Thị trường bán lẻ Việt Nam: từ “cầu nối” tiêu dùng đến động lực tăng trưởng mới
Thị trường bán lẻ Việt Nam là tổng thể các hoạt động phân phối hàng hóa và dịch vụ đến tay người tiêu dùng cuối cùng, đóng vai trò cầu nối giữa sản xuất và tiêu dùng, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh doanh nghiệp, mở rộng sức mua trong nước và tạo nền tảng cho kinh tế số, kinh tế xanh phát triển bền vững đến 2030. Chính vì thế, câu chuyện bán lẻ hiện nay không còn là chuyện của siêu thị, cửa hàng hay sàn thương mại điện tử riêng lẻ, mà là chiến lược phát triển nội địa đầy chủ ý. Với hơn 100 triệu dân, sức mua liên tục tăng cùng chuyển đổi số mạnh mẽ, thị trường bán lẻ Việt Nam đang đứng trước cơ hội phát triển lớn. Theo Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước, năm 2025 bán lẻ tăng khoảng 9–10%, 6 tháng đầu 2026 tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng đạt 3.889,5 nghìn tỷ đồng, tăng 12,9% so với cùng kỳ. Đây không chỉ là con số ấn tượng, mà là lời khẳng định: muốn tăng trưởng kinh tế nhanh, phải nhìn thẳng vào sức bật thị trường bán lẻ. Ngày 21/10/2025, Thủ tướng đã ban hành Quyết định 2326/QĐ-TTg phê duyệt Chiến lược phát triển thị trường bán lẻ Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến 2050. Chiến lược đặt mục tiêu tăng tổng mức bán lẻ bình quân 11–11,5%/năm, thương mại điện tử tăng 15–20%/năm và chiếm 15–20% tổng mức bán lẻ vào 2030. Nói cách khác, bán lẻ được “nâng cấp” lên vai trò trụ cột: vừa hấp thụ sản lượng hàng hóa, vừa là trạm trung chuyển dữ liệu, công nghệ và thói quen tiêu dùng mới.
Trung tâm thương mại AEON: hạ tầng bán lẻ hiện đại cho cuộc sống đô thị mới
Mở rộng hạ tầng bán lẻ đang là trục chính của cuộc đua nâng cấp chất lượng sống đô thị. Trong vài năm gần đây, trung tâm thương mại AEON trở thành một ví dụ rõ nhất cho cách một nhà bán lẻ ngoại coi Việt Nam là thị trường trọng điểm dài hạn tại Đông Nam Á. Việc AEON MALL quyết định tăng tốc mở rộng là lời phản biện thẳng thắn trước tâm lý thận trọng của nhiều nhà đầu tư nước ngoài: tiêu dùng nội địa Việt Nam đủ hấp dẫn để đặt cược dài hạn. Bên cạnh AEON MALL Đà Nẵng Thanh Khê vừa khai trương tháng 7, doanh nghiệp dự kiến đưa thêm 2 trung tâm thương mại mới vào hoạt động, nâng tổng số từ 7 lên 10 chỉ trong vòng hai năm. Sau cột mốc 10 trung tâm vào cuối năm 2026, AEON MALL còn đặt kế hoạch tiếp tục mở rộng hiện diện ở cả ba miền. Đây không đơn thuần là mở thêm điểm bán; đó là mở rộng hạ tầng thương mại và không gian công cộng hiện đại ở các đô thị đang phát triển. Trong giai đoạn 2013–2014, AEON MALL mang đến mô hình “one stop destination” – một điểm đến đáp ứng mọi nhu cầu mua sắm, ẩm thực, giải trí, tiện ích gia đình và sinh hoạt cộng đồng. Sau 12 năm, hệ thống này trở thành một phần quen thuộc ở Hà Nội, TP.HCM, Hải Phòng, Huế. Ở nhiều khu vực, sự xuất hiện của trung tâm thương mại AEON không chỉ thay đổi thói quen tiêu dùng, nâng chuẩn dịch vụ mà còn mở rộng không gian sinh hoạt công cộng hiện đại cho cư dân. Người tiêu dùng không còn xem trung tâm thương mại là nơi đến mua sắm đơn thuần, mà là điểm gặp gỡ, vui chơi, tham gia hoạt động cộng đồng.
Kích cầu tiêu dùng địa phương: “Sóc Trăng Mega Sale” và sức bật từ những sự kiện đông người
Nếu các trung tâm thương mại lớn cho thấy bức tranh hạ tầng, thì các sự kiện kích cầu tiêu dùng lại phác họa cách thị trường bán lẻ Việt Nam tận dụng từng địa phương như một điểm đẩy sức mua. Sự kiện “Sóc Trăng Mega Sale” diễn ra từ ngày 5 đến 9-8-2026, quy tụ khoảng 70 gian hàng với hơn 200 thương hiệu uy tín trong và ngoài nước thuộc các lĩnh vực thời trang, mỹ phẩm, nước hoa, đồ gia dụng và hàng tiêu dùng chất lượng cao. Mục tiêu được nói rõ: triển khai các giải pháp kích cầu tiêu dùng nội địa, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Điểm đáng nói là Mega Sale không đứng một mình. Trước đó, chương trình được tổ chức hai lần vào tháng 1 và tháng 4-2026 tại Cần Thơ, và đều đem lại kết quả tích cực. Giám đốc Sở Công Thương Cần Thơ mong muốn địa phương tiếp tục hỗ trợ quảng bá để sự kiện lan tỏa đến đông đảo người dân, góp phần kích cầu tiêu dùng, phát triển thị trường bán lẻ và nâng cao hiệu quả xúc tiến thương mại trên địa bàn. Đây là hình mẫu của “chính sách kích cầu mềm”: không áp đặt, mà tạo ra trải nghiệm mua sắm và giải trí đủ hấp dẫn để người dân tự chọn chi tiêu. Ở cấp độ thực tế, những sự kiện đông người như Sóc Trăng Mega Sale giúp người tiêu dùng tiếp cận hàng hóa chất lượng cao với giá ưu đãi, doanh nghiệp địa phương có cơ hội xây dựng thương hiệu, còn chính quyền có công cụ trực tiếp để đo sức mua và phản ứng thị trường. Khi tổ chức đều đặn, chúng tạo nhịp cho tăng trưởng kinh tế 2026, tránh tình trạng sức mua trồi sụt thất thường.
Chiến lược mở rộng dư địa thị trường: từ livestream nông sản đến hạ tầng logistics
Một trong những sai lầm dễ gặp khi nói về thị trường bán lẻ Việt Nam là chỉ nhìn vào mặt tiền trung tâm thương mại. Thực tế, dư địa thị trường trong nước chỉ mở rộng bền vững khi hai trụ cột hạ tầng vật chất và hạ tầng số cùng được đầu tư. Cục trưởng Quản lý và Phát triển thị trường trong nước nhấn mạnh: phát triển thị trường trong nước là một trong những động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Nói cách khác, muốn tăng trưởng phải cắm rễ vào sức mua nội địa. Về hạ tầng vật chất, hệ thống kho lạnh, kho bãi, logistics, vận tải cần phát triển đồng bộ, nhất là tại vùng sâu, vùng xa, hải đảo, để giảm chi phí lưu thông, mở rộng khả năng tiếp cận thị trường. Song song, các kênh phân phối hiện đại phải phát triển hài hòa với hệ thống bán lẻ truyền thống, tạo mạng lưới phân phối rộng khắp. Đây là bước khó, nhưng nếu làm được, hàng hóa Việt không bị “tắc” trên đường ra thị trường. Ở hạ tầng số, mô hình kết hợp chương trình xúc tiến với livestream, KOL, KOC cho thấy cách bán lẻ Việt Nam đang thích nghi nhanh. Trong Chương trình “Sức sống hàng Việt” đầu tháng 8 vừa qua, Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước đã giúp một hợp tác xã ở Lạng Sơn tiêu thụ hơn 1,2 tấn na Chi Lăng chỉ trong 3 ngày nhờ kết hợp bán trực tiếp và livestream. Mô hình này giúp hàng Việt tiếp cận hàng triệu người tiêu dùng trên môi trường số, thúc đẩy xúc tiến thương mại chuyển từ phương thức truyền thống sang đa nền tảng. Đây là bằng chứng rõ ràng rằng mở rộng dư địa thị trường trong nước không chỉ dựa vào “đại siêu thị”, mà còn dựa vào khả năng kết nối online – offline linh hoạt.
Từ nâng cấp chất lượng sống đến bản đồ bán lẻ 2030
Cuối cùng, động lực sâu xa của sự bùng nổ hạ tầng bán lẻ không nằm trong bản kế hoạch đầu tư, mà nằm trong túi tiền và kỳ vọng sống của người dân. Việt Nam được đánh giá là một trong những quốc gia có tốc độ gia tăng tầng lớp trung lưu nhanh nhất khu vực, chiếm khoảng 40% dân số và dự kiến vượt 50% vào năm 2030. Sự gia tăng này kéo theo nhu cầu tiêu dùng lớn hơn và thay đổi kỳ vọng sống theo hướng tích cực. Người tiêu dùng muốn không gian mua sắm, giải trí, sinh hoạt cộng đồng sạch, đẹp, thuận tiện – và các trung tâm thương mại hiện đại đang đáp ứng nhu cầu đó. Theo nhiều chuyên gia, sự xuất hiện của các mô hình trung tâm thương mại quy mô lớn không chỉ thay đổi hạ tầng thương mại, mà còn nâng chuẩn dịch vụ và tăng sức hút đầu tư của khu vực. Khi kết hợp với chiến lược quốc gia về thị trường bán lẻ đến 2030, mục tiêu xây dựng thị trường văn minh, hiện đại, gắn với chuyển đổi số và kinh tế xanh trở nên thực tế hơn. Điều này tạo tiền đề quan trọng để thị trường bán lẻ Việt Nam đóng góp tích cực vào mục tiêu tăng trưởng nhanh trong giai đoạn phát triển mới của đất nước. Nhìn về phía trước, bản đồ bán lẻ 2030 sẽ không chỉ là danh sách trung tâm thương mại AEON, chuỗi siêu thị hay sàn thương mại điện tử. Đó sẽ là sự đan xen giữa hạ tầng hiện đại, sự kiện kích cầu tiêu dùng, mạng lưới logistics rộng khắp và các mô hình kết nối cung–cầu thông minh. Ai hiểu được rằng bán lẻ là “hệ sinh thái chất lượng sống”, người đó sẽ định hình bước ngoặt tăng trưởng kinh tế chứ không chỉ là cuộc chiến giảm giá.
