Diễn đàn doanh nghiệp: Từ ngoại giao sang liên kết chiến lược
Diễn đàn Doanh nghiệp Việt Nam - Myanmar là cuộc gặp gỡ cấp cao giữa lãnh đạo hai nước và cộng đồng doanh nghiệp, tập trung xác định dư địa hợp tác mới trong công nghệ cao, nông nghiệp công nghệ cao, chuyển đổi số khu vực và logistics Đông Nam Á, qua đó dịch chuyển quan hệ từ ngoại giao truyền thống sang liên kết chuỗi giá trị mang tính chiến lược. Ngày 6/9 tại Hà Nội, Tổng thống Myanmar Min Aung Hlaing và Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng đồng chủ trì Diễn đàn Doanh nghiệp Myanmar - Việt Nam, trong khuôn khổ chuyến thăm chính thức của nhà lãnh đạo Myanmar. Sự kiện diễn ra đúng thời điểm quan hệ hợp tác Việt Nam Myanmar được đánh giá là đang bước vào giai đoạn phát triển mới, khi hợp tác đã vượt xa khuôn khổ chính trị, ngoại giao để đi sâu vào an ninh, quốc phòng, kinh tế, thương mại và đầu tư. Điều quan trọng là diễn đàn doanh nghiệp không dừng ở mức “giới thiệu tiềm năng”, mà đặt doanh nghiệp vào vai trò lực lượng dẫn nhịp cho giai đoạn hợp tác mới. Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng nhấn mạnh doanh nghiệp chính là bên biến các thỏa thuận chính trị thành dự án, sản phẩm, việc làm và giá trị thiết thực cho người dân. Nói cách khác, nếu không có dòng vốn, công nghệ và năng lực tổ chức của doanh nghiệp, mọi cam kết chiến lược sẽ chỉ dừng trên giấy.
Hợp tác công nghệ cao và chuyển đổi số: Điểm tựa mới của quan hệ song phương
Hợp tác Việt Nam Myanmar trong công nghệ cao và chuyển đổi số khu vực đang được định vị như ưu tiên chiến lược, bởi đây chính là nền tảng cho sức cạnh tranh mới của cả hai nền kinh tế. Trong phát biểu tại diễn đàn, Tổng thống Min Aung Hlaing kêu gọi Việt Nam tham gia mạnh vào phát triển hạ tầng số, an ninh mạng, dịch vụ công trực tuyến, hệ thống thanh toán số và môi trường kinh doanh đổi mới sáng tạo tại Myanmar. Đây không phải lời mời chung chung: Myanmar đang cần đối tác có kinh nghiệm triển khai mạng viễn thông, cổng dịch vụ công và hạ tầng dữ liệu, trong khi doanh nghiệp Việt Nam đã có những mô hình hợp tác thành công. Không gian hợp tác công nghệ cao vì thế được thiết kế hai chiều. Một mặt, Myanmar ưu tiên thu hút doanh nghiệp Việt Nam vào hạ tầng số, chuyển đổi số, an ninh mạng và sản xuất thiết bị công nghệ cao. Mặt khác, Việt Nam chủ động chia sẻ kinh nghiệm ổn định kinh tế vĩ mô, bảo đảm an ninh kinh tế và phát triển kinh tế số, đồng thời mở cửa cho doanh nghiệp Myanmar đầu tư vào công nghệ cao, logistics và công nghiệp chế biến. Nếu hai bên dám dịch chuyển nhanh từ cung cấp dịch vụ viễn thông sang cùng xây dựng hệ sinh thái số – từ thanh toán, dữ liệu đến dịch vụ công – thì lợi ích không chỉ là doanh thu mới mà còn là vị thế cao hơn trong bàn cờ chuyển đổi số Đông Nam Á.
Nông nghiệp công nghệ cao: Ghép thế mạnh nguyên liệu và chế biến
Trong bức tranh hợp tác Việt Nam Myanmar, nông nghiệp công nghệ cao được nhìn nhận là mảnh ghép có dư địa rõ ràng nhất và khả năng tạo giá trị lan tỏa nhanh cho người dân hai nước. Myanmar sở hữu nguồn tài nguyên nông – lâm – thủy sản phong phú và quỹ đất lớn, trong khi Việt Nam đã tích lũy năng lực mạnh về chế biến, sản xuất, logistics và tổ chức chuỗi cung ứng. Kết nối hai ưu thế này không chỉ là câu chuyện xuất nhập khẩu, mà là cơ hội hình thành chuỗi giá trị lương thực và thực phẩm mới của khu vực. Tổng thống Myanmar kêu gọi doanh nghiệp Việt Nam bước vào các khâu sâu hơn như chế biến nông sản, kho lạnh, hậu cần, thực phẩm, thủy sản và cung cấp nguyên liệu đầu vào cho sản xuất nông nghiệp. Đây là cách tiếp cận đáng ủng hộ: khi doanh nghiệp Việt Nam đầu tư nhà máy chế biến, phát triển vùng nguyên liệu và hệ thống kho lạnh tại Myanmar, nông dân Myanmar có đầu ra ổn định hơn, còn doanh nghiệp Việt Nam kiểm soát tốt hơn chất lượng và chi phí đầu vào. Ở chiều ngược lại, Việt Nam cũng mở cửa cho doanh nghiệp Myanmar tham gia các dự án nông nghiệp công nghệ cao, chế biến sâu và kinh tế số trong nông nghiệp, tạo nên mạng lưới sản xuất – chế biến – phân phối hai chiều thay vì quan hệ mua bán một chiều.
Logistics Đông Nam Á: Từ thương mại hàng hóa đến liên kết chuỗi giá trị
Một điểm mới quan trọng của diễn đàn doanh nghiệp là sự nhấn mạnh đến logistics Đông Nam Á và kết nối hạ tầng vật chất – số như trục xương sống cho chuỗi giá trị song phương. Các bên nhìn nhận rõ rằng nếu không giảm chi phí vận chuyển, tối ưu kho lạnh, cảng và trung tâm phân phối, thì tiềm năng nông nghiệp công nghệ cao và kinh tế số khó có thể chuyển hóa thành lợi thế cạnh tranh thực tế. Cơ cấu thương mại hiện nay giữa hai nước được đánh giá là mang tính bổ trợ rõ rệt, với xu hướng tăng trưởng kim ngạch hai chiều và mục tiêu hướng tới ngưỡng cao hơn trong các năm tới. Nhưng điều đáng bàn hơn là cách thức dịch chuyển từ thương mại hàng hóa sang đầu tư logistics và liên kết chuỗi. Khi thủ tục được rút gọn, thanh toán thuận lợi hơn và các quy định được minh bạch, doanh nghiệp sẽ có thêm động lực mở rộng giao thương và đầu tư. Doanh nghiệp Việt Nam có cơ hội tham gia sâu hơn vào phát triển kho lạnh, mạng lưới logistics và các dịch vụ hỗ trợ, trong khi Myanmar mở rộng thị trường cho nguyên liệu và sản phẩm của mình. Nếu hai nước coi logistics là lĩnh vực hợp tác trọng điểm, họ có thể cùng tạo ra hành lang vận tải – kho lạnh mới nối các vùng sản xuất với thị trường khu vực, thay vì để chuỗi giá trị bị chia cắt bởi chi phí và thủ tục.
Kết luận: Doanh nghiệp phải biến cam kết thành chuỗi giá trị cụ thể
Lãnh đạo hai nước đã gửi đi thông điệp khá rõ: hợp tác Việt Nam Myanmar sẽ không còn xoay quanh những con số thương mại đơn lẻ, mà dịch chuyển sang xây dựng chuỗi giá trị mới trong công nghệ cao, nông nghiệp công nghệ cao, chuyển đổi số khu vực và logistics Đông Nam Á. Tổng thống Min Aung Hlaing cam kết tạo điều kiện thuận lợi nhất cho dự án đầu tư của Việt Nam, còn Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng nhấn mạnh nhiệm vụ của Chính phủ là tháo gỡ vướng mắc để doanh nghiệp có thể hành động. Tuy nhiên, mọi cam kết sẽ vô nghĩa nếu doanh nghiệp hai bên không dám bước ra khỏi vùng an toàn. Cơ hội lớn nằm ở chỗ dịch chuyển từ thương mại sang đầu tư, từ cung cấp dịch vụ đơn lẻ sang xây dựng hệ sinh thái sản xuất – logistics – số hóa chung. Doanh nghiệp Việt Nam cần chủ động thiết kế các dự án dài hạn ở Myanmar, từ hạ tầng số, nông nghiệp công nghệ cao đến kho lạnh và logistics; doanh nghiệp Myanmar cần tận dụng cửa mở tại Việt Nam để tham gia kinh tế số và công nghệ cao. Nếu họ làm được, diễn đàn doanh nghiệp vừa qua sẽ không chỉ là một sự kiện, mà là điểm khởi đầu cho một trục hợp tác chiến lược mới ở Đông Nam Á.
