Từ phòng học nhạc cụ dân tộc đến phòng thu electronic
MV Non là sản phẩm âm nhạc lai tạo, trong đó nghệ sĩ nhạc cụ truyền thống Phú An kết hợp các nhạc cụ dân tộc như đàn bầu, đàn tranh, đàn nguyệt, sáo trúc và bộ gõ với chất liệu electronic/synth, phát triển từ cảm hứng dân ca Nam Bộ và hướng tới khán giả trẻ trong đời sống âm nhạc đương đại. Điểm đáng nói là Non không phải một thử nghiệm nhất thời, mà là bước ngoặt sau hơn 15 năm Phú An học tập, biểu diễn và giảng dạy nhạc cụ dân tộc trước khi lần đầu đảm nhận vai trò sáng tác và đồng sản xuất một sản phẩm riêng. Sự chuyển dịch từ "nghệ sĩ biểu diễn" sang "người tạo tác" đặt cô vào vị trí chủ động định nghĩa thế nào là nhạc cụ truyền thống hiện đại. Thay vì bảo tồn trong tủ kính, cô chọn đặt âm thanh dân tộc vào phòng thu điện tử, đối thoại trực tiếp với thói quen nghe nhạc của giới trẻ. Đây là thái độ dứt khoát: hoặc nhạc cụ dân tộc tự làm mới mình, hoặc chấp nhận bị bỏ lại sau lưng.
Âm thanh synth dân ca: Không còn là bản sao hoài cổ
Non không tái hiện nguyên trạng dân ca Nam Bộ, mà khai thác đặc trưng về âm sắc, cách diễn tấu và luyến láy của từng nhạc cụ dân tộc trên nền âm thanh điện tử. Điều này cho thấy một quan điểm thẩm mỹ rõ ràng: dân ca là chất liệu, không phải thứ để sao chép y nguyên rồi phủ lớp beat lên cho "kịp thời đại". Khi đàn bầu, đàn tranh đi cùng synth, khán giả không nghe một bản dân ca cũ được remix mà là một ngôn ngữ mới, nơi tiếng luyến láy trở thành motif giai điệu, tiếng trống và bộ gõ dân tộc bước vào vai trò nhịp điệu chủ đạo. Theo nguồn tin, "MV Non đánh dấu lần đầu Phú An đảm nhận vai trò sáng tác và đồng sản xuất sản phẩm âm nhạc riêng sau hơn 15 năm gắn bó với nhạc cụ dân tộc". Chính kinh nghiệm dài với nhạc cụ giúp cô không bị cuốn vào lối làm nhạc điện tử dễ dãi, biến nhạc cụ dân tộc thành hiệu ứng trang trí.
Hưng BlackhearteD và cú hích để nhạc cụ dân tộc "ra khỏi đình làng"
Điều thú vị là Non không được lên kế hoạch như một dự án cá nhân ngay từ đầu. Ý tưởng nhen nhóm sau lời mời hợp tác của Nguyễn Tiến Hưng (Hưng BlackhearteD), thủ lĩnh ban nhạc rock Dạ Ma/YAMA đang hoạt động tại Mỹ, khi anh mời Phú An tham gia sản xuất dự án Trống Cơm của nhóm. Từ lần va chạm đầu tiên với tư duy sản xuất rock và electronic, cô bắt đầu học thêm về sáng tác, sản xuất, rồi biến những phác thảo ban đầu thành MV Non với sự đồng hành của Hưng và cộng sự. Ở đây, vai trò của Hưng BlackhearteD không chỉ là một nhà sản xuất tham gia dự án, mà là cú hích kéo nhạc cụ dân tộc ra khỏi không gian đình làng, nhà hát, bước vào thế giới của âm thanh điện tử vốn quen thuộc với người nghe rock, electronic. Sự gặp gỡ giữa một nghệ sĩ dân tộc và một thủ lĩnh rock cho thấy: nếu không dám bắt tay với những thế lực âm nhạc khác biệt, nhạc cụ truyền thống rất khó có cơ hội tái sinh.
Không gian thiên nhiên và tuyên ngôn về non nước, non nghề
Tên gọi Non gợi liên tưởng đến non sông, non nước và những chất liệu văn hóa Việt Nam, đồng thời phản chiếu sự tự nhận thức của Phú An về kinh nghiệm còn "non" khi chuyển sang sáng tác và sản xuất độc lập. Việc ghi hình MV tại khu vực thiên nhiên hoang sơ, với cảnh rừng, suối, thuyền và địa hình dốc, không chỉ là lựa chọn mỹ thuật mà là tuyên ngôn: âm thanh nhạc cụ dân tộc phải gắn với cảnh quan Việt Nam chứ không bị tách khỏi không gian sống. Ê-kíp mang nhạc cụ và thiết bị vào rừng, dựng bộ gõ giữa lòng suối để Phú An trình diễn ngay trong dòng nước. Hình ảnh ấy thẳng thắn hơn mọi lời tuyên bố về "bảo tồn văn hóa". Nếu muốn lan tỏa non nước Việt Nam, không thể chỉ nói bằng lý luận; phải chấp nhận vất vả vận chuyển nhạc cụ, chịu ướt lạnh, chịu địa hình khắc nghiệt để âm thanh dân tộc vang lên giữa thiên nhiên, không bị giới hạn trong sân khấu điều hòa.
Nhạc cụ truyền thống hiện đại: Tương lai nằm trong tay người trẻ
Quan niệm của Phú An khá trực diện: nhạc cụ dân tộc có thể và cần phải xuất hiện trong những hình thức âm nhạc mới, thay vì chỉ giới hạn trong không gian biểu diễn truyền thống. Cô nói rõ mục tiêu là đưa âm thanh đàn bầu, đàn tranh, sáo trúc, bộ gõ đến gần hơn với khán giả đương đại, đặc biệt là người trẻ. Non vì thế không chỉ là một MV đầu tay, mà là thử nghiệm cho một hướng đi: kết hợp dân tộc electronic để tạo ra những hệ nhạc mới, nơi đàn bầu không còn là biểu tượng hoài niệm mà trở thành nhạc cụ có mặt trong playlist thường ngày. Sau MV này, Phú An khẳng định sẽ tiếp tục học hỏi về sáng tác, sản xuất và thử thêm các cách đưa nhạc cụ truyền thống vào đời sống âm nhạc đương đại. Câu hỏi đặt ra cho phần còn lại của giới làm nhạc là: họ có dám coi đàn tranh, đàn nguyệt, bộ gõ dân tộc như những "nhạc cụ bình thường" trong kho âm thanh điện tử, hay vẫn giữ khoảng cách an toàn dưới danh nghĩa bảo tồn?
