Bài tập về nhà lớp 1: từ công cụ luyện tập thành nguồn áp lực
Bài tập về nhà lớp 1 là phần bài luyện viết, đọc, toán và đôi khi ngoại ngữ được giáo viên yêu cầu học sinh hoàn thành sau giờ học, nhằm củng cố kiến thức trên lớp nhưng đang bị giao với khối lượng và tốc độ vượt quá sức tiếp nhận của trẻ đầu cấp tiểu học, gây áp lực học tập trẻ và khiến phụ huynh kèm con mệt mỏi kéo dài mỗi tối. Ở nhiều gia đình, tối đến là “giờ chiến đấu” chứ không còn là khoảng nghỉ ngơi. Một số phụ huynh kể chuyện con chưa từng học chữ trước khi vào lớp 1, nay mỗi tối phải luyện viết, đọc trơn cả đoạn Tiếng Việt, học thêm toán và tiếng Anh, cộng với yêu cầu quay video đọc bài gửi cô. Khi con viết chậm, một trang giấy mất cả giờ, đến phần đọc thì nước mắt giàn giụa, bài tập về nhà vốn dùng để hỗ trợ phát triển trẻ lớp 1 lại trở thành gánh nặng cho cả nhà.
Những buổi tối kéo dài đến khuya: khi phụ huynh và trẻ cùng kiệt sức
Điều đáng lo không phải là việc trẻ có bài ôn tập, mà là nhịp độ và tâm trạng mà cả nhà đang phải trả giá. Có phụ huynh thừa nhận tối nào cũng diễn ra cảnh con học, mẹ mắng, con khóc đến 23 giờ vì không hoàn thành bài tập về nhà lớp 1. Những kỹ năng mà người lớn thấy đơn giản – nhớ mặt chữ, ghép vần, viết đúng dòng kẻ, cầm bút đúng, làm phép tính cơ bản – lại là cả hệ thống kỹ năng mới với trẻ đầu tiểu học, nên việc kèm con dễ biến thành cuộc “đấu trí” căng thẳng kéo dài. Theo TS Vũ Thu Hương, học sinh lớp 1 đang trải qua nhiều thay đổi cùng lúc khi làm quen môi trường học tập mới; nếu sau một ngày học ở trường, trẻ vẫn phải ngồi học lâu tại nhà, áp lực học tập sẽ tăng mạnh và cha mẹ dễ từ điểm tựa trở thành nguồn áp lực khiến con sợ sai, ngại nói về khó khăn.
Chương trình, sách và giao bài: lỗi không thuộc về trẻ
Khi trẻ lớp 1 chưa kịp thích nghi mà đã bị đè bởi các bài tập nặng, chúng ta phải nhìn lại hệ thống chứ không thể trách trẻ “lười” hay phụ huynh “yếu kèm con”. Giáo viên lớp 1 chia sẻ chương trình Tiếng Việt hiện hành khá nặng: chỉ sau 7 tuần đầu năm, học sinh phải hoàn thành phần âm; sang phần vần, mỗi ngày học 3–4 vần, trong khi chương trình cũ chỉ khoảng 2 vần mỗi bài. Nhịp độ này đòi hỏi hết học kỳ I trẻ phải học xong vần, đọc thành thạo, sang học kỳ II viết chính tả và luyện 2–3 câu văn. Ở một trường tiểu học khác, phụ huynh phản ánh con mỗi đêm phải chép bài học, bài tập về nhà và chuẩn bị bài mới hơn 10 trang A4, khiến gia đình kiệt sức. Đây là ví dụ cực đoan cho thấy khi giáo viên giao bài vượt khả năng, áp lực học tập trẻ bị đẩy lên mức không chấp nhận được, buộc nhà trường và chính quyền phải vào cuộc chấn chỉnh.
Chiến lược thời gian và giao tiếp: phụ huynh tự ‘giảm tải’ trước
Dù chờ đợi chương trình và cách giao bài của nhà trường điều chỉnh, phụ huynh không nên để cả nhà kiệt sức thêm một học kỳ. Việc đầu tiên là nhìn lại thời khóa biểu của con: trẻ cần có thời gian nghỉ ngơi, vui chơi, vận động và ngủ đủ thay vì chỉ chăm chăm vào số lượng bài tập về nhà lớp 1 mỗi tối. Một số gia đình đã chủ động giảm tải bài tập bằng cách ưu tiên phần thật sự cần thiết, chấp nhận bỏ bớt khi con quá mệt, và kết quả là bầu không khí buổi tối dễ chịu hơn, con hợp tác hơn. Phụ huynh nên chia thời gian học thành các khoảng ngắn, cố định, với không gian yên tĩnh và ít gián đoạn, thay vì bắt trẻ ngồi liên tục. Quan trọng không kém là bình tĩnh khi phụ huynh kèm con: tránh so sánh con với bạn, chấp nhận tốc độ riêng, và nhận ra rằng khi tiếng khóc xuất hiện, mọi bài thêm đều đã trở nên phản tác dụng.
Trao đổi với giáo viên và nhà trường: xây lại kỳ vọng phù hợp phát triển trẻ lớp 1
Có một ranh giới mà phụ huynh cần dám nói “không”: đó là lúc bài tập về nhà lớp 1 rõ ràng vượt quá sức, khiến con mất ngủ, sợ học và cả nhà căng thẳng kéo dài. Khi thấy cảnh mỗi tối phải “cày” hơn 10 trang A4 hoặc con đều đặn khóc lóc vì không đọc kịp, cha mẹ nên ghi lại thực tế, gặp giáo viên để trao đổi về khối lượng, tốc độ và đề nghị giảm tải bài tập, nhất là trong giai đoạn trẻ mới chuyển tiếp từ mầm non sang tiểu học. Việc địa phương yêu cầu nhà trường xác minh, chấn chỉnh khi có phản ánh về áp lực học tập cho thấy tiếng nói phụ huynh không hề vô nghĩa. Về dài hạn, rà soát chương trình và sách giáo khoa đã được cơ quan quản lý đặt ra, nhưng ngay bây giờ, cha mẹ có quyền ưu tiên giấc ngủ, sức khỏe tinh thần và niềm vui học tập – những nền tảng không thể thay thế cho quá trình phát triển trẻ lớp 1.
