Khu kinh tế ven biển Gò Công: Bước nhảy để Đồng Tháp vươn thành trung tâm logistics và năng lượng

Từ tỉnh ít biển đến tham vọng cực tăng trưởng mới

Khu kinh tế ven biển Gò Công là không gian phát triển đa ngành quy mô 26.700ha tại phía Đông Đồng Tháp, được thiết kế để tích hợp công nghiệp năng lượng, cảng biển logistics, đô thị lấn biển và nông nghiệp gắn với kinh tế biển, nhằm tạo cực tăng trưởng mới cho toàn vùng Đồng bằng sông Cửu Long. Việc UBND tỉnh Đồng Tháp ban hành Kế hoạch số 1413/KH-UBND triển khai Khu kinh tế ven biển Gò Công giai đoạn 2026–2030 cho thấy địa phương đang chủ động tái định vị mình trong bản đồ kinh tế miền Tây. Với đường bờ biển chỉ khoảng 32km, Đồng Tháp lẽ ra dễ bị mờ nhạt trong cuộc đua kinh tế biển, nhưng tỉnh lại chọn cách “đi ngược” bằng một kế hoạch quy mô lớn, bám sát Quy hoạch tỉnh thời kỳ 2021–2030, tầm nhìn đến 2050 và Kết luận số 18-KL/TW về phát triển mạnh các ngành kinh tế biển. Đây không phải một dự án mang tính trang trí quy hoạch, mà là bước đi chiến lược để thoát khỏi hình ảnh tỉnh thuần nông, phụ thuộc vào lúa gạo.

Cấu trúc khu kinh tế: cảng biển logistics là trục chính chứ không phải phần phụ

Trọng tâm thực sự của khu kinh tế ven biển Gò Công không nằm ở nhãn “ven biển”, mà ở cách Đồng Tháp thiết kế cấu trúc phát triển xoay quanh cảng biển logistics và năng lượng. Theo quy hoạch, khu kinh tế có khoảng 15.600ha đất liền và 11.100ha mặt nước, tích hợp công nghiệp, dịch vụ, đô thị và nông nghiệp gắn với biển. Các lĩnh vực ưu tiên được nêu rất rõ: công nghiệp năng lượng, sản xuất điện, đóng tàu, công nghiệp phụ trợ, nuôi trồng thủy sản công nghệ cao, cùng dịch vụ cảng biển và logistics. Một câu chốt đáng trích dẫn là: "Tỉnh xác định phát triển dịch vụ cảng biển và logistics là một trong những nhiệm vụ trọng tâm, hướng tới xây dựng trung tâm logistics tại KKTVB." Nếu nhiều địa phương xây khu kinh tế biển nhưng đặt du lịch lên trước, thì ở Gò Công Đồng Tháp, cảng biển logistics được đẩy lên vai trò xương sống – quyết định việc tỉnh có giành được lợi thế trung chuyển hàng hóa hay không.

Trung tâm logistics Gia Thuận và tuyến ven biển: hai đòn bẩy hạ tầng miền Tây

Nếu muốn trở thành trung tâm logistics và năng lượng, Đồng Tháp không thể chỉ dừng ở ý tưởng; hạ tầng phải đi trước một bước. Trong đó, trung tâm logistics Gia Thuận và tuyến đường bộ ven biển đóng vai trò hai đòn bẩy rõ nhất. Trung tâm Logistics Gia Thuận dự kiến rộng 10–12ha, đặt tại khu vực kết nối hệ thống bến cảng trên sông Soài Rạp, có thể kết nối đường thủy với luồng tàu trọng tải lớn và kết nối Quốc lộ 50 qua mạng lưới đường tỉnh. Đây là điểm trung chuyển chiến lược cho hàng hóa từ các khu công nghiệp phía Đông lên các cảng biển, thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào hạ tầng của tỉnh láng giềng. Song song, tuyến đường bộ ven biển đoạn qua Đồng Tháp dài khoảng 26,62km, quy mô 4 làn xe, là một phần của tuyến ven biển Đồng bằng sông Cửu Long dài hơn 740km. Tuyến này không chỉ tạo trục giao thông Bắc – Nam mới, mà còn mở không gian phát triển cảng biển logistics, năng lượng tái tạo, nuôi trồng thủy sản và đô thị ven biển – tức là nền hạ tầng để phát triển hạ tầng miền Tây theo hướng cân bằng hơn giữa các tỉnh ven biển và nội địa.

Cạnh tranh vùng: Đồng Tháp chọn hướng gắn kết nông nghiệp với công nghiệp và dịch vụ

Trong cuộc cạnh tranh nội vùng, mỗi tỉnh Đồng bằng sông Cửu Long đều cố gắng vạch ra một câu chuyện riêng. Đồng Tháp chọn câu chuyện gắn nông nghiệp truyền thống với công nghiệp và dịch vụ dựa trên không gian kinh tế biển mới ở Gò Công. Khu kinh tế ven biển được định hướng tổng hợp, đa ngành, kết hợp công nghiệp, dịch vụ, đô thị và nông nghiệp với kinh tế biển, quy mô 26.700ha trong giai đoạn 2026–2030. Nghĩa là thay vì bỏ nông nghiệp để chạy theo công nghiệp nặng, tỉnh muốn nâng cấp chuỗi giá trị nông nghiệp bằng nuôi trồng thủy sản công nghệ cao, chế biến sâu, logistics lạnh và dịch vụ cảng biển. Hành lang kinh tế ven biển phía Đông cùng Quốc lộ 50 được xác định là hành lang kinh tế động lực, gắn với việc đẩy mạnh đầu tư hạ tầng, phát triển công nghiệp và thu hút dự án mới. Ở góc độ cạnh tranh với các tỉnh có bờ biển dài hơn, sức mạnh của Đồng Tháp sẽ không nằm ở diện tích mặt biển, mà ở mức độ kết nối giữa kinh tế biển và mạng lưới sông Tiền, sông Hậu – thứ mà không phải địa phương nào cũng có.

Thách thức thực thi và khả năng trở thành trung tâm logistics – năng lượng vùng

Giai đoạn 2026–2030 được thiết kế như bước chuẩn bị để biến tham vọng thành năng lực thực thi: xây dựng Đề án thành lập khu kinh tế ven biển Gò Công, lập quy hoạch chung, phân khu, chi tiết, xác định không gian phát triển và danh mục dự án ưu tiên. Tỉnh yêu cầu các cơ quan chủ động rà soát thông tin, bố trí kinh phí, xác định rõ nhiệm vụ, tiến độ và trách nhiệm để bảo đảm phối hợp đồng bộ. Nhưng thách thức sẽ nằm ở chỗ Đồng Tháp phải cạnh tranh nguồn lực với nhiều dự án hạ tầng miền Tây khác, đồng thời giải quyết bài toán giải phóng mặt bằng, bảo vệ môi trường, quản lý tài nguyên biển và cân bằng lợi ích cộng đồng. Nếu tỉnh xử lý tốt những khâu này, khu kinh tế ven biển không chỉ mở rộng không gian kinh tế biển mà còn tạo trục kết nối nông nghiệp với công nghiệp và dịch vụ một cách thực chất – từ nuôi trồng, chế biến đến logistics và xuất khẩu. Khi đó, việc trở thành một trong những trung tâm logistics và năng lượng của Đồng bằng sông Cửu Long sẽ không còn là khẩu hiệu quy hoạch, mà là kết quả tất yếu của một chiến lược đi đúng hướng và được thực hiện đến nơi đến chốn.