Đưa cảnh báo vào trường học bằng trải nghiệm dễ nhớ
Tuyên truyền phòng chống ma túy trong trường học là cách chuyển kiến thức pháp luật và kỹ năng tự bảo vệ thành trải nghiệm gần gũi, giúp học sinh nhận diện nguy cơ và biết cách ứng phó. Hai mô hình lưu động và School Tour cùng chọn cách tiếp cận trực tiếp, nhưng khác nhau ở phương tiện: một bên kể chuyện qua sân khấu và hướng dẫn tại chỗ, bên kia mở nhiều điểm tương tác để người học tự khám phá.
Sự đa dạng ấy cần thiết khi ma túy học đường không còn chỉ là câu chuyện về những chất quen thuộc. Công an Thành phố Hồ Chí Minh cảnh báo các loại ma túy thế hệ mới, chất kích thích núp bóng sản phẩm như “Pod Chill” có nguy cơ xâm nhập trường học; tai nạn giao thông cũng tiếp tục đe dọa an toàn của học sinh. Vì vậy, tuyên truyền học đường hiệu quả không thể dừng ở lời nhắc “hãy tránh xa”: học sinh cần được tập nhận diện lời dụ dỗ, thủ đoạn che giấu và tình huống có thể gặp ngoài đời.
Chương trình lưu động: kể tình huống, dạy cách xử trí
Chiến dịch lưu động hướng đến học sinh THPT và người học tại cơ sở giáo dục nghề nghiệp. Chương trình chủ đề “Pháo đài văn minh – Thành phố nghĩa tình” đã đến Trường THPT Hắc Dịch, rồi tiếp tục trong buổi chiều tại Trường Cao đẳng Công nghệ Phước Lộc, phường Tân Phước, Thành phố Hồ Chí Minh. Cách tổ chức này đưa thông điệp đến nhiều môi trường học tập thay vì chờ học sinh tìm đến một hoạt động chuyên đề.
Trong 70 phút, chương trình kết hợp tiểu phẩm, biểu diễn nghệ thuật và trao đổi trực tiếp. Tiểu phẩm “Chuyến hàng giả” dựng lại cách kẻ buôn ma túy lợi dụng lòng tham, sự nhẹ dạ hoặc thiếu hiểu biết để lôi kéo người trẻ; thông điệp vì thế gắn với dấu hiệu cụ thể như lời mời việc nhẹ lương cao hay quà tặng không rõ nguồn gốc. Cán bộ PC04 và thành viên câu lạc bộ tình nguyện hướng dẫn học sinh nhận biết dấu hiệu bất thường, chủ động phòng tránh và xử lý khi bị dụ dỗ. Đây là ưu thế của sân khấu: biến cảnh báo trừu tượng thành tình huống có thể nhớ và bàn luận.
School Tour: để học sinh tự tương tác với thông tin
School Tour 2026, do lực lượng Công an Thành phố Hồ Chí Minh phối hợp với Thành đoàn và Hội Sinh viên Việt Nam Thành phố tổ chức, mang chủ đề “Tuổi trẻ Thành phố Hồ Chí Minh cùng nói không với ma túy”. Khác với một chương trình sân khấu có mạch kể tập trung, mô hình này chia thông tin thành nhiều hoạt động: triển lãm trực tiếp, nội dung giáo dục qua mã QR, trò chơi trí tuệ, giao lưu với cảnh sát giao thông và tọa đàm dành cho Gen Z.
Điểm mạnh của School Tour là cho học sinh chủ động chạm vào nội dung, đặt câu hỏi và nối kiến thức phòng chống ma túy với an toàn giao thông. Hoạt động trải nghiệm giúp các em tiếp cận kiến thức pháp luật và nhận diện nguy cơ trong môi trường trường học; cách truyền tải trực quan cũng khiến thông tin dễ hiểu hơn. Tuy nhiên, tương tác chỉ có giá trị khi thông điệp không bị chìm giữa các hoạt động. Tọa đàm và triển lãm cần giữ trọng tâm vào kỹ năng từ chối, tìm người hỗ trợ và ứng phó khi gặp dấu hiệu nguy hiểm.
Hai mô hình bổ trợ, không nên chỉ dừng ở một buổi
So sánh hai cách làm cho thấy chương trình lưu động mạnh ở việc tạo câu chuyện chung và cung cấp chỉ dẫn trực tiếp; School Tour nổi bật ở tính tương tác và khả năng chia kiến thức thành nhiều điểm tiếp cận. Một bên giúp học sinh hình dung thủ đoạn qua tình huống sân khấu, bên kia tạo cơ hội tự tìm hiểu qua triển lãm, mã QR và trò chơi. Kết hợp cả hai sẽ thuyết phục hơn việc xem chúng là lựa chọn thay thế nhau.
Năm 2026, chương trình lưu động dự kiến mở rộng truyền thông trực quan bằng bảng, băng rôn, khẩu hiệu tại 12 xã, phường và tổ chức không gian trưng bày 50 áp phích chuyên đề. School Tour cũng dự kiến tiếp tục được mở rộng đến trường THPT, cơ sở đào tạo nghề, đại học và cao đẳng trong thành phố. Những kế hoạch này chỉ tạo tác động bền vững nếu nhà trường, gia đình và cơ quan chức năng cùng duy trì trao đổi sau sự kiện. Phòng chống ma túy cần trở thành kỹ năng được nhắc lại và thực hành, chứ không chỉ là thông điệp trên sân khấu hay mã QR.
