Chuyển đổi số trường học: Không chỉ là bỏ giấy, mà là đổi cách vận hành
Chuyển đổi số trường học là quá trình dùng công nghệ số để thay đổi toàn diện quản lý hành chính, phương pháp dạy học và cách kết nối với phụ huynh, chứ không chỉ dừng ở việc số hóa hồ sơ hay bỏ dùng giấy tờ truyền thống. Chìa khóa ở Hà Nội là: nhà trường nào coi đây là “việc của tổ công nghệ thông tin” thì sẽ mãi loay hoay với phần mềm; trường nào xem đây là cuộc đổi mới văn hóa quản lý và dạy học thì đang thay đổi thực chất. Khi sổ điểm, học bạ, văn bản, họp hành và cả phối hợp gia đình – nhà trường đều dịch chuyển lên môi trường số, điều bị thử thách không phải là máy tính, mà là tư duy quản lý và trách nhiệm nghề nghiệp.
Từ phòng hiệu trưởng đến từng lớp học: quản lý hành chính số làm nhẹ gánh sổ sách
Quản lý hành chính số ở Hà Nội đang cho thấy đây không phải khẩu hiệu, mà là thay đổi quy trình nhìn thấy được. Việc tiếp nhận, xử lý và phát hành văn bản đã được thực hiện trên hệ thống quản lý văn bản điện tử, hồ sơ cán bộ, giáo viên từng bước số hóa, giúp giảm thủ tục và tăng hiệu quả quản lý. Học bạ điện tử, sổ điểm số hóa không chỉ “đẹp mắt” mà còn cắt đi hàng loạt thao tác ký tá lặp lại, giảm đáng kể khối lượng hành chính cho giáo viên. Ở cấp hệ thống, 100% cơ sở giáo dục được kết nối internet cáp quang, 100% giáo viên được cấp chữ ký số cá nhân và 100% trường học dùng học bạ điện tử, với 100% giáo viên trung học ký số. Đây là bước ngoặt: giáo viên không còn bị “nhấn chìm” trong giấy tờ, mà có thêm thời gian cho chuyên môn.
Giáo viên là trung tâm chuyển đổi số, không phải nạn nhân của phần mềm
Điểm đáng chú ý của giáo dục số hóa ở Hà Nội là đặt giáo viên vào trung tâm thay đổi, thay vì biến họ thành người “bấm nút hộ”. Tại Trường Mầm non A Tứ Hiệp, mô hình “Dân vận khéo trong ứng dụng chuyển đổi số” gắn trực tiếp nâng cao năng lực số của đội ngũ với đổi mới quản trị và phối hợp cha mẹ học sinh. Phong trào “Mỗi giáo viên là một tuyên truyền viên chuyển đổi số” khiến 100% cán bộ, giáo viên, nhân viên ký cam kết bảo đảm an toàn thông tin, xây dựng văn hóa ứng xử văn minh trên không gian mạng và chủ động số hóa tài liệu. Đây là bước chuyển quan trọng: chuyển đổi số không còn là công việc kỹ thuật, mà trở thành tiêu chuẩn nghề nghiệp mới. Nếu giáo viên không hiểu công nghệ, mọi hệ thống quản lý hành chính số sẽ chỉ là gánh nặng.
Dạy học đổi mới: từ màn hình thông minh đến AI và kho học liệu số
Một sai lầm phổ biến là nghĩ rằng giáo dục số hóa chỉ là chiếu PowerPoint. Thực tế ở Hà Nội cho thấy điều ngược lại. Trường Mầm non A Tứ Hiệp tăng cường dùng máy tính, tivi thông minh, máy chiếu để tổ chức hoạt động học tập, vui chơi, với bài giảng điện tử trực quan, âm thanh sinh động, phù hợp khả năng tiếp nhận của trẻ. Giáo viên đã bắt đầu dùng công cụ trí tuệ nhân tạo để xây dựng kế hoạch giáo dục, thiết kế hình ảnh minh họa, tạo video ngắn và trò chơi học tập, nhưng vẫn kiểm tra, điều chỉnh kỹ lưỡng để bảo đảm tính chính xác và phù hợp tâm sinh lý trẻ. Ở bậc trung học, hệ thống học liệu trực tuyến gồm bài giảng, tài liệu, bài kiểm tra và đề thi được xây dựng trên nền tảng số; giáo viên dùng ChatGPT, Gemini để thiết kế học liệu số và ma trận đề, học sinh nộp bài qua hệ thống quản lý học tập (LMS). Đây mới là dạy học đổi mới đúng nghĩa.
Kết nối phụ huynh trực tuyến và định hướng Nghị quyết 71: từ phong trào đến thay đổi lâu dài
Nếu trước đây, mối liên hệ gia đình – nhà trường chủ yếu dựa vào họp phụ huynh vài lần mỗi năm, thì kết nối phụ huynh trực tuyến đang làm thay đổi hẳn thói quen này. Mô hình “Dân vận khéo trong ứng dụng chuyển đổi số” ở A Tứ Hiệp đặt việc phối hợp với cha mẹ học sinh trên nền tảng số thành một trụ cột, chứ không phải hoạt động phụ. Nhà trường tiếp tục tổ chức chuyên đề về trí tuệ nhân tạo, thiết kế trò chơi tương tác, đồng thời tăng kỹ năng phối hợp với phụ huynh qua nền tảng số, phấn đấu mỗi giáo viên xây dựng ít nhất hai học liệu số hoặc video có giá trị mỗi năm. Ở tầm chính sách, Nghị quyết 71 được cụ thể hóa bằng Kế hoạch 42 về chuyển đổi số giáo dục và phong trào “Bình dân học vụ số”, hướng tới phổ cập kỹ năng số cho cán bộ, giáo viên và người dân, góp phần lan tỏa văn hóa số toàn ngành. Câu hỏi không còn là “có làm hay không”, mà là làm thế nào để chuyển đổi số đi cùng chất lượng và bình đẳng trong tiếp cận.
