Mốc thu sát kế hoạch là tín hiệu tích cực, chưa phải đích đến
Thu ngân sách từ xuất nhập khẩu là khoản thu nhà nước phát sinh từ hoạt động giao thương hàng hóa qua biên giới, trong đó kết quả phụ thuộc vào quy mô và cơ cấu hàng hóa, chính sách thuế cùng hiệu quả quản lý hải quan. Trong 10 tháng năm 2026, nguồn thu này đạt 447.362 tỷ đồng, tương đương 99,2% dự toán cả năm 451.000 tỷ đồng. Hai bản tin độc lập cùng xác nhận số thu và tỷ lệ này, giúp củng cố độ tin cậy của mốc báo cáo. Riêng tháng 10, số thu đạt 46.449 tỷ đồng. Khoảng cách còn lại với kế hoạch không lớn, nhưng không nên xem việc gần hoàn thành dự toán là bảo đảm rằng cả năm sẽ kết thúc đúng hoặc vượt mục tiêu. Kết quả những tuần cuối vẫn chịu tác động của nhịp giao thương, cơ cấu hàng chịu thuế và khả năng thu đúng, thu đủ.
Kim ngạch lập kỷ lục, nhưng nhập khẩu mới là điểm đáng chú ý
Động lực nổi bật phía sau đà thu là quy mô giao thương tăng nhanh. Tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa trong 10 tháng đạt 1.010,5 tỷ USD, tăng 32,3% so với cùng kỳ năm trước và lần đầu vượt mốc 1.000 tỷ USD. Riêng tháng 10, kim ngạch vượt 122 tỷ USD, tăng 3,7% so với tháng trước. Tuy nhiên, không thể đồng nhất kim ngạch tăng với thu ngân sách tăng cùng nhịp: xuất khẩu tăng 27,5%, trong khi nhập khẩu tăng nhanh hơn, ở mức 37,4%. Chênh lệch này đi cùng mức nhập siêu 12,07 tỷ USD trong 10 tháng. Với thu thuế xuất nhập khẩu, giá trị nhập khẩu, chủng loại hàng và mức thuế áp dụng đều quan trọng; vì vậy, tốc độ nhập khẩu cao có thể hỗ trợ nguồn thu, nhưng bản thân kim ngạch tổng thể không kể hết câu chuyện.
Phần dự toán còn lại phụ thuộc vào quản lý thu và nhịp giao thương
Số thu lũy kế đã gần bằng dự toán ngân sách, nhưng phần còn lại vẫn cần được bảo vệ bằng cả hoạt động thương mại lẫn kỷ luật thu. Cục Hải quan cho biết sẽ tiếp tục kiểm tra, tham vấn và xác định trị giá hải quan; xử lý dấu hiệu gian lận về mã số, trị giá, xuất xứ; đồng thời tháo gỡ vướng mắc chính sách thuế cho doanh nghiệp. Số thu hồi và xử lý nợ thuế lũy kế đến ngày 31/10 đạt 2.352,2 tỷ đồng, cho thấy nguồn thu không chỉ đến từ các tờ khai phát sinh mới. Cơ quan này cũng dự báo xuất khẩu cả năm có thể tăng trên 25%, vượt mục tiêu tăng trưởng 15–16% của Chính phủ. Dù vậy, dự báo xuất khẩu không tự động bảo đảm hoàn thành thu, nhất là khi mức thu còn tùy thuộc vào cơ cấu hàng hóa nhập khẩu và thực thi nghĩa vụ thuế.
Thu đúng, tạo thuận lợi: lợi ích phải đến được doanh nghiệp
Bài toán cuối năm không nên chỉ là siết kiểm tra để tăng thu. Nếu thủ tục kéo dài hoặc chi phí tuân thủ tăng, doanh nghiệp có thể chịu thêm sức ép ngay cả khi giao thương đang mở rộng. Ngành Hải quan cho biết sẽ tăng kết nối, chia sẻ thông tin và đối thoại để tháo gỡ vướng mắc, rút ngắn thời gian thông quan và giảm chi phí tuân thủ. Trong 171 thủ tục hành chính thuộc lĩnh vực hải quan, 96 thủ tục đã có dịch vụ công trực tuyến toàn trình và 49 thủ tục trực tuyến một phần. Đây là những thay đổi có ý nghĩa thiết thực với doanh nghiệp và người làm thủ tục, miễn là dịch vụ vận hành ổn định và hướng dẫn rõ ràng. Trong thời gian còn lại của năm, cơ quan hải quan dự kiến tiếp tục thu đúng, thu đủ, chống thất thu, đồng thời triển khai các kế hoạch cao điểm chống buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả và ma túy trước, trong và sau Tết Nguyên đán Đinh Mùi 2027.
Mốc 99,2% là thành quả đáng kể, được hậu thuẫn bởi thương mại tăng trưởng mạnh và công tác quản lý thu. Nhưng thước đo thuyết phục hơn sẽ là khả năng hoàn thành dự toán mà không làm tăng gánh nặng thủ tục, đồng thời giữ được kỷ cương chống gian lận. Đây mới là cách biến đà thu hiện tại thành kết quả ngân sách bền vững.
