Góp đất, góp sức để đường làng đổi thay
Người dân làm đường là sự chung tay của cộng đồng, từ hiến đất, tháo dỡ vật kiến trúc đến góp ngày công và tiền bạc, nhằm cải thiện việc đi lại và phục vụ lợi ích lâu dài của địa phương. Ở Lào Cai, những đóng góp ấy cho thấy xây dựng nông thôn mới không thể chỉ trông vào công trình đầu tư: người dân cần được xem là chủ thể góp sức, giám sát và gìn giữ thành quả. Tại xã Phong Hải, tuyến đường trục chính thôn 5 nối với Xuân Quang đang được mở rộng từ khoảng 3m lên 5m. Mặt đường hẹp trước đó gây trở ngại cho đi lại, vận chuyển nông sản và giao thương; trên tuyến dài hơn 2,3km, 20 hộ đã hiến đất để công trình có mặt bằng thi công. Trong 9 tháng năm 2026, người dân toàn xã đóng góp hơn 1.000 ngày công, hơn 1,5 tỉ đồng và hiến 28.000m² đất, góp phần mở mới 9km, mở rộng 7km đường giao thông nông thôn, sửa gần 8km đường trục thôn. Người dân còn chung tay sửa kênh mương, cầu dân sinh và công trình phục vụ sản xuất, đời sống.
Thành Coóc: đồng thuận đi cùng đối thoại
Tại thôn Thành Coóc, xã Hùng Lợi, sáu hộ tự nguyện hiến đất làm tuyến đường phục vụ khu tái định cư, góp phần tháo gỡ mặt bằng cho dự án đường Hồ Chí Minh đoạn Chợ Chu – Ngã ba Trung Sơn. Việc hiến đất ở đây không tách rời một dự án giao thông lớn; nó cho thấy người dân sẵn sàng đóng góp khi mục đích, quy trình và quyền lợi được trao đổi rõ ràng. UBND xã đã tặng giấy khen cho sáu hộ này. Sự đồng thuận không tự nhiên xuất hiện. Chính quyền địa phương công khai thông tin, tuyên truyền, lắng nghe nguyện vọng và đối thoại về vướng mắc để giải quyết theo quy định. Cách làm đó đáng chú ý hơn những lời kêu gọi chung chung: người dân cần hiểu công trình tác động ra sao đến đất đai, tài sản và đời sống của mình. Khi kiến nghị được xem xét thỏa đáng, đóng góp tự nguyện có cơ sở để hình thành, còn công tác giải phóng mặt bằng có thể hoàn thành theo kế hoạch. Đường thuận tiện hơn cũng mở thêm điều kiện đi lại, giao thương và phát triển kinh tế.
Ở Đà Nẵng, tháo tường rào để mở lối
Ở xã Đại Lộc, Đà Nẵng, nhu cầu cải thiện đường sá hiện rõ sau nhiều năm tuyến đường qua xóm Hòa Mỹ xuống cấp, thấp hơn đường ĐT609 và không có mương thoát nước. Mỗi khi mưa lớn, nước ngập đến đầu gối, khiến học sinh và người đi đường gặp khó khăn. Trước chủ trương mở rộng mặt đường từ khoảng 3m lên 5m, gia đình ông Lê Quốc Thái lùi cổng và tường rào vào 1,25m trên chiều dài 11m, nhường đất cho công trình. Gần 100 hộ dọc tuyến qua xóm Hòa Mỹ đã đồng thuận hiến đất; trên tuyến ĐX5, 17 hộ cũng nhất trí tháo dỡ tường rào, cổng ngõ và các công trình liên quan. Kết quả ấy không chỉ đến từ vận động “đi từng ngõ, gõ từng nhà”, mà còn từ việc hộ tiên phong làm trước để tạo niềm tin cho các gia đình khác. Đây là bài học thực tế: vận động hiệu quả phải đi cùng giải thích cụ thể về lợi ích và lắng nghe điều người dân còn băn khoăn. Khi mặt bằng được bàn giao, điều người dân mong chờ tiếp theo là thi công đúng tiến độ để đường an toàn, thuận tiện hơn.
Đồng thuận là nền móng của con đường bền vững
Từ Lào Cai, Thành Coóc đến Đà Nẵng, hiến đất mở đường có nhiều hình thức đi kèm: góp ngày công, chặt cây, tháo dỡ tường rào, cổng ngõ và cùng sửa chữa công trình dân sinh. Điểm chung không phải là người dân tự gánh thay trách nhiệm đầu tư, mà là cộng đồng được tham gia vào một việc có tác động trực tiếp đến đời sống của mình. Vì vậy, công khai thông tin, đối thoại và giải quyết kiến nghị không phải thủ tục phụ; đó là điều kiện để sự tự nguyện có ý nghĩa. Đường rộng hơn giúp đi lại và vận chuyển thuận tiện, nhưng chất lượng vận động quyết định việc mở đường có tạo được niềm tin hay không. Chính quyền cần làm rõ phạm vi ảnh hưởng, lắng nghe những hộ chịu tác động và tổ chức thi công đến nơi đến chốn; người dân cần được tham gia giám sát, duy tu kết quả chung. Khi các bên cùng có trách nhiệm, xây dựng nông thôn mới không dừng ở một mặt đường vừa mở, mà trở thành quá trình bền bỉ cải thiện hạ tầng và đời sống địa phương.
