watchOS 27: một bản cập nhật đổi mới âm thanh nhưng hy sinh multitasking
watchOS 27 cập nhật là phiên bản hệ điều hành mới cho Apple Watch, trong đó Apple giới thiệu bộ tính năng Audio Intelligence và Live Rewind cho các mẫu đời mới, đồng thời thay đổi hoàn toàn cách hoạt động của phím tắt Digital Crown, dẫn đến việc loại bỏ App Switcher và làm giảm đáng kể sự tiện lợi khi multitasking Apple Watch.
Apple đã phát hành watchOS 27 vào ngày 14 tháng 9 với gói tính năng Audio Intelligence dành cho các mẫu Apple Watch mới hơn. Về mặt lý thuyết, đây là một bước tiến lớn: đồng hồ thông minh trở nên “thông minh về âm thanh” hơn, có thể phân tích và xử lý những gì nó nghe được quanh người dùng. Nhưng đổi lại, người dùng phải đánh đổi một trong những thao tác nhanh hữu ích nhất từng có trên Apple Watch – cử chỉ nhấn đôi Digital Crown để chuyển đổi ứng dụng.
Trước đây, chỉ cần nhấn hai lần Digital Crown, người dùng có thể nhảy ngay giữa ứng dụng hiện tại và ứng dụng dùng gần nhất, hoặc giữa mặt đồng hồ và app cuối cùng. Đây là nền tảng cho multitasking Apple Watch: thao tác nhanh, không cần chạm màn hình nhỏ xíu. Việc Apple âm thầm thay đổi hành vi này trong watchOS 27 không chỉ là chỉnh sửa kỹ thuật; đó là một quyết định thiết kế có tác động trực tiếp đến cách người dùng tương tác hằng ngày với thiết bị đeo tay của mình.
Digital Crown shortcut bị “tắt công dụng”: App Switcher biến mất, Dynamic App Grid lên ngôi
Trọng tâm của vấn đề nằm ở việc Digital Crown shortcut bị thay đổi. Trong watchOS 26, nhấn đôi Digital Crown là lối tắt để chuyển nhanh giữa hai app gần nhất hoặc giữa mặt đồng hồ và app cuối. Đây cũng chính là cách người dùng gọi App Switcher Apple Watch để multitasking mà không cần phải lia tay trên màn hình. Từ watchOS 27, cử chỉ đó bị “tước quyền”: sau khi cập nhật, nhấn đôi Digital Crown không còn chuyển app, mà chỉ mở Dynamic App Grid – giống hệt hành vi nhấn một lần.
Ở các mẫu Apple Watch mới, App Switcher thậm chí không còn tồn tại: “If you buy a new Apple Watch, that option is gone. In fact, the App Switcher doesn’t even exist.” Thay vào đó, Dynamic App Grid hiển thị các ứng dụng dùng gần đây, nhưng người dùng vẫn phải thêm một bước chọn lại app muốn mở. Cú nhấn đôi Digital Crown từ một lệnh chuyển đổi tức thời nay trở thành thao tác thừa, bởi kết quả giống hệt một cú nhấn đơn. Nói cách khác, Digital Crown tắt vai trò phím tắt multitasking, và được gán cho một giao diện mới kém hiệu quả hơn.
Điều này làm thay đổi hoàn toàn nhịp sử dụng: thay vì bấm-bấm là quay về app trước, bạn phải bấm, nhìn, định vị icon, rồi chạm. Đối với một thiết bị đeo vốn được thiết kế để thao tác trong vài giây ngắn ngủi, mỗi bước thêm là một bước lùi về trải nghiệm.
Audio Intelligence và Live Rewind: tính năng mới không bù nổi tiện ích cũ
Apple Watch Series 12 và Ultra 4 sắp ra mắt sẽ nhận được Live Rewind, một phần của bộ Audio Intelligence. Live Rewind cho phép xem lại bản transcript của bất kỳ âm thanh nói nào mà thiết bị đã ghi nhận trong 15 giây gần nhất, kích hoạt bằng thao tác nhấn đôi Digital Crown. Apple đã “đặt chỗ” hành vi nhấn đôi này cho Live Rewind khi tính năng được mở khóa trong năm nay. Đây là một ví dụ điển hình cho việc ưu tiên tính năng mới, lạ mắt thay vì bảo toàn những thao tác quen thuộc, hữu ích.
Vấn đề nảy sinh ở chỗ Audio Intelligence và Live Rewind là tính năng phụ thuộc phần cứng, chỉ có trên Apple Watch Series 12 và Ultra 4. Người dùng các mẫu cũ hơn khi cập nhật watchOS 27 cũng bị mất cử chỉ nhấn đôi Digital Crown để chuyển ứng dụng, nhưng lại không được dùng Live Rewind để đổi lại. Theo nguồn tin, “owners of previous models are simply out of luck in both senses, losing a useful function while also missing out on the new feature that usurps it.”
Tóm lại, Audio Intelligence là một ý tưởng thú vị trên giấy, nhưng không bù đắp được sự mất mát về tiện ích trong đời sống hằng ngày. Đa số người dùng sẽ chuyển app hàng chục lần mỗi ngày, trong khi Live Rewind là nhu cầu khá đặc thù. Khi Apple đánh đổi thao tác cốt lõi để ưu tiên một tính năng hiếm khi dùng tới, cán cân giá trị cho người dùng rõ ràng nghiêng về phía bất lợi.
Người dùng Apple Watch cũ chịu thiệt kép, multitasking trở nên kém hiệu quả
watchOS 27 không phải dành cho mọi ai đề cao multitasking Apple Watch. Trước hết, bản cập nhật này chỉ áp dụng cho Apple Watch Series 9 trở lên, khi Apple đã bỏ hỗ trợ cho một số mẫu cũ hơn. Nhưng trong nhóm được hỗ trợ, người dùng đời cũ lại chịu thiệt nặng nhất: họ mất App Switcher Apple Watch lẫn cử chỉ Digital Crown nhấn đôi, nhưng không nhận được Live Rewind để bù lại.
Sau khi cài watchOS 27 cập nhật, nhấn đôi Digital Crown “thực chất không làm gì”: nó gọi Dynamic App Grid, trong khi nhấn một lần cũng cho ra đúng giao diện đó. Kết quả là “multitasking is much less efficient”. Thay vì một cử chỉ “nhảy app” liền mạch, người dùng phải mất thêm thời gian xác định và chạm vào app, trên màn hình vốn đã nhỏ và khó thao tác khi di chuyển.
Cảm giác bất công càng rõ hơn với người dùng Apple Watch đời cũ: họ đã chấp nhận khả năng không có tính năng mới như Live Rewind, nhưng lại phải đánh mất cả những gì mình đang dùng tốt. Đây là kiểu nâng cấp “hai lần mất”: mất tính năng cũ mà không nhận lại được tương xứng, khác hẳn triết lý quen thuộc “cập nhật là được thêm, không bị bớt” mà nhiều người vẫn kỳ vọng.
Apple nên trả lại quyền tùy biến Digital Crown cho người dùng
Tình thế hiện tại đặt ra câu hỏi: liệu Apple có đang đánh giá thấp tầm quan trọng của những cử chỉ nhỏ nhưng mang tính nền tảng? Thay vì áp đặt một hành vi mới cho Digital Crown, hãng hoàn toàn có thể cho phép người dùng chọn: nhấn đôi để chuyển app như trên watchOS 26, hoặc nhấn đôi để kích hoạt Live Rewind khi họ muốn. Điều này không chỉ giải tỏa lo ngại về quyền riêng tư quanh tính năng ghi và phiên âm âm thanh, mà còn tôn trọng thói quen sử dụng đã được hình thành trong nhiều năm.
Hiện tại, Apple chưa cung cấp tùy chọn nào để giải quyết cho cả người dùng thiết bị mới lẫn cũ. Tất cả những gì người dùng có thể làm là gửi phản hồi và hy vọng hãng sẽ thay đổi trong watchOS 27.1 hoặc các bản cập nhật sau. Về phía người dùng, lời khuyên thẳng thắn là: nếu multitasking Apple Watch là lý do bạn yêu chiếc đồng hồ của mình, hãy cân nhắc kỹ trước khi cập nhật, hoặc chờ xem Apple có trả lại App Switcher và cử chỉ Digital Crown cũ trong tương lai gần hay không.
