Định nghĩa lại kỷ luật: an toàn học sinh mưa lớn là ưu tiên số một
An toàn học sinh mưa lớn là cách các trường học điều chỉnh thời khóa biểu, quy định đi lại và trang phục trong những ngày mưa ngập trường học, đặt sự bình an của trẻ em lên trên các chuẩn mực điểm số, nền nếp và sĩ số, thông qua những chính sách nghỉ học linh hoạt, hướng dẫn di chuyển an toàn và hỗ trợ học tập từ xa khi thời tiết đe dọa. Nếu có một kết luận rõ ràng từ những trận mưa như trút nước ở TP.HCM, đó là các hiệu trưởng đang chọn đứng về phía học sinh chứ không phải những bảng điểm. Khi Đài Khí tượng Thủy văn Nam Bộ cảnh báo khả năng mưa lớn diện rộng với lượng mưa phổ biến 100-200mm, có nơi trên 200mm, ông Huỳnh Thanh Phú – Hiệu trưởng Trường THPT Bùi Thị Xuân – lập tức viết thư khuyên phụ huynh cho con nghỉ nếu đường đến trường không an toàn. Một buổi học, một bài kiểm tra có thể bù, nhưng sinh mạng trẻ thì không thể làm lại.
Từ sĩ số sang sự linh hoạt: chính sách nghỉ học không hình thức
Điểm đáng chú ý nhất trong cách trường học ứng phó lũ lụt ở TP.HCM là quyết định bỏ tư duy “bất kể mưa gió, học sinh vẫn phải đến lớp”. Trường THPT Bùi Thị Xuân cho phép phụ huynh chủ động cho con nghỉ học trong những ngày mưa ngập trường học, chỉ cần cảm thấy việc đưa đón không bảo đảm an toàn. Trường Tiểu học Nguyễn Bỉnh Khiêm đi xa hơn: vừa thông báo cho phép nghỉ, vừa khẳng định vẫn duy trì dạy học, bán trú cho những em đến lớp, đồng thời gửi bài học qua LMS, phiếu học tập cho các em ở nhà. Đây không phải là ưu ái nhất thời mà là sự thừa nhận thẳng thắn rằng chính sách nghỉ học linh hoạt là cần thiết trong một đô thị dễ ngập. Theo Sở GD-ĐT TP.HCM, các trường được yêu cầu rà soát, thực hiện phương án phòng chống thiên tai, không để học sinh đi qua khu vực nguy hiểm. Khi cơ quan quản lý công khai cho phép linh hoạt, đó là một tín hiệu mạnh mẽ rằng an toàn phải thắng thói quen hình thức.
Đôi dép và nhân cách: kỷ luật không nên chìm trong nước mưa
Ít ai nghĩ rằng câu chuyện an toàn học sinh mưa lớn lại bắt đầu từ… đôi giày ướt. Nhưng chính ở chi tiết nhỏ này, cách một nhà trường nhìn học trò được phơi bày rất rõ. Sau trận mưa kéo dài hơn hai giờ khiến nhiều khu vực ngập sâu, thầy Đỗ Đình Đảo – Hiệu trưởng Trường THPT Nguyễn Hữu Thọ – thông báo học sinh có thể đi dép hoặc giày khác đến trường, miễn sạch sẽ và an toàn, không bị trừ điểm rèn luyện. Câu nói của thầy đáng được trích lại nguyên văn: “Một đôi giày không nói lên nhân cách của học sinh, cũng như một bộ quần áo bị ướt không làm thay đổi giá trị của một con người”. Đó là sự phản biện trực tiếp với kiểu kỷ luật máy móc lâu nay, khi việc vi phạm quy định đồng phục có thể nặng hơn việc đối mặt mưa ngập trường học. Khi giày dép, áo quần được đặt dưới sức khỏe, các em hiểu rằng nhà trường nhìn thấy con người thật của mình, không chỉ là điểm rèn luyện.
Những lá thư ấm lòng: khi hiệu trưởng trở thành người bảo vệ
Trong các biện pháp trường học ứng phó lũ lụt, yếu tố thường bị bỏ qua lại là yếu tố cảm xúc: cách người lớn nói với học sinh và phụ huynh. Ở TP.HCM, chính những lá thư đã tạo ra sự khác biệt. Thầy Đỗ Đình Đảo không chỉ cho phép đi dép, ông còn dặn học trò tránh đường ngập sâu, chú ý cây xanh, bảng hiệu có nguy cơ gãy đổ, tìm nơi trú an toàn và liên hệ với gia đình khi cần. Với phụ huynh, thầy không yêu cầu phải đúng giờ mà đề nghị “kiên nhẫn thêm một chút” nếu hành trình đón con lâu hơn. Câu nhắn nhủ “Con về nhà an toàn là được rồi” khiến nhiều người xúc động. Cùng thời gian, ông Huỳnh Thanh Phú nhắc lại rằng đằng sau mỗi học sinh là một gia đình đang yêu thương, trước mỗi em luôn có người lớn chở che. Những lời này không làm giảm kỷ luật; chúng làm rõ rằng chính sách nghỉ học linh hoạt xuất phát từ tình người, không phải sự dễ dãi.
TP.HCM và bài toán dài hạn: sống chung với mưa ngập trường học
TP.HCM là đô thị chịu ảnh hưởng rõ rệt của gió mùa, triều cường và hệ thống thoát nước còn hạn chế, nên chuyện trường học ứng phó lũ lụt không thể chỉ là vài thông báo cảm động sau mỗi cơn mưa. Khi Đài Khí tượng Thủy văn Nam Bộ dự báo cả đợt mưa diện rộng từ ngày 17 đến 21/9 với khả năng giông, lốc, sét, mưa đá và gió giật mạnh, đó là lời nhắc rằng thời tiết cực đoan đã thành “bình thường mới”. Các trường như Bùi Thị Xuân, Nguyễn Hữu Thọ, Nguyễn Bỉnh Khiêm cho thấy một khung ứng xử mới: chủ động cảnh báo, phân quyền cho phụ huynh quyết định, giữ kết nối học tập online và chấp nhận vắng mặt hợp lý. Vấn đề còn lại là làm sao để những thực hành tốt này không chỉ tồn tại ở vài trường mà trở thành chuẩn chung. Nếu thành phố muốn bảo vệ học sinh trước những cơn mưa lớn tiếp theo, thì các quy định về sĩ số, đánh giá rèn luyện và khen thưởng cũng phải được cập nhật theo hướng đặt an toàn lên đầu – không thể để kỷ luật tiếp tục phơi trong nước ngập.
