Khi âm nhạc trẻ Việt Nam bước ra sân khấu thế giới
Liên hoan Dàn nhạc Trẻ Thế giới lần thứ tư tại Công viên Zaryadye, Moskva là sự kiện âm nhạc quy mô, nơi dàn nhạc trẻ Việt Nam lần đầu tiên khẳng định mình trước khán giả Nga và quốc tế bằng sự hòa quyện giữa âm nhạc cổ điển châu Âu và giai điệu Việt Nam giàu bản sắc. Đây không chỉ là một buổi hòa nhạc ngoài trời giữa tiết trời se lạnh và gió mạnh, mà là khoảnh khắc bản sắc Việt Nam cất tiếng nói rõ ràng trên nền tảng nghệ thuật hàn lâm quốc tế. Điều đáng nói là sự kiện này không giống một chuyến "đi diễn cho biết": đó là bước đi mang tính khẳng định, cho thấy Nhạc viện TP.HCM đã nuôi dưỡng được một thế hệ dàn nhạc trẻ Việt Nam đủ bản lĩnh nghệ thuật để tham gia Liên hoan Dàn nhạc Thế giới, nơi quy tụ các dàn nhạc có quy mô lớn lần thứ tư từ ngày 21 đến 23/8 với sự bảo trợ của Tòa thị chính Moskva và Sở Văn hóa Moskva. Khi khán giả Nga đứng dậy vỗ tay không ngớt, họ không chỉ tán thưởng kỹ thuật, mà dành sự công nhận cho một chân dung âm nhạc mới đến từ Việt Nam.
Chương trình được xây dựng như một bản giao thoa văn hóa
Thành công ở Moskva không phải câu chuyện may mắn, mà là kết quả của một chương trình được xây dựng có chủ đích: đặt âm nhạc cổ điển châu Âu và âm nhạc cổ điển Việt cạnh nhau trên cùng một sân khấu. Dàn nhạc thính phòng trẻ Nhạc viện TP.HCM gồm 26 thành viên – phần lớn là học sinh, sinh viên của Nhạc viện cùng một số nghệ sĩ trẻ đang học tập tại Nga – dưới sự chỉ huy của nhạc trưởng Nguyễn Phú Sơn được đào tạo tại Đức, đã trình diễn những kiệt tác như Sonata số 1 cung Sol trưởng của Rossini, Concerto mùa đông trong bộ Tứ mùa của Vivaldi, Concerto piano số 23 của Mozart và Concerto cho đàn hạc và dàn nhạc dây của Handel. Nhưng điểm then chốt nằm ở phần âm nhạc Việt: Trở về đất mẹ cho dàn nhạc dây và đàn hạc của Nguyễn Văn Thương, cùng hai đoạn dân ca Đi cấy và Trống cơm được soạn cho nhạc thính phòng. Khi âm nhạc cổ điển Việt xuất hiện xen giữa các tác phẩm châu Âu, chương trình không bị "đứt mạch" mà ngược lại, tạo ra một màu sắc riêng, chứng minh rằng bản sắc Việt Nam đủ chiều sâu để đối thoại bình đẳng với di sản âm nhạc phương Tây.
Khoảnh khắc “Việt Nam vô địch” giữa lòng Moskva
Hình ảnh đắt giá nhất của đêm diễn không nằm trên bản tổng phổ, mà ở phản ứng của khán giả. Giữa gió mạnh và cái lạnh ngoài trời, sau mỗi tác phẩm, khán giả Nga và quốc tế liên tục đứng dậy, dành những tràng pháo tay kéo dài, tiếng "Bravo!" vang lên không dứt. Theo chia sẻ của nghệ sĩ piano Tạ Quang Vũ, trước giờ diễn gió thổi khá mạnh và thời tiết hơi lạnh, nhưng khi âm nhạc vang lên, những trở ngại dường như tan biến. Đó là minh chứng rõ ràng rằng âm nhạc, nếu đủ chất lượng và chân thành, có thể vượt qua mọi điều kiện bất lợi. Khoảnh khắc sau cùng, khi chương trình khép lại, hàng nghìn khán giả tiến về phía sân khấu, vỗ tay liên tục và hô vang "Việt Nam vô địch", không chỉ là niềm tự hào ngắn ngủi. Nó cho thấy hình ảnh dàn nhạc trẻ Việt Nam đã in đậm trong tâm trí khán giả Moskva biểu diễn. Một dàn nhạc đến từ đất nước được xem là "ngoại biên" trong bản đồ âm nhạc cổ điển, nhưng bằng thực lực, họ buộc trung tâm phải chú ý.
Vai trò dẫn dắt của Nhạc viện TP.HCM và thế hệ nghệ sĩ mới
Đằng sau đêm diễn là cả một hệ sinh thái đào tạo âm nhạc hàn lâm mà Nhạc viện TP.HCM đã kiên trì xây dựng suốt nhiều thập niên. Đoàn Việt Nam được dẫn dắt bởi TS.NSND Đỗ Quốc Hưng, Giám đốc Nhạc viện TP.HCM, với vai trò Trưởng đoàn. Việc ông đưa dàn nhạc thính phòng trẻ tham dự lần đầu Liên hoan Dàn nhạc Trẻ Thế giới ở Moskva không chỉ là động tác ngoại giao văn hóa, mà còn là phép thử đối với chất lượng đào tạo của Nhạc viện. Chuyến lưu diễn này đồng thời là một trong những hoạt động hướng tới kỷ niệm 70 năm thành lập Nhạc viện TP.HCM vào tháng 11/2026 – một cột mốc cho thấy nhà trường không hài lòng với việc giữ vững, mà muốn nâng tầm. Các nghệ sĩ độc tấu như violinist 15 tuổi Nguyễn Hiếu Doanh, pianist Tạ Quang Vũ, harpist Nguyễn Đặng Bảo Trâm và giọng soprano Phạm Phương Khanh, với phần trình diễn liên khúc Nước Nga tổ quốc tôi và Việt Nam quê hương tôi bằng tiếng Nga và tiếng Việt, chính là gương mặt cụ thể của thế hệ mới: giỏi ngoại ngữ, vững kỹ thuật, hiểu bản sắc. Khi những gương mặt này đứng trên sân khấu quốc tế, họ làm rõ thêm một điều: Nhạc viện TP.HCM không chỉ đào tạo nhạc công, mà đang nuôi dưỡng các sứ giả văn hóa.
Từ Zaryadye đến tương lai âm nhạc cổ điển Việt
Đêm diễn tại Công viên Zaryadye không lập tức thay đổi vị thế âm nhạc cổ điển Việt trên bản đồ thế giới, nhưng nó mở ra một cánh cửa thực tế: khán giả quốc tế hoàn toàn sẵn sàng đón nhận các tác phẩm Việt Nam nếu chúng được trình bày ngang hàng với di sản châu Âu, trên những sân khấu chất lượng. Sự bảo trợ của Tòa thị chính Moskva và Sở Văn hóa Moskva cho Liên hoan Dàn nhạc Trẻ Thế giới từ 21 đến 23/8 cho thấy đây không phải là sân chơi bên lề, mà là không gian chính thống dành cho những dàn nhạc trẻ có tiềm năng. Việc một dàn nhạc trẻ Việt Nam có mặt ở đó mang ý nghĩa chiến lược hơn là danh dự. Từ góc nhìn dài hạn, nếu những chuyến lưu diễn như vậy được duy trì song song với việc đặt hàng, sáng tác thêm các tác phẩm âm nhạc cổ điển Việt, chúng ta có cơ hội xây dựng một "thư viện" tác phẩm đủ lớn để nghệ sĩ trẻ mang đi khắp thế giới. Kết lại, đêm hòa nhạc ở Moskva không phải câu chuyện một lần, mà là lời nhắc: khi có tầm nhìn, đầu tư đào tạo và dám bước ra khỏi vùng an toàn, âm nhạc Việt Nam hoàn toàn có thể đứng trên những sân khấu khó tính nhất, khiến khán giả phải đứng dậy và hô vang "Việt Nam vô địch".
