Học gần nhà giúp giảm rào cản vào nghề
Học nghề tại chỗ là hình thức đào tạo nghề được tổ chức gần nơi người học sinh sống, giúp họ tiếp cận kỹ năng chuyên môn mà không phải chuyển đến thành phố xa nhà. Với lao động ở địa bàn khó khăn, đây không chỉ là lựa chọn thuận tiện mà còn giúp giảm một trong những rào cản lớn nhất: chi phí sinh hoạt và việc xa gia đình khi đi học.
Trường hợp Lê Hoài Phong, sinh năm 2007, ở phường Long An, tỉnh Tây Ninh, cho thấy lợi ích rất cụ thể. Học ngành Cơ điện tử tại Trường Cao đẳng Long An thay vì lên Thành phố Hồ Chí Minh giúp gia đình giảm khoản chi cho ăn ở; quãng đường ngắn hơn cũng giúp Phong giữ sức khỏe, phụ giúp việc nhà và tìm việc làm thêm phù hợp để trang trải học phí. Với nhiều gia đình khó khăn hoặc cận nghèo, học tại quê nhà có thể quyết định việc người trẻ tiếp tục học hay phải bỏ dở để kiếm sống.
Lợi ích ấy càng đáng kể khi công nghiệp hóa ở vùng ven đang làm tăng nhu cầu kỹ thuật viên, trong khi người lao động muốn đổi nghề vẫn cần cách học phù hợp với điều kiện sống. Đào tạo nghề vùng ven đưa lớp học đến gần người học, tiết kiệm thời gian đi lại và giảm áp lực kinh tế mà không buộc họ từ bỏ cơ hội tiếp cận chương trình nghề bài bản.
Linh hoạt học tập phải đi cùng yêu cầu thực tế
Trung tâm và lớp nghề ở vùng ven có thể tạo điều kiện cho người học vừa học vừa làm nếu lịch học được thiết kế theo nhịp sống của địa phương. Nhiều học viên là người đang đi làm, muốn chuyển nghề nhưng có ít thời gian; vì vậy, nhà trường phối hợp với chính quyền khảo sát nhu cầu và bố trí lịch ngoài giờ hoặc theo ca. Nội dung bài giảng được tinh gọn, ưu tiên hướng dẫn trực tiếp để người học áp dụng ngay vào công việc và sinh kế.
Đây là hướng đi thiết thực hơn một chương trình nặng lý thuyết, nhưng sự linh hoạt không nên đồng nghĩa với hạ chuẩn. Cơ điện tử, điện lạnh và sửa chữa ô tô đòi hỏi người học hiểu quy trình, thao tác đúng và làm quen với thiết bị thực tế. Chẳng hạn, học viên công nghệ ô tô được học cấu tạo, nguyên lý động cơ, đồng thời thực hành bảo dưỡng và sửa chữa. Bài tập gần tình huống thật giúp họ tự tin ứng tuyển vào gara, trạm bảo dưỡng hoặc cơ sở sửa chữa trong khu vực.
Với Phong, học tại địa phương còn giúp sớm hiểu môi trường công nghiệp và nhu cầu tuyển dụng quanh mình. Sự gắn kết đó biến lựa chọn học gần nhà thành bước chuẩn bị nghề nghiệp, thay vì chỉ là cách giảm chi phí.
Kỹ năng thực hành mới là cầu nối tới việc làm ổn định
Bằng cấp có thể mở cửa, nhưng kỹ năng thực hành mới giúp người lao động đứng vững sau khi được tuyển. Tại Trường Cao đẳng Long An, chương trình được tổ chức theo mô-đun, lồng ghép lý thuyết vào từng bước thao tác; thời lượng thực hành tại xưởng chiếm 70% đến 80% tổng chương trình. Cách học này giúp người học tích lũy năng lực có thể sử dụng ngay, thay vì chỉ ghi nhớ kiến thức để thi.
Nhu cầu tuyển dụng cũng cho thấy giá trị của đào tạo sát việc làm: nhiều học viên hoàn thành ngành công nghệ ô tô có thể làm kỹ thuật viên bảo dưỡng hoặc phụ việc tại xưởng dịch vụ, showroom và điểm sửa xe tải trong vùng. Tuy vậy, người học còn phải cập nhật khi công nghệ xe mới ngày càng phức tạp. Vì thế, kỹ năng thực hành là nền tảng để có việc, còn khả năng học tiếp giúp duy trì việc làm ổn định.
Liên kết doanh nghiệp là phần không thể thiếu. Ngày 17 tháng 4 năm 2025, trường ký thỏa thuận với Công ty TNHH Nước giải khát Coca-Cola Việt Nam về phối hợp đào tạo, tuyển chọn thực tập, rèn kỹ năng phỏng vấn và tuyển dụng chính thức sau tốt nghiệp. Nhà trường cũng tiếp tục mở rộng hợp tác với các nhà máy và doanh nghiệp công nghiệp lân cận để tăng cơ hội thực tập và việc làm.
Muốn mô hình bền vững, cần đầu tư vào người học và đầu ra
Học nghề tại chỗ chỉ phát huy hết giá trị khi lớp học có đủ điều kiện thực hành và người học không bị bỏ lại giữa chừng vì khó khăn tài chính. Nhà trường cần được hỗ trợ kinh phí tổ chức lớp, đi lại cho giảng viên và vật liệu thực hành; chính sách hỗ trợ học viên khó khăn cũng cần duy trì thường xuyên. Cùng lúc, khảo sát nhu cầu sinh kế địa phương và đặt hàng đào tạo theo nhu cầu doanh nghiệp sẽ hạn chế tình trạng học xong nhưng thiếu nơi làm.
Với người muốn tự kinh doanh, nhà trường đã thành lập Câu lạc bộ Khởi nghiệp, tư vấn pháp lý và kết nối nguồn vốn vay ưu đãi, tạo nền tảng để người lao động lập nghiệp tại quê nhà. Đây là hướng tiếp nối đáng khuyến khích, miễn là hỗ trợ đi kèm tư vấn thực tế và cơ hội tích lũy kinh nghiệm.
Đào tạo nghề vùng ven không tự động bảo đảm việc làm ổn định, nhưng có thể rút ngắn khoảng cách giữa người lao động, lớp học và doanh nghiệp. Khi chi phí đi học được giảm, lịch học phù hợp và kỹ năng thực hành bám sát công việc, người học có cơ hội tốt hơn để kiếm sống tại địa phương và xây dựng nghề nghiệp lâu dài.
