Thất bại bầu cử làm đổi cán cân quyền lực
Quyền lực tổng thống là khả năng người đứng đầu hành pháp định hướng chính sách và hành động của chính phủ, nhưng luôn bị giới hạn bởi Hiến pháp, Quốc hội và phản ứng của cử tri. Cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ ngày 3/11 đã đảo chiều cán cân ấy: Đảng Dân chủ giành quyền kiểm soát cả Hạ viện lẫn Thượng viện, lật ngược thế cờ tại nhiều nơi từng được xem là thành trì của Cộng hòa. Donald Trump cho rằng đảng mình có thể thắng lớn hơn nếu ông trực tiếp có tên trên lá phiếu. Dù vậy, ông đã phải nhìn nhận kết quả.
Đây không chỉ là một thất bại về ghế. Khi phe đối lập nắm cả hai viện, các dự luật của Nhà Trắng khó được thông qua nếu thiếu thương lượng, còn hoạt động giám sát sẽ tăng lên. Kết quả cũng làm suy yếu hình ảnh bất khả chiến bại mà Trump từng dùng để buộc đối thủ và đồng minh nhượng bộ. Cử tri phản ứng với phong cách và sự kiêu ngạo của ông, gửi đi thông điệp rằng quyền lực chính trị không thể thay thế kết quả mà người dân cảm nhận trong đời sống.
Quốc hội có thể cản luật, nhưng không tước hết quyền của Trump
Cục diện mới khiến việc xây dựng và thông qua luật trở nên phức tạp hơn, nhưng không xóa bỏ các công cụ hiến định của tổng thống. Trump có thể tiếp tục ban hành sắc lệnh hành pháp trong những lĩnh vực thuộc thẩm quyền của mình mà không cần chờ Quốc hội thông qua luật. Ông cũng có thể phủ quyết dự luật; để vượt qua quyền phủ quyết đó, mỗi viện phải đạt ít nhất hai phần ba số phiếu ủng hộ. Vì thế, phủ quyết vừa là lá chắn cho chương trình nghị sự của Nhà Trắng, vừa có thể khiến chính quyền và Quốc hội mắc kẹt trong đối đầu.
Giới hạn đáng kể hơn sẽ đến từ giám sát và ngân sách. Khi tiếp quản lưỡng viện vào tháng 1/2027, Đảng Dân chủ dự kiến dùng điều tra, xem xét phê chuẩn nhân sự và quyết định ngân sách để gây sức ép lên chính quyền. Những đòn bẩy đó có thể làm chậm hoặc khiến một số kế hoạch tốn kém về chính trị, song không đồng nghĩa với việc phe đối lập trực tiếp điều hành chính sách. Nhiệm kỳ hiện tại của Trump dự kiến kết thúc vào tháng 1/2029; khoảng thời gian còn lại đủ để ông thương lượng, nhưng cũng đủ để biến bế tắc thành dấu ấn cuối nhiệm kỳ.
Iran là phép thử giữa thỏa hiệp và leo thang
Trong chính sách đối ngoại, tổng thống vẫn có quyền chủ động lớn, đặc biệt với hoạt động quân sự. Iran vì thế là lựa chọn cấp bách nhất: Trump có thể mở thêm đợt không kích, tìm lối thoát qua đàm phán hoặc duy trì thế giằng co. Ông thừa nhận chiến tranh góp phần khiến Cộng hòa thất bại nhưng vẫn nói không hối tiếc về quyết định tấn công. Sức ép trong nước có thể khiến thương lượng trở nên đáng cân nhắc hơn; ngược lại, nếu cảm thấy bị dồn vào thế khó, ông cũng có thể đơn phương dùng vũ lực để phô diễn quyền lực tổng thống.
Leo thang khó đem lại chiến thắng rõ ràng và có thể làm tổn hại di sản của Trump. Sau tám tháng xung đột, giá xăng tại Mỹ tăng trong khi tỷ lệ ủng hộ tổng thống giảm. Nếu bế tắc tiếp diễn, giá năng lượng toàn cầu có thể duy trì ở mức cao, kéo dài bất an tại các nước vùng Vịnh. Đây là hệ quả người dân cảm nhận qua chi phí sinh hoạt và tâm lý bất ổn, chứ không chỉ là một tranh cãi ở Washington. Lãnh đạo phe Dân chủ tại Thượng viện Chuck Schumer xác định chấm dứt chiến tranh Iran là ưu tiên hàng đầu, tạo thêm sức ép để Trump giải thích mục tiêu và lối ra.
Những lựa chọn còn lại sẽ định hình di sản
Iran không phải mặt trận duy nhất. Trump có thể tiếp tục tấn công Iran, gây sức ép buộc Ukraine chấp nhận một thỏa thuận bất lợi với Nga, hoặc thậm chí can thiệp quân sự vào Cuba. Trong khi đó, Đảng Dân chủ muốn khôi phục hỗ trợ cho Ukraine sau khi Trump dừng viện trợ trực tiếp. Với Israel, một số ứng viên Dân chủ cấp tiến vừa đắc cử đã vận động tranh cử phản đối viện trợ quân sự và cuộc chiến Mỹ - Israel tiến hành nhằm vào Iran. Những khác biệt này khiến chính sách đối ngoại dễ trở thành chiến trường chính trị mới, nơi mỗi quyết định có thể vấp phải chất vấn về mục tiêu, thẩm quyền và cái giá phải trả.
Trump có thể chọn thỏa hiệp để chứng minh mình vẫn tạo được kết quả, hoặc hành động quyết liệt ở nước ngoài nhằm khắc tên vào lịch sử. Nhưng quyền tổng tư lệnh không xóa được tác động của Quốc hội, dư luận và đời sống cử tri. Nếu Đảng Dân chủ chỉ tập trung điều tra, luận tội mà không cải thiện đời sống người dân, họ cũng có nguy cơ khiến cử tri thất vọng. Trong phần còn lại của nhiệm kỳ, lựa chọn khôn ngoan nhất cho Trump không phải là nhầm lẫn giữa quyền ra lệnh và khả năng đạt mục tiêu. Di sản của ông sẽ phụ thuộc vào việc các quyết định đối ngoại đem lại lối thoát hay chỉ kéo dài xung đột.
