Không gian đọc là cánh cửa, không phải món quà nhất thời
Thư viện trường học là không gian giúp học sinh tiếp cận sách, khám phá kiến thức và hình thành thói quen đọc thông qua nguồn tài liệu phù hợp cùng điều kiện sử dụng thuận tiện. Vì thế, trao sách có ý nghĩa nhất khi đi kèm nơi đọc và sự chăm sóc bền bỉ.
Hai sáng kiến gần đây cho thấy có nhiều cách mở cánh cửa ấy: cải tạo container đã qua sử dụng thành thư viện, hoặc trao tặng sách và thiết bị đọc trực tiếp cho trường vùng biên. Điểm chung không nằm ở hình thức công trình, mà ở việc đưa sách đến gần sinh hoạt thường ngày của học sinh. Một thư viện được thiết kế đẹp nhưng thiếu sách mới, hoặc một tủ sách không có chỗ ngồi phù hợp, khó tạo nên thói quen lâu dài. Những mô hình này đáng chú ý vì kết hợp tài liệu, không gian và hoạt động duy trì, thay vì xem việc trao tặng là điểm kết thúc.
Container cũ được cải tạo thành thư viện thân thiện môi trường
Dự án “Thư viện Container” của C.P. Việt Nam và các đối tác biến container đã qua sử dụng thành không gian đọc sách cho học sinh, với trang thiết bị như một thư viện tiêu chuẩn và nguồn điện, chiếu sáng chủ yếu từ năng lượng mặt trời. Cách làm này vừa tận dụng kết cấu cũ, vừa tạo một điểm đọc mới mẻ gắn hỗ trợ giáo dục với yếu tố môi trường.
Thư viện được bố trí theo hướng mở, có tủ sách gồm 2.000 đầu sách thuộc nhiều thể loại như sách giáo khoa, sách tham khảo, truyện tranh và sách học ngoại ngữ. Nhưng giá trị của mô hình không chỉ nằm ở con số ban đầu: sau hơn ba năm, ngày 9/10, chương trình trở lại Trường Tiểu học Nhơn Hòa Lập để kiểm tra, bảo trì cơ sở vật chất và bổ sung 700 cuốn sách.
Trong tháng 10/2026, các đơn vị cũng trở lại Trường Tiểu học Phước Ngãi, bổ sung 600 cuốn sách và trao quà cho học sinh. Việc tái kết nối cho thấy một thư viện chỉ có thể tiếp tục phục vụ khi có người chăm sóc, cập nhật sách và tạo hoạt động để các em muốn quay lại.
Hai thư viện tiếp sức học sinh vùng biên Lạng Sơn
Chương trình “Nâng cánh ước mơ” của Báo Thiếu niên Tiền phong và Nhi đồng cùng các đơn vị đồng hành đã trao hai thư viện, sách báo, đồ dùng học tập và nhiều phần quà cho học sinh vùng biên Lạng Sơn. Tại Trường Phổ thông Dân tộc bán trú Tiểu học và THCS Mẫu Sơn, Vietskill tặng thư viện trị giá 30 triệu đồng, với khoảng 500 đầu sách báo được chọn theo nhu cầu nhà trường.
Nguồn sách gồm báo Đội, sách tham khảo, sách kỹ năng và văn học thiếu nhi; không gian đọc còn được bổ sung sáu bàn để học sinh ngồi đọc và trao đổi. Ở phân hiệu Quảng Lạc của Trường Tiểu học Chi Lăng, thư viện thứ hai có hơn 600 đầu sách báo, cùng hai giá sách và gần 500 cuốn vở.
Những món quà thiết thực giúp học sinh có thêm điều kiện học tập, nhưng giá trị đáng kể hơn là tạo lý do để các em dành thời gian bên trang sách. Khi sách cho học sinh được chọn theo nhu cầu của trường và có chỗ đọc phù hợp, thư viện mới có cơ hội trở thành một phần sống động của ngày học.
Từ trao tặng đến thói quen đọc
Một thư viện không thể tự tạo ra văn hóa đọc chỉ bằng số lượng đầu sách. Học sinh cần được tiếp cận tài liệu phù hợp, có nơi ngồi thoải mái và được khuyến khích sử dụng thư viện sau giờ học. Giáo viên tại Trường Tiểu học Nhơn Hòa Lập cho biết học sinh quan tâm đến thư viện; việc các đơn vị tiếp tục đồng hành giúp các em hình thành thói quen đọc và có thêm hoạt động bổ ích ngoài giờ lên lớp.
Hai mô hình cũng gợi ra cách hỗ trợ khác nhau: thư viện container tận dụng không gian cũ và năng lượng mặt trời, còn chương trình tại Lạng Sơn bổ sung thư viện, sách báo và vật dụng theo nhu cầu trường học. Không cần một khuôn mẫu duy nhất, nhưng cần cùng một cam kết: duy trì cơ sở vật chất, cập nhật sách và giúp học sinh có cơ hội sử dụng chúng thường xuyên.
Các đơn vị thực hiện dự án container hướng đến mở rộng mô hình tới nhiều trường; hành trình “Nâng cánh ước mơ” cũng tiếp tục nhờ sự chung tay của các tổ chức, cá nhân. Đó là hướng đi đúng: thư viện trường học chỉ thực sự thành công khi món quà ban đầu được nối tiếp bằng sự chăm sóc lâu dài, để mỗi cuốn sách có người đọc và mỗi không gian đọc sách trở thành một phần quen thuộc trong đời sống học sinh.
