Chuyển đổi số trường học: Không còn là chuyện “làm cho có”
Chuyển đổi số trường học là quá trình nhà trường dùng dữ liệu, nền tảng số và công nghệ như AI, STEM để thay đổi toàn diện cách quản trị, dạy học, đánh giá và kết nối với phụ huynh, chứ không chỉ là việc số hóa vài loại hồ sơ, sổ sách hay cài thêm một số phần mềm lẻ tẻ.
Điểm đáng chú ý nhất lúc này là chuyển đổi số đang trở thành yêu cầu bắt buộc đối với các cơ sở giáo dục, vì công nghệ đã tác động sâu vào quản lý, dạy và học. Các hội thảo quy mô lớn được tổ chức để cụ thể hóa tinh thần Nghị quyết 57, 71 về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong giáo dục. Nói thẳng, ai còn nghĩ chuyển đổi số chỉ là mua vài cái máy tính là đã tụt lại phía sau. Từ dữ liệu, học bạ, điểm số đến thư viện, họp hành, mọi thứ đang được thiết kế lại trên nền tảng số, tạo áp lực thay đổi thật sự chứ không phải phong trào.
Hưng Yên: Thống nhất tư duy, xây nền dữ liệu cho trường học số
Hưng Yên cho thấy một cách tiếp cận khá “rắn”: bắt đầu từ tư duy và dữ liệu. Tại hội thảo về đột phá chuyển đổi số và mô hình giáo dục STEM, lãnh đạo ngành thừa nhận trước đây mỗi nơi hiểu chuyển đổi số một kiểu, có nơi chỉ nhìn ở vài khía cạnh rất nhỏ. Việc tập trung toàn ngành lại để bàn về giáo dục STEM, giáo dục AI, trường học số và quản trị thông minh không phải là hình thức, mà nhằm ép cả hệ thống dùng chung một ngôn ngữ, một hướng đi.
Quan trọng hơn, Hưng Yên đã kết nối trục dữ liệu và hệ điều hành quản trị thông minh của ngành với trục dữ liệu của tỉnh, đồng thời tiếp tục đồng bộ với Bộ Giáo dục và Đào tạo. 104 xã, phường đã được cập nhật dữ liệu lên hệ thống chung, làm nền cho quản lý tập trung. “Nền tảng của chuyển đổi số là dữ liệu… dữ liệu phải đúng, đủ và được cập nhật thường xuyên” – quan điểm này cho thấy tỉnh không chấp nhận số hóa hình thức. Với phụ huynh, điều đó đồng nghĩa hồ sơ, mã định danh, thư viện số, học bạ, thông tin trường lớp của con sẽ dần thống nhất, ít sai sót và minh bạch hơn.
Cà Mau và làn sóng STEM, AI: Không còn là “phong trào cho vui”
Nếu Hưng Yên nhấn vào nền tảng dữ liệu, thì Cà Mau lại cho thấy bức tranh chuyển đổi số trường học gắn chặt với giáo dục STEM Việt Nam ở bậc trung học. Ngành giáo dục tỉnh này đã tập huấn năng lực số cho 1.343 cán bộ quản lý, giáo viên cốt cán; triển khai thí điểm giáo dục AI tại 30 trường; hoàn thành học bạ số ở 100% trường THCS, THPT. Đó là con số cho thấy chuyển đổi số, AI trong giảng dạy không còn là khẩu hiệu.
Giáo dục STEM được mở rộng với hơn 4.000 học sinh, giáo viên tham gia Ngày hội STEM cấp tỉnh và đầu tư 3 phòng thực hành STEM. Cùng lúc, 62/174 trường THCS và 28/53 trường THPT đã tổ chức dạy học 2 buổi/ngày, tạo thêm thời gian để tích hợp STEM, kỹ năng số, ngoại ngữ. Năm học 2026–2027, Cà Mau xác định tiếp tục đẩy mạnh đổi mới quản trị nhà trường, chuyển đổi số, ứng dụng AI, phát triển giáo dục STEM và ngoại ngữ. Nói cách khác, STEM và AI sẽ đi thẳng vào thời khóa biểu, vào cách ôn thi, hướng nghiệp, chứ không còn dừng ở vài cuộc thi mang tính trình diễn.
Hà Nội: Quản trị số nhà trường và lớp học được “điện tử hóa” ra sao?
Hà Nội cho thấy một lát cắt khác: chuyển đổi số không chỉ thay đổi lớp học mà còn làm lại cách quản trị số nhà trường. Từ mầm non đến trung học, các trường đang dùng nền tảng số để quản lý điểm, học bạ, văn bản, lưu trữ dữ liệu, thiết kế bài giảng điện tử và kho học liệu số dùng chung. Việc dùng học bạ số giúp giảm đáng kể khối lượng giấy tờ cho giáo viên, giảm bớt thao tác ký xác nhận. Với phụ huynh, điều dễ thấy là thông tin học tập của con được cập nhật nhanh, có thể tra cứu thay vì phải chờ họp phụ huynh.
Ở lớp học, giáo viên dùng máy tính, ti vi thông minh, máy chiếu để tổ chức hoạt động, với bài giảng điện tử có hình ảnh trực quan, âm thanh sinh động, giúp học sinh chủ động quan sát, khám phá. Giáo viên còn bắt đầu dùng công cụ trí tuệ nhân tạo để xây dựng kế hoạch giáo dục, thiết kế hình minh họa, video ngắn, trò chơi học tập. Tuy nhiên, AI được khẳng định chỉ là công cụ hỗ trợ, mọi sản phẩm đều phải được giáo viên kiểm tra kỹ trước khi dùng với học sinh. Điều này đặt ra chuẩn mới: giáo viên không chỉ phải giỏi chuyên môn mà còn phải thành thạo công nghệ và biết kiểm soát rủi ro số.
Từ chính sách đến gia đình: Phụ huynh nên chuẩn bị gì cho năm học mới?
Điểm chung từ Hưng Yên, Cà Mau đến Hà Nội là chuyển đổi số, giáo dục STEM, ứng dụng AI trong giảng dạy và đổi mới quản trị nhà trường đã được xác định là trọng tâm trong những năm học tới, đặc biệt ở bậc trung học. Điều này sẽ làm thay đổi cách con học, cách thầy cô dạy và cách nhà trường tương tác với gia đình. Nếu phụ huynh vẫn giữ kỳ vọng cũ – “học là chép, kiểm tra là thuộc” – thì rất dễ mâu thuẫn với hướng đi mới.
Về phía nhà trường, các nền tảng số sẽ ngày càng phát huy vai trò trong quản trị, điều hành và nâng cao chất lượng giáo dục, góp phần xây dựng hệ thống trường học số đồng bộ trên toàn tỉnh. Về phía gia đình, phụ huynh cần làm quen với cổng thông tin, học bạ số, các kênh trao đổi trực tuyến; đồng thời hỗ trợ con sử dụng thiết bị, AI trong giới hạn an toàn, không phó mặc cho máy móc. Chuyển đổi số trường học sẽ chỉ có ý nghĩa khi đi được đến từng gia đình, và khi phụ huynh coi mình là một phần của môi trường số đó, không phải người đứng ngoài quan sát.
