Mười năm đưa sách đến trường
Dự án Sách hay cho học sinh tiểu học là sáng kiến cộng đồng đưa sách đến trường, đồng thời tổ chức hoạt động khuyến đọc cho học sinh và bồi dưỡng giáo viên để việc đọc có thể tiếp tục sau mỗi chuyến trao tặng. Sau một thập kỷ, dự án đã trao hơn 630.000 cuốn sách, một quy mô đáng kể trong nỗ lực mở rộng cơ hội đọc từ những năm đầu đời.
Ngày 8/11, tại Đường sách TP.HCM, dự án kỷ niệm 10 năm hình thành và phát triển, đồng thời đón nhận Kỷ lục Việt Nam cho hành trình trao sách kết hợp giao lưu, hội thảo tại nhiều trường tiểu học nhất trong 10 năm 2016–2026. Kỷ lục ghi nhận độ rộng của hoạt động; giá trị đáng chú ý hơn là cách dự án gắn việc tặng sách với nỗ lực làm cho sách được mở ra và đọc.
Độ phủ lớn, cơ hội tiếp cận rộng hơn
Con số cụ thể cho thấy hành trình này vượt xa vài điểm đến riêng lẻ: 2.919 trường tiểu học nhận sách, với 630.670 cuốn được trao và khoảng 1.498.400 học sinh có cơ hội tiếp cận. Dự án đi qua 40 tỉnh, thành theo địa giới trước sáp nhập và 142 huyện, thị xã, qua 156 chuyến đi. Với nhiều em, nhất là ở nơi việc tiếp cận sách còn hạn chế, sự hiện diện của sách học sinh tiểu học ngay tại trường có thể là điểm khởi đầu thiết thực để khám phá tri thức ngoài bài học trên lớp.
Những chuyến đi vùng xa, miền núi và hải đảo cũng nhắc rằng độ phủ không tự nhiên mà có; thời tiết, sạt lở và đường sá xa xôi đều là trở ngại được người thực hiện kể lại. Vì vậy, thành tích của dự án không chỉ nằm ở tổng số sách, mà còn ở việc duy trì kết nối với những trường khó tiếp cận. Dẫu vậy, số lượng trường nhận sách chỉ phản ánh đầu vào; hiệu quả lâu dài cần được nhìn qua việc các em có tiếp tục tìm đến sách hay không.
Từ trao sách đến tạo thói quen đọc
Dự án không dừng ở việc đặt sách lên kệ. Trong hành trình 10 năm, ban tổ chức thực hiện 142 buổi hội thảo với 6.172 lượt giáo viên, cán bộ quản lý giáo dục và nhân viên thư viện tham dự, cùng các buổi giao lưu “Em yêu sách” dành cho học sinh. Những hoạt động này quan trọng bởi trẻ nhỏ thường cần người lớn gợi mở, giới thiệu sách và tạo cơ hội để các em nói về điều mình đọc.
Trưởng ban dự án Hoàng Thị Thu Hiền nhấn mạnh: “Trao sách mới chỉ là bước khởi đầu. Điều chúng tôi mong mỏi hơn cả là làm sao để học sinh đọc sách, thích đọc sách và tìm đến với những trang sách”. Đây là thước đo thuyết phục hơn một kệ sách đầy: đọc sách tiểu học chỉ trở thành thói quen khi giáo viên và gia đình cùng khuyến khích, còn học sinh được tự chọn, đọc và chia sẻ điều mình khám phá.
Thành quả cần người tiếp nối
Sau dấu mốc Kỷ lục Việt Nam, bài toán của dự án là duy trì những gì đã gây dựng. Trao sách, tổ chức chuyến đi và theo sát hoạt động khuyến đọc ở trường đều cần thời gian, nhân lực và sự đồng hành liên tục. Hoàng Thị Thu Hiền bày tỏ mong muốn có người trẻ tiếp nối hành trình, bởi công việc đòi hỏi nhiều công sức.
Dự án kỳ vọng tiếp tục nhận được sự chung tay của đơn vị xuất bản, nhà tài trợ, nhà giáo và cộng đồng để đưa sách đến gần hơn với học sinh trên cả nước. Đây không nên chỉ là lời kêu gọi sau một buổi lễ: nếu thiếu người duy trì hoạt động tại trường, độ phủ ấn tượng có thể không chuyển thành thói quen đọc bền vững. Sau 10 năm, dự án sách hay đã chứng minh sách có thể đến được với hàng triệu học sinh; chặng đường tiếp theo cần bảo đảm các em còn muốn cầm sách lên.
