Đất sản xuất bị cuốn đi, sinh kế mất chỗ dựa
Sạt lở sông Trà Khúc là tình trạng dòng chảy khoét lở bờ, làm đất ven sông nứt vỡ rồi trôi xuống lòng sông, đe dọa đất canh tác, nhà ở và hạ tầng lân cận. Tại thôn An Lạc, xã Trà Giang, Quảng Ngãi, điểm sạt lở dài khoảng 1km, ăn sâu vào bờ khoảng 30m và cuốn mất khoảng 3ha đất sản xuất đã được cấp giấy chứng nhận của 30 hộ dân. Đây không còn là thiệt hại cục bộ có thể gạt sang một bên: với các hộ sống nhờ đất ven sông, mỗi mét bờ mất đi đồng nghĩa nguồn sinh kế bị thu hẹp. Đất sản xuất Quảng Ngãi ở khu vực này đang chịu sức ép trực tiếp từ dòng nước, còn những vết nứt và mảng đất tiếp tục đổ xuống cho thấy nguy cơ chưa dừng lại.
Thiệt hại kéo dài, người dân phải tự giảm rủi ro
Sạt lở bờ sông đã diễn biến nghiêm trọng từ mùa mưa năm 2025 và tiếp tục sau các đợt mưa đầu tháng 10-2026. Tại An Lạc, nhiều đoạn hình thành hàm ếch, vách đất cao 5-7m; cây keo, mì và tre giữ bờ bị bật gốc, cuốn xuống sông. Gia đình bà Nguyễn Thị Liên mất khoảng 1.000m² trong tổng số khoảng 2.000m² đất sản xuất; trước nguy cơ phần còn lại tiếp tục bị ảnh hưởng, gia đình phải thu hoạch keo sớm và chấp nhận giảm hiệu quả kinh tế. Chi tiết ấy cho thấy người dân đang gánh phần lớn hậu quả ngay cả trước khi có giải pháp bảo vệ. Khi nền đất yếu, mưa lũ cận kề, việc thu hoạch sớm chỉ giúp hạn chế một phần thiệt hại chứ không thể giữ đất hay bảo đảm sinh kế lâu dài.
Nhà dân và tỉnh lộ nằm trong vùng rủi ro
Nguy cơ không chỉ nằm ở diện tích canh tác đã mất. Tại thôn An Tây, có đoạn mép sạt lở cách nhà dân chưa đầy 10m; 24 hộ ven sông đứng trước nguy cơ mất an toàn, trong khi một số điểm chỉ cách tỉnh lộ 623B khoảng 10-20m. Trước đó, tỉnh đã công bố tình huống khẩn cấp về thiên tai do mưa lũ tại các điểm sạt lở qua thôn 6 và An Tây, ảnh hưởng đến 24 hộ dân và tuyến tỉnh lộ. Việc cảnh báo và phương án sơ tán vì thế không thể chờ đến khi đất tiếp tục đổ. UBND xã Trà Giang được yêu cầu cắm biển, khoanh vùng nguy hiểm và chủ động di dời, sơ tán các hộ dân, nhất là trong thời gian mưa lũ, để bảo vệ tính mạng và tài sản.
Chỉ đạo kiểm tra cần dẫn tới xử lý thực chất
Ngày 20-10, Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ngãi giao Sở Nông nghiệp và Môi trường chủ trì, phối hợp Sở Xây dựng, UBND xã Trà Giang và các cơ quan liên quan kiểm tra thực tế, xử lý theo thẩm quyền; nếu vượt thẩm quyền, phải đề xuất tỉnh xem xét. Kết quả kiểm tra, xử lý phải được báo cáo trước ngày 30-10-2026. Đây là mốc cần được xem như bước chuyển từ ghi nhận rủi ro sang xác định biện pháp cụ thể. Bởi các vị trí sạt lở nghiêm trọng vẫn chưa được khắc phục, còn địa phương đã kiến nghị hỗ trợ xử lý để bảo vệ đất, nhà ở và giao thông. Kết luận kiểm tra cần làm rõ mức độ nguy hiểm và hướng xử lý, thay vì dừng ở việc lập thêm báo cáo khi bờ sông vẫn tiếp tục bị khoét.
