Triển lãm lần thứ 30: hơn một sự kiện mỹ thuật thường niên
Triển lãm Mỹ thuật khu vực VII (Đông Nam Bộ) là hoạt động chuyên ngành thường niên, quy tụ họa sĩ, nhà điêu khắc và nghệ sĩ từ các tỉnh Đông Nam Bộ, trưng bày hàng trăm tác phẩm đa chất liệu trong 5 ngày, phản ánh thiên nhiên, con người và bản sắc văn hóa địa phương, đồng thời trở thành diễn đàn thúc đẩy sáng tác, giao lưu và nâng cao thị hiếu thẩm mỹ của công chúng. Nhìn vào triển lãm mỹ thuật Đông Nam Bộ lần thứ 30 tại Tây Ninh, có thể thấy đây không chỉ là một cuộc trưng bày tác phẩm, mà là cột mốc của ba thập kỷ xây dựng một không gian nghệ thuật mang màu sắc khu vực. Triển lãm diễn ra trong 5 ngày, trưng bày hàng trăm tác phẩm ở các loại hình hội họa, đồ họa, điêu khắc, mỹ thuật ứng dụng. Chính quy mô ổn định và tính liên tục này khiến triển lãm trở thành một thiết chế văn hóa không chính thức của vùng, nơi thế hệ nghệ sĩ nối tiếp nhau khẳng định tiếng nói sáng tạo của mình. Theo bà Lê Thị Hồng Kết, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Tây Ninh, triển lãm lần thứ 30 là dịp nhìn lại những thành quả sáng tạo của giới mỹ thuật trong khu vực. Đây là một nhận định quan trọng: một không gian triển lãm chỉ thực sự có ý nghĩa lịch sử khi nó đủ dài hơi để phản chiếu sự vận động của mỹ thuật qua thời gian, và khu vực VII đã đạt đến độ chín đó.
Không gian di sản hội họa khu vực qua ngôn ngữ tạo hình đa dạng
Điểm đáng nói nhất của triển lãm mỹ thuật Đông Nam Bộ là cách nó ghi lại di sản hội họa khu vực thông qua một ngôn ngữ tạo hình đa dạng mà vẫn mang căn cốt địa phương. Năm nay, các sáng tác được thể hiện trên nhiều chất liệu, từ sơn mài, sơn dầu, lụa, gỗ đến phù điêu, gò nhôm, sắt và chất liệu tổng hợp. Sự phong phú này cho thấy các nghệ sĩ không chỉ bảo tồn kỹ thuật truyền thống mà còn liên tục thử nghiệm, mở rộng bề mặt biểu đạt nhưng vẫn giữ lại chủ đề cốt lõi: vẻ đẹp thiên nhiên, con người và bản sắc văn hóa vùng Đông Nam Bộ. Các tác phẩm tập trung phản ánh những chuyển biến trong đời sống kinh tế – xã hội của đất nước và từng địa phương trong khu vực. Đó chính là cách di sản được làm mới: không đóng băng ở ký ức mà đối thoại với hiện tại, với công nghiệp hóa, đô thị hóa, với nhịp sống đương đại. Qua ngôn ngữ tạo hình đa dạng, các nghệ sĩ thể hiện góc nhìn, cảm xúc và những tìm tòi sáng tạo trước đời sống hôm nay. Di sản hội họa khu vực, vì thế, không nằm trong kho lưu trữ mà sống trong tác phẩm, trong câu chuyện mỗi năm triển lãm viết tiếp.
Tây Ninh 2026: khi địa phương trở thành điểm hẹn văn hóa
Việc Tây Ninh đăng cai triển lãm lần này không phải tình cờ, mà phản ánh vai trò ngày càng rõ của địa phương trong bản đồ mỹ thuật khu vực. Triển lãm Mỹ thuật khu vực VII tại Tây Ninh diễn ra trong 5 ngày, trở thành điểm hẹn văn hóa, nghệ thuật, thu hút đông đảo nhân dân, cán bộ, chiến sĩ, đoàn viên, thanh niên, phụ nữ, học sinh, sinh viên đến tham quan, thưởng lãm. Nói cách khác, Tây Ninh 2026 đã biến một sự kiện chuyên ngành thành sinh hoạt văn hóa cộng đồng, kéo mỹ thuật đương đại lại gần công chúng hơn. Theo lãnh đạo ngành văn hóa tỉnh, việc đăng cai triển lãm tạo điều kiện để các họa sĩ, nhà điêu khắc của Tây Ninh giao lưu, học hỏi kinh nghiệm với đồng nghiệp trong khu vực, qua đó nâng cao chất lượng sáng tác và hoạt động mỹ thuật tại địa phương. Triển lãm cũng là dịp quảng bá hình ảnh Tây Ninh – vùng đất giàu truyền thống cách mạng, con người nghĩa tình, giàu bản sắc văn hóa – đến văn nghệ sĩ và công chúng. Khi một tỉnh biết dùng mỹ thuật để kể câu chuyện bản sắc của mình, đó cũng là lúc di sản hội họa khu vực có thêm một "nhà" để trú ngụ và phát triển.
Ba mươi kỳ tổ chức: từ diễn đàn sáng tác đến thiết chế bảo tồn
Qua 30 kỳ tổ chức, Triển lãm Mỹ thuật khu vực VII đã chuyển mình từ một hoạt động chuyên môn thành một diễn đàn nghệ thuật ổn định, có khả năng định hình đời sống mỹ thuật Đông Nam Bộ. Triển lãm góp phần thúc đẩy sáng tác, tạo điều kiện để văn nghệ sĩ giao lưu, trao đổi kinh nghiệm chuyên môn. Nhưng nếu chỉ nhìn nó như một "sân chơi nghề nghiệp" thì chưa đủ. Ba thập kỷ liên tục đã biến triển lãm thành nơi lưu giữ những dấu ấn thẩm mỹ, xu hướng thể hiện, và cả biến động trong cách nghệ sĩ nhìn về quê hương, đất nước. Trong khuôn khổ triển lãm, Hội đồng Nghệ thuật của Hội Mỹ thuật Việt Nam tuyển chọn, đánh giá chất lượng chuyên môn, cấp giấy chứng nhận trưng bày và trao thưởng cho 6 tác phẩm đạt giải A, B, C và Khuyến khích. Cơ chế tuyển chọn – trao giải ấy không chỉ khích lệ nghệ sĩ, mà còn tạo ra một hệ quy chiếu chất lượng cho di sản hội họa khu vực: những tác phẩm nổi bật được ghi nhận, lưu lại trong trí nhớ cộng đồng. Ở góc độ đó, triển lãm hoạt động gần như một "bảo tàng sống" của mỹ thuật Đông Nam Bộ, liên tục cập nhật và sàng lọc những giá trị mới.
Kết luận: bảo tồn di sản bằng cách tiếp tục kể chuyện
Nhìn lại chặng đường 30 kỳ tổ chức, có thể nói Triển lãm Mỹ thuật khu vực VII đã làm được điều quan trọng nhất với di sản hội họa khu vực: giữ cho nó không ngừng được kể tiếp. Hàng trăm tác phẩm mỗi năm, đa dạng loại hình và chất liệu, phản ánh vẻ đẹp thiên nhiên, con người, bản sắc văn hóa vùng Đông Nam Bộ – đó không chỉ là thành quả sáng tạo, mà là một dạng ký ức tập thể được làm mới liên tục. Khi triển lãm thu hút đông đảo công chúng, từ nhân dân, cán bộ, chiến sĩ đến học sinh, sinh viên, di sản hội họa không còn là chuyện nội bộ của giới nghề mà trở thành một phần đời sống văn hóa khu vực. Sức mạnh của triển lãm lần thứ 30, vì thế, nằm ở chỗ nó khẳng định một nguyên tắc đơn giản: di sản chỉ tiếp tục sống khi có người sáng tác, có nơi trưng bày, có khán giả đến xem và đối thoại. Tiếp tục duy trì, nâng chất và mở rộng ảnh hưởng của triển lãm mỹ thuật Đông Nam Bộ chính là cách thiết thực để bảo tồn và phát triển di sản hội họa khu vực trong những thập kỷ tới.
