Kỷ lục mới phản ánh quy mô thương mại mở rộng
Xuất nhập khẩu Việt Nam là tổng giá trị hàng hóa đi qua biên giới theo cả hai chiều, phản ánh mức độ kết nối của nền kinh tế với thị trường và chuỗi sản xuất quốc tế. Tính đến ngày 15/10/2026, tổng kim ngạch tăng 31,4% so với cùng kỳ, đưa ngoại thương tiến sát một kỷ lục chưa từng có. Dựa trên nhịp giao dịch hiện tại, ngưỡng lịch sử có thể được xác lập ngay cuối tháng 10; đây vẫn là dự báo, chưa phải kết quả đã chốt. Ý nghĩa của dấu mốc không nằm ở con số danh nghĩa đơn thuần. Nó cho thấy năng lực sản xuất, nhu cầu nhập đầu vào và mạng lưới khách hàng quốc tế cùng mở rộng. Tuy nhiên, quy mô lớn chỉ thật sự bền vững nếu phần giá trị được tạo ra trong nước tăng tương ứng.
Điện tử kéo đà tăng, nhưng nhập khẩu tăng nhanh hơn
Động lực nổi bật nằm ở nhóm hàng điện tử và công nghiệp. Máy vi tính, sản phẩm điện tử cùng linh kiện đạt mức tăng xuất khẩu 65,2%, chiếm 29,2% tổng kim ngạch xuất khẩu; máy móc, thiết bị và phụ tùng cũng tăng 29%. Điện thoại và linh kiện tăng 18,2%, tiếp tục góp phần giữ nền xuất khẩu ở mức cao. Ở chiều ngược lại, nhập khẩu tăng 37,2%, vượt tốc độ tăng xuất khẩu 25,9%. Riêng máy tính, điện tử và linh kiện cùng máy móc chiếm hơn một nửa kim ngạch nhập khẩu và đóng góp phần lớn mức tăng thêm. Đây là dấu hiệu cho thấy sản xuất công nghiệp đang mở rộng, nhưng cũng bộc lộ sự phụ thuộc đáng kể vào linh kiện, thiết bị và đầu vào từ bên ngoài. Vì vậy, tăng trưởng thương mại cần được đo cùng năng lực nội địa hóa.
Kỷ lục không xóa được sức ép nhập siêu
Mặt trái của đà tăng là nhập khẩu lũy kế vẫn cao hơn xuất khẩu, khiến cán cân thương mại ghi nhận nhập siêu dù nửa đầu tháng 10 đã xuất siêu. Khoảng cách giữa hai chiều cho thấy tăng trưởng hiện dựa nhiều vào dòng nguyên liệu, linh kiện và máy móc phục vụ sản xuất. Nếu đầu vào nhập khẩu được chuyển thành hàng xuất khẩu có hàm lượng giá trị trong nước cao hơn, quy mô giao thương sẽ tạo nền tảng tốt hơn; nếu không, kim ngạch lớn vẫn có thể che khuất phần giá trị giữ lại còn hạn chế. Xét trong khu vực, đây là kỷ lục có ý nghĩa với vị thế thương mại của Việt Nam, nhưng dữ liệu được cung cấp không đủ để xếp hạng hay so sánh định lượng với từng nước. So sánh có ích nhất lúc này là về chất lượng tăng trưởng và khả năng tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị.
Bài toán tiếp theo là nâng giá trị trong nước
Đà tăng diễn ra trong bối cảnh địa chính trị nhiều biến động và các dòng thương mại toàn cầu tiếp tục dịch chuyển; việc Việt Nam duy trì nhịp mở rộng cho thấy vị thế quốc tế rõ nét hơn, nhưng cũng khiến việc đa dạng hóa thị trường và nâng năng lực doanh nghiệp trở nên cấp thiết. Bước tiếp theo cần vượt khỏi mục tiêu lập kỷ lục: tăng khả năng cung ứng trong nước, giúp doanh nghiệp Việt tham gia sâu hơn vào khâu có giá trị cao và giảm lệ thuộc vào đầu vào nhập khẩu. Ngày 4/11, Bộ Công Thương dự kiến tổ chức Diễn đàn Xúc tiến xuất khẩu Việt Nam 2026 với chủ đề “Go Global – Cùng doanh nghiệp vươn ra thế giới”. Chương trình đặt mục tiêu đến năm 2030 đào tạo 10.000 lượt doanh nghiệp, tư vấn kế hoạch quốc tế hóa cho 1.000 doanh nghiệp và hỗ trợ chuyên sâu 100 doanh nghiệp đầu tư ra nước ngoài. Thành công dài hạn sẽ phụ thuộc vào việc biến quy mô thương mại thành năng lực sản xuất và giá trị nội địa.
