Dung Quất trong chiến lược cực tăng trưởng mới của Quảng Ngãi
Khu Kinh tế Dung Quất là tổ hợp công nghiệp ven biển gắn với cảng nước sâu, định hướng thành trung tâm lọc hóa dầu, luyện kim, cơ khí, năng lượng và logistics, đóng vai trò đầu tàu trong chiến lược phát triển hạ tầng kinh tế Quảng Ngãi trên trục liên kết từ không gian biển đến miền núi phía Tây.
Điều đáng nói ở Dung Quất không chỉ là quy mô các nhà máy, mà là cách tỉnh Quảng Ngãi đặt khu kinh tế này vào trung tâm chiến lược tăng trưởng mới. Sau sáp nhập, không gian phát triển của tỉnh được mở rộng, hội tụ miền núi, cao nguyên, đồng bằng, ven biển và biển đảo. Trong bức tranh đó, Dung Quất trở thành điểm tụ phía Đông, vừa là cổng ra biển Đông cho hàng hóa vùng Tây Nguyên, Nam Lào, Đông Bắc Campuchia, vừa là nền tảng cho phát triển công nghiệp ven biển hiện đại. Nếu Quảng Ngãi muốn trở thành cực tăng trưởng của miền Trung, Dung Quất buộc phải được “đối xử” như một dự án chiến lược quốc gia, không chỉ là khu công nghiệp địa phương.
Hành lang từ biển đến đại ngàn: lợi thế địa kinh tế hiếm có
Lợi thế lớn nhất của Dung Quất không nằm trong hàng rào khu kinh tế mà trải dài trên toàn hành lang Đông – Tây, từ cảng nước sâu đến vùng cao nguyên và cửa khẩu Bờ Y. Việc nâng cấp Quốc lộ 24, đầu tư cao tốc Quảng Ngãi – Kon Tum cùng các tuyến giao thông phía Tây sẽ từng bước hình thành trục Dung Quất – Ba Tơ – Măng Đen – Ngọc Linh – Bờ Y, kết nối thẳng ra biển Đông.
Nếu được triển khai đúng tầm, tuyến đường từ biển đến đại ngàn sẽ tạo nên không gian phát triển công nghiệp và logistics rộng lớn, nơi Dung Quất là cảng trung chuyển Quảng Ngãi cho hàng hóa từ Tây Nguyên, Nam Lào, Đông Bắc Campuchia. Khi mạng lưới này được kết nối với cao tốc Bắc – Nam, đường sắt Bắc – Nam, cảng Dung Quất, cảng Sa Kỳ và sân bay Chu Lai để hình thành hệ thống giao thông đa phương thức, Quảng Ngãi có cơ hội hiếm có để bước lên bản đồ logistics khu vực. Nhưng cơ hội chỉ thành động lực nếu được chuyển hóa thành chuỗi dự án kho bãi, vận tải đa phương thức và công nghiệp hỗ trợ gắn với Dung Quất, thay vì dừng ở bản vẽ quy hoạch.
Từ cảng nước sâu đến trung tâm công nghiệp ven biển
Quảng Ngãi đang xác định rõ ràng tham vọng: Khu Kinh tế Dung Quất hướng tới trở thành trung tâm phát triển công nghiệp ven biển, logistics và cảng trung chuyển của vùng kinh tế trọng điểm miền Trung. Theo định hướng quy hoạch đến năm 2045, Dung Quất tiếp tục phát triển các ngành công nghiệp nền tảng như lọc hóa dầu, luyện kim, cơ khí, công nghiệp hỗ trợ, đóng mới và sửa chữa tàu biển, đồng thời ưu tiên các sản phẩm có giá trị gia tăng cao.
Một câu nói cho thấy rõ mức độ tập trung nguồn lực là: trong 8 tháng năm 2026, các khu kinh tế, khu công nghiệp của tỉnh thu hút hơn 491 triệu USD vốn đầu tư đăng ký mới và tăng thêm. Việc phát huy lợi thế cảng nước sâu, phát triển kho bãi, vận tải đa phương thức và Trung tâm Logistics Dung Quất được xem là hướng đi quan trọng để nâng cao năng lực kết nối và thu hút nhà đầu tư. Tuy vậy, nếu Dung Quất chỉ dừng ở vai trò “bến đỗ” cho các dự án nặng về khai thác mà thiếu công nghiệp xanh, năng lượng tái tạo và dịch vụ logistics chất lượng cao, Quảng Ngãi sẽ bỏ lỡ cơ hội tạo ra chuỗi giá trị sâu rộng từ biển.
Quy hoạch, hạ tầng và bài toán biến tiềm năng thành giá trị
Tại buổi làm việc với Ban Thường vụ Tỉnh ủy Quảng Ngãi ngày 15/8, Phó Thủ tướng Phạm Gia Túc yêu cầu tỉnh tổ chức thực hiện hiệu quả Quy hoạch tỉnh thời kỳ 2021–2030, tầm nhìn 2050; định hình rõ các cực tăng trưởng, hành lang kinh tế và không gian phát triển mới trên nền tảng biển, đồng bằng và cao nguyên. Đây là áp lực chính trị tích cực, buộc Quảng Ngãi phải coi quy hoạch là “hợp đồng cam kết” với nhà đầu tư chứ không phải bản vẽ để trưng bày.
Đầu tư công được khuyến nghị ưu tiên cho hạ tầng khung, liên vùng, trong khi nguồn lực ngoài ngân sách cần được huy động vào cảng biển, logistics, đô thị, du lịch và hạ tầng dịch vụ. Nhưng thách thức lớn nằm ở tính đồng bộ giữa các loại quy hoạch và công tác giải phóng mặt bằng, quỹ đất, tái định cư. Nếu không giải quyết được những nút thắt này, hành lang Dung Quất – Bờ Y chỉ “đẹp” trên giấy, và Khu Kinh tế Dung Quất sẽ khó thoát khỏi vai trò một khu công nghiệp tách rời khỏi không gian phát triển chung. Bài test thật sự là khả năng biến không gian mới thành giá trị mới, từ sản phẩm công nghiệp, dịch vụ logistics cho đến chuỗi đô thị – du lịch ven biển.
Kết luận: Dung Quất phải vượt lên vai trò một khu công nghiệp
Thông điệp chính khi nhìn vào Khu Kinh tế Dung Quất là: nếu chỉ xem đây là một khu công nghiệp lớn thì Quảng Ngãi đang tự giới hạn mình. Dung Quất cần được phát triển như một cực công nghiệp ven biển gắn với cảng trung chuyển, logistics và một hành lang kinh tế xuyên Đông – Tây, kết nối cao nguyên, cửa khẩu và biển đảo.
Hội thảo về mục tiêu đưa Quảng Ngãi trở thành cực tăng trưởng miền Trung diễn ra ngày 24/9 cho thấy quyết tâm chính trị đã có. Vấn đề còn lại là kỷ luật thực thi quy hoạch, tốc độ hoàn thiện hạ tầng và khả năng thu hút các dự án công nghiệp xanh, dịch vụ logistics giá trị cao vào Dung Quất. Nếu làm được, Quảng Ngãi không chỉ có thêm một khu công nghiệp ven biển, mà sẽ tạo ra một trung tâm logistics và cảng trung chuyển thực sự có sức ảnh hưởng trên bản đồ kinh tế khu vực.
