Từ Fed của thời “định hướng trước” đến Fed của thời bất định
Fed dưới thời Chủ tịch Kevin Warsh là cách gọi chỉ giai đoạn mới của chính sách tiền tệ Mỹ, trong đó ngân hàng trung ương giảm mạnh việc đưa ra tín hiệu định hướng lãi suất trước cho thị trường, buộc nhà đầu tư phải tự đọc dữ liệu kinh tế và tự xây dựng kỳ vọng, khiến biến động trên thị trường chứng khoán và trái phiếu gia tăng đáng kể. Ngày 29/07/2026, cuộc họp FOMC kết thúc với quyết định giữ nguyên lãi suất Fed ở vùng 3,5% - 3,75%, đánh dấu cuộc họp thứ năm liên tiếp không thay đổi lãi suất. Nhưng điều khiến Phố Wall giật mình lại là ba lá phiếu đòi tăng lãi suất thêm 0,25 điểm %, cho thấy phe diều hâu không còn là thiểu số. Cùng lúc, lợi suất trái phiếu chính phủ Mỹ kỳ hạn 30 năm bật lên mức cao nhất kể từ 2007, đẩy chênh lệch lợi suất 30 năm – 2 năm nới rộng thêm 15 điểm cơ bản. Phản ứng dữ dội này báo hiệu: luật chơi cũ, dựa trên "đọc ý Fed", đã hết thời.
Kevin Warsh và triết lý “ít nói, hành động theo dữ liệu”
Việc Kevin Warsh được Tổng thống Donald Trump đề cử và chính thức tiếp quản ghế Chủ tịch Fed từ tháng 05/2026 không chỉ là thay đổi nhân sự; đó là bước ngoặt triết lý điều hành chính sách tiền tệ. Thay vì tiếp tục truyền thống “định hướng trước” đã kéo dài hơn một thập kỷ, Warsh chủ trương cắt giảm tối đa các tín hiệu về lộ trình lãi suất Fed, nhấn mạnh các điều kiện sẽ kích hoạt hành động hơn là cam kết trước với thị trường. Theo nhận định của một nhà kinh tế học thuộc Morningstar, chính chiến lược truyền thông mới này đã khiến tâm lý giới giao dịch lãi suất chuyển dịch nhanh chóng, làm xác suất Fed tăng lãi suất trong tháng 9 bị hạ từ 80% xuống 55%. Thông cáo sau cuộc họp FOMC được rút ngắn bất thường, các phát biểu mang tính gợi mở cũng thưa dần. Hệ quả là thị trường chứng khoán mất đi kim chỉ nam quen thuộc, phải tự suy luận chính sách từ dữ liệu lạm phát, tăng trưởng và việc làm – vốn luôn đa nghĩa và dễ bị diễn giải lệch.
Thị trường lao động suy yếu: lý do khiến Phố Wall nghĩ tới cắt giảm lãi suất
Điểm nghẽn lớn nhất buộc Fed phải cân nhắc đảo chiều lãi suất không nằm ở phòng họp FOMC mà trên thị trường lao động. Báo cáo việc làm tháng 7 trở thành tâm điểm của Phố Wall, với dự báo tỷ lệ thất nghiệp giữ quanh 4,2% và số việc làm mới khoảng 83.000 - 97.000, cao hơn tháng 6 nhưng vẫn cho thấy tốc độ tạo việc làm suy giảm rõ rệt. Đáng chú ý hơn, dữ liệu khảo sát cho thấy từ đầu năm đến nay số người có việc làm thực tế đã giảm hơn 800.000, trong khi tỷ lệ thất nghiệp chỉ ổn định nhờ nhiều người rời hẳn khỏi lực lượng lao động. Các tổ chức tài chính lớn vì thế đánh giá sức khỏe thị trường việc làm yếu hơn đáng kể so với những con số bề nổi. Một báo cáo phân tích khẳng định: "Diễn biến này củng cố lập luận rằng Fed có thể sẽ phải thực hiện các đợt cắt giảm lãi suất sớm hơn và mạnh tay hơn để bảo vệ nền kinh tế". Nói cách khác, khi nền tảng việc làm lung lay, chi phí duy trì lãi suất Fed cao trở nên khó biện minh.
Giằng co giữa lạm phát và tăng trưởng: Fed kẹt giữa hai sức ép trái ngược
Dù kỳ vọng về cắt giảm lãi suất tăng lên, không thể bỏ qua mặt kia của tấm huy chương: lạm phát vẫn “đứng ở cửa” ép Fed thắt chặt. Một báo cáo nghiên cứu chỉ ra rằng lạm phát PCE tháng 6 vẫn cao hơn mục tiêu, với chỉ số chung tăng 3,7% và lõi tăng 3,3%, trong khi mức mục tiêu của Fed là 2%. Ba thành viên FOMC muốn tăng lãi suất ngay lập luận rằng lạm phát đã ở trên mục tiêu quá lâu, uy tín chống lạm phát – tài sản quý nhất của ngân hàng trung ương – đang bị xói mòn. Thêm vào đó, kinh tế Mỹ được đánh giá là chưa đủ yếu để buộc Fed dừng tay, và cú sốc năng lượng từ Trung Đông làm triển vọng lạm phát thêm mờ mịt. Không ngạc nhiên khi bộ phận nghiên cứu toàn cầu của một ngân hàng đầu tư lớn vẫn dự báo Fed có thể tăng thêm 25 điểm cơ bản vào tháng 12. Thế lưỡng nan hiện hữu: nếu Fed cắt giảm lãi suất để cứu việc làm, rủi ro lạm phát tái bùng nổ; nếu tiếp tục giữ hoặc tăng lãi suất, thị trường lao động có thể trượt dốc nhanh hơn.
“Luật chơi” mới cho thị trường chứng khoán: từ gọi “đúng Fed” sang đọc “đúng dữ liệu”
Điểm quan trọng với nhà đầu tư không phải Fed chọn tăng hay cắt giảm lãi suất Fed trong một cuộc họp cụ thể, mà là cách cuộc chơi đã đổi luật. Thời kỳ các quỹ chỉ cần giải mã câu chữ trong phát biểu của chủ tịch Fed rồi giao dịch theo "định hướng trước" đang khép lại. Với một Fed kín tiếng, thị trường chứng khoán phải chuyển từ chiến lược dựa trên tín hiệu sang chiến lược dựa trên dữ liệu – đọc sâu các báo cáo việc làm, lạm phát, lợi suất trái phiếu, thay vì trông chờ một câu nói trấn an. Lợi suất trái phiếu kỳ hạn dài tăng mạnh, chênh lệch đường cong lợi suất nới rộng thể hiện chính xác điều đó: rủi ro chính sách tiền tệ đang được tái định giá. Trong môi trường này, sai lầm không còn đến từ “nghe nhầm Fed” mà từ “hiểu nhầm dữ liệu”. Nhà đầu tư cổ phiếu buộc phải chấp nhận chu kỳ biến động lớn hơn, thời gian nắm giữ dài hơn và mức độ phân hóa mạnh hơn giữa các nhóm ngành. Kẻ chiến thắng trong luật chơi mới không nhất thiết là người nhanh tay, mà là người có kỷ luật phân tích và kiên nhẫn chờ chính sách thực sự đổi hướng.
