Từ tỉnh gần như không có biển đến tham vọng trung tâm logistics
Khu kinh tế ven biển Gò Công của Đồng Tháp là một không gian phát triển kinh tế mới, rộng khoảng 26.700 ha với 32 km bờ biển, được quy hoạch đa ngành gồm công nghiệp, cảng biển, logistics, năng lượng, đô thị, dịch vụ và nông nghiệp ven biển, nhằm tạo một cực tăng trưởng mới và nâng vị thế tỉnh trong chuỗi logistics khu vực. Sau sáp nhập, Đồng Tháp lần đầu tiên có cửa hướng ra biển với vùng Gò Công cùng hệ thống sông Tiền, sông Hậu và các tuyến kết nối liên vùng, mở ra dư địa phát triển kinh tế biển Việt Nam mà trước đây tỉnh không có. UBND tỉnh đã ban hành kế hoạch triển khai khu kinh tế ven biển Gò Công giai đoạn 2026-2030 để cụ thể hóa định hướng phát triển mạnh kinh tế biển, gắn với quốc phòng, an ninh, bảo vệ môi trường và quản lý tài nguyên biển theo Kết luận số 18-KL/TW. Quyết định này đến đúng thời điểm Đồng Tháp đặt mục tiêu tăng trưởng GRDP bình quân cao và muốn trở thành một trong những địa phương dẫn đầu vùng Đồng bằng sông Cửu Long, nên khu kinh tế ven biển được chọn làm động cơ tăng tốc, không chỉ là một dự án quy hoạch trên giấy.
Cấu trúc khu kinh tế ven biển: điểm tựa cho chuỗi logistics Đồng Tháp
Theo kế hoạch, khu kinh tế ven biển Gò Công sẽ phát triển theo hướng tổng hợp, đa ngành, kết hợp công nghiệp, dịch vụ, đô thị và nông nghiệp với kinh tế biển trên quy mô khoảng 26.700 ha trong giai đoạn 2026-2030. Trọng tâm là công nghiệp năng lượng, sản xuất điện, đóng tàu, công nghiệp hỗ trợ và nuôi trồng thủy sản công nghệ cao, nhưng “trái tim” quyết định sức cạnh tranh sẽ nằm ở dịch vụ cảng biển và logistics Đồng Tháp. Tỉnh dự kiến nghiên cứu xây dựng trung tâm logistics trong khu kinh tế để khai thác hiệu quả luồng tàu trọng tải lớn vào khu vực biển và sông Soài Rạp, qua đó kết nối với mạng lưới hàng hải khu vực. Nếu quy hoạch thông minh, chuỗi cảng – kho – khu công nghiệp – đô thị ven biển có thể tạo ra một hệ sinh thái logistics đủ sâu, thay vì chỉ là một bến cảng bốc dỡ hàng hóa rời rạc như nhiều địa phương ven biển khác đang mắc phải.
Bắt tay cửa khẩu biên giới: chiến lược hai cực đối trọng Singapore – Malaysia?
Tham vọng cạnh tranh với các cảng trong khu vực không thể dựa vào một khu kinh tế ven biển đơn lẻ. Điểm đáng chú ý là Đồng Tháp triển khai song song khu kinh tế ven biển Gò Công và khu kinh tế cửa khẩu với Campuchia, coi đây là hai cực trong cùng một chiến lược logistics. Khu kinh tế cửa khẩu có quy mô khoảng 31.936 ha, nằm trên địa bàn 7 xã, phường, được ưu tiên hoàn thiện quy hoạch, đầu tư hạ tầng giao thông như cao tốc Dinh Bà – Cao Lãnh, Quốc lộ N1, nâng cấp Quốc lộ 30… để tăng năng lực giao thương và xuất nhập khẩu. Theo Trưởng Ban Quản lý KKT Đồng Tháp, UBND tỉnh đã ban hành kế hoạch triển khai cả khu kinh tế cửa khẩu và khu kinh tế ven biển Gò Công trong cùng giai đoạn 2026-2030. Việc kết nối một cực biên giới hướng Campuchia với một cực hướng biển Gò Công tạo nên trục vận tải xuyên biên giới – ra biển. Nếu tổ chức tốt, hàng hóa từ Campuchia và nội vùng Mekong có thể đi thẳng ra biển qua Gò Công, thay vì phải phụ thuộc hoàn toàn vào các cửa ngõ Singapore hay Malaysia.
Để không bị lép vế trước các cảng khu vực
Câu hỏi cốt lõi là: với 32 km bờ biển – ngắn nhất cả nước nhưng được xem là dư địa quan trọng để mở rộng không gian kinh tế biển và thu hút đầu tư – Đồng Tháp có gì để cạnh tranh với các cảng khu vực vốn đã đi trước nhiều thập kỷ? Lợi thế của tỉnh không nằm ở quy mô tuyệt đối mà ở cấu trúc liên kết: từ hành lang cửa khẩu, qua mạng lưới cao tốc – quốc lộ, đến khu kinh tế ven biển tích hợp công nghiệp, đô thị và dịch vụ. Nhiệm vụ trọng tâm giai đoạn 2026-2030 là xây dựng Đề án thành lập khu kinh tế ven biển Gò Công và tổ chức không gian phát triển, xác định các khu ưu tiên hạ tầng và thu hút nhà đầu tư; Ban Quản lý Khu kinh tế được giao tham mưu việc hình thành khu kinh tế trong giai đoạn 2026-2027. Nếu Đồng Tháp chậm trễ ở các khâu quy hoạch, thủ tục, giải phóng mặt bằng hay không giữ được kỷ luật môi trường, lợi thế “đi sau nhưng có thể đi nhanh” sẽ nhanh chóng bị bào mòn.
Kết luận: cửa sổ hiếm hoi để bứt lên trong kinh tế biển Việt Nam
Với khu kinh tế ven biển Gò Công quy mô khoảng 26.700 ha cùng hành lang kinh tế cửa khẩu 31.936 ha, Đồng Tháp đang tự tạo cho mình một cấu trúc phát triển hai cực hiếm có trong kinh tế biển Việt Nam. Một bên là cửa ngõ giao thương với Campuchia, một bên là không gian cảng biển – logistics – đô thị ven biển. Nếu được triển khai đúng tiến độ và giữ vững nguyên tắc phát triển gắn với quốc phòng, an ninh và môi trường biển, tỉnh có cơ hội trở thành điểm trung chuyển hàng hóa đáng kể trong khu vực Mekong. Tuy nhiên, cạnh tranh với các cảng Singapore hay Malaysia đòi hỏi không chỉ cảng nước sâu mà còn là chất lượng dịch vụ, thể chế linh hoạt và kết nối đa phương thức. Khu kinh tế ven biển Gò Công chỉ là điểm khởi đầu; phần còn lại phụ thuộc vào cách Đồng Tháp biến bản quy hoạch thành một hệ sinh thái logistics sống động, hiệu quả và đáng tin cậy với nhà đầu tư quốc tế.
