anh lẫn dạy một số môn bằng tiếng Anh, qua đó chuẩn bị nguồn nhân lực và công dân có khả năng hội nhập. Vì vậy, điều đáng theo dõi không chỉ là số tiết học, mà là mức độ tiếng Anh hiện diện trong đời sống nhà trường.
Lộ trình thử nghiệm rồi mới mở rộng
Đề án chọn cách triển khai theo từng bước, thay vì áp dụng đồng loạt ngay từ đầu. Trong năm học 2026-2027, mỗi cụm chuyên môn sẽ chọn 1-2 cơ sở giáo dục để thử nghiệm, kiểm chứng tiêu chí, chương trình và học liệu; việc sơ kết dự kiến diễn ra vào cuối năm học 2027-2028 để điều chỉnh trước khi nhân rộng. Các mốc tiếp theo cho thấy tham vọng tăng dần: ít nhất 15% cơ sở giáo dục dự kiến có chương trình dạy học bằng tiếng Anh trong năm học 2027-2028; tỷ lệ này hướng tới ít nhất 30% vào năm học 2029-2030, cùng mục tiêu 40% cơ sở xây dựng môi trường giao tiếp bằng tiếng Anh. Cách làm thí điểm là hợp lý, miễn là đánh giá thực chất chất lượng học tập chứ không chỉ đếm số trường tham gia.
Mục tiêu lớn đòi hỏi đầu tư vào giáo viên
Đến năm 2035, TP.HCM đặt mục tiêu 100% cán bộ quản lý và giáo viên đạt chuẩn năng lực tiếng Anh theo kế hoạch; 100% cơ sở hoàn thành bồi dưỡng phương pháp dạy môn bằng tiếng Anh, thiết kế chương trình phù hợp và xây dựng môi trường tiếng Anh học đường. Thành phố cũng hướng tới khoảng 50% cơ sở giáo dục phổ thông thực hiện chương trình tích hợp theo nhu cầu tự nguyện của người học. Tầm nhìn đến năm 2045 nâng tỷ lệ cơ sở triển khai chương trình tích hợp lên 60-70%. Nhưng những con số này sẽ khó thành hiện thực nếu thiếu giáo viên tiếng Anh và giáo viên đủ khả năng dạy môn học bằng tiếng Anh. Tình trạng thiếu giáo viên ở một số khu vực, cùng chênh lệch về cơ sở vật chất và hạ tầng công nghệ giữa trung tâm với vùng ven, là phép thử lớn của đề án.
Học tiếng Anh cần vượt khỏi lớp học
Với trẻ mầm non, thành phố dự kiến thí điểm tích hợp tiếng Anh trên nền tảng số thông qua hoạt động học bằng chơi; đồng thời xây dựng kho học liệu số dùng chung để tăng tính liên thông và thống nhất trong đánh giá. Ở các cấp học khác, định hướng là phát triển đủ bốn kỹ năng, chú trọng nghe và nói ở bậc trung học cơ sở trở xuống. Tiếng Anh cũng được đưa ra ngoài giờ học qua câu lạc bộ, ngày hội, sân chơi và hoạt động trải nghiệm; trường có thể kết nối với thư viện, bảo tàng, cơ sở thể thao, doanh nghiệp và không gian công cộng để học sinh có thêm dịp thực hành. Đây là phần có thể tạo khác biệt rõ nhất với cách học nặng về bài tập. Phụ huynh và học sinh nên theo dõi kế hoạch cụ thể của trường mình: trường tham gia vào giai đoạn nào, hoạt động nào được tổ chức và cách nhà trường hỗ trợ học sinh.
Kết quả của đề án sẽ không được quyết định bởi mục tiêu dài hạn trên giấy, mà bởi việc các trường có đủ giáo viên, học liệu và điều kiện để biến tiếng Anh thành công cụ sử dụng thường xuyên hay không. Lộ trình thí điểm, đánh giá rồi mở rộng tạo cơ hội điều chỉnh, nhưng cũng đòi hỏi công khai tiến độ và quan tâm đến những trường còn thiếu nguồn lực. Với phụ huynh, theo dõi cách triển khai tại trường là thiết thực hơn việc chỉ nhìn vào khẩu hiệu. Nếu làm được điều đó, tiếng Anh trường học có thể chuyển từ một môn cần vượt qua thành năng lực học sinh dùng được trong học tập và cuộc sống.
