Đưa giáo dục pháp luật đến gần học sinh hơn
Hội thi tìm hiểu pháp luật phòng, chống ma túy dành cho học sinh là hoạt động giáo dục kết hợp kiến thức pháp luật với nâng cao nhận thức và kỹ năng tự bảo vệ trước nguy cơ ma túy. Trong hai ngày 14-15/11, Bộ Giáo dục và Đào tạo phối hợp với Bộ Công an tổ chức vòng chung kết cấp toàn quốc tại Bắc Ninh, dành cho học sinh trung học cơ sở và trung học phổ thông. Đây là lần đầu hội thi được tổ chức ở quy mô toàn quốc, một bước đi đáng chú ý vì phòng ngừa trong trường học cần bắt đầu trước khi học sinh phải đối mặt với nguy cơ. Mục tiêu không dừng ở việc giúp các em nhớ quy định: cuộc thi còn hướng tới tuyên truyền, giáo dục pháp luật, nâng cao nhận thức và rèn kỹ năng phòng, chống ma túy. Cách tiếp cận này có ý nghĩa khi các em đang chịu ảnh hưởng từ bạn bè, mạng xã hội và những lời dụ dỗ ngày càng khó nhận diện.
Từ kiến thức đến kỹ năng xử lý tình huống
Điểm có giá trị của một hội thi về phòng chống ma túy là biến nội dung pháp luật thành điều học sinh có thể nhận ra và vận dụng. Thay vì tiếp nhận thông tin một chiều, các em được tham gia, trao đổi, thảo luận và giải quyết tình huống. Điều đó giúp nối kiến thức với những quyết định cụ thể: nhận diện nguy cơ, cân nhắc lời mời đáng ngờ và biết cách tự bảo vệ. Lý do cần cách học này rất rõ: ma túy mới và các chất gây nghiện có thể được ngụy trang, còn thủ đoạn lôi kéo học sinh qua mạng xã hội ngày càng tinh vi. Khi các em được tập phản ứng trong môi trường học tập, giáo dục pháp luật có cơ hội trở thành kỹ năng sử dụng được ngoài đời. Nhà trường vì thế không chỉ truyền đạt quy định mà còn cần giúp học sinh hình thành bản lĩnh trước cám dỗ.
Điện Biên cho thấy sức hút của hình thức sáng tạo
Một ví dụ gần gũi khác là cuộc thi “Trường học không ma túy” tại Điện Biên. Chung kết diễn ra ngày 12/11, do Công an tỉnh phối hợp với Sở Giáo dục và Đào tạo tổ chức, thu hút học sinh trung học phổ thông trên địa bàn. Riêng phần vẽ tranh cổ động và poster nhận 768 tác phẩm; ban giám khảo chọn 10 tác phẩm vào vòng thuyết trình trực tiếp. Bên cạnh phần sáng tạo, học sinh còn thi kiến thức và kỹ năng xử lý tình huống liên quan đến quy định pháp luật, ma túy núp bóng thực phẩm, đồ uống và thủ đoạn lôi kéo. Sáu thí sinh xuất sắc bước vào phần đối mặt tình huống thực tế. Ban tổ chức trao 11 giải, gồm 2 giải Nhất, 3 giải Nhì, 4 giải Ba và 2 giải phụ. Sự kết hợp giữa hình ảnh, kiến thức và thực hành khiến thông điệp trường học không ma túy dễ tiếp cận hơn.
Phòng ngừa phải bắt đầu từ năng lực của học sinh
Hai hoạt động cho thấy tuyên truyền hiệu quả không nên chỉ dừng ở khẩu hiệu. Hội thi toàn quốc mở rộng cơ hội tìm hiểu pháp luật cho học sinh trung học cơ sở và trung học phổ thông; cuộc thi ở Điện Biên cho thấy tranh, poster và tình huống có thể đưa nội dung cảnh báo vào trải nghiệm của học sinh. Điều cần giữ lại sau vòng thi không chỉ là kết quả hay giải thưởng, mà là khả năng nhận ra nguy cơ và chủ động từ chối, tìm sự hỗ trợ khi cần. Trong bối cảnh lời dụ dỗ có thể xuất hiện cả ở trường học lẫn không gian mạng, phòng chống ma túy cần sự phối hợp thường xuyên giữa gia đình, nhà trường và lực lượng chức năng. Một trường học an toàn được xây dựng bằng kiến thức, kỹ năng và sự chủ động của chính học sinh.
