Cơ hội nghề nghiệp cần đi cùng cơ hội làm lại
Đào tạo nghề gắn với hỗ trợ tìm việc là quá trình trang bị kỹ năng thực tế, giảm bớt trở ngại trong thời gian học và kết nối người học với nhà tuyển dụng để họ có thể xây dựng sinh kế ổn định sau khi trở về cộng đồng. Đây không nên chỉ là một khóa học ngắn hạn: hiệu quả nằm ở chỗ người học có thể dùng kỹ năng để bước vào công việc cụ thể. Tại Hà Tĩnh, Phòng Cảnh sát thi hành án hình sự và hỗ trợ tư pháp phối hợp với Trường Cao đẳng nghề Kỹ thuật công nghệ tuyển sinh đào tạo nghề cho người chấp hành xong án phạt tù có nhu cầu, cùng thanh niên hoàn thành nghĩa vụ Công an nhân dân. Chương trình phản ánh một lựa chọn thiết thực: thay vì chỉ trông đợi người trở về tự xoay xở giữa định kiến và thiếu cơ hội, cần tạo lối vào việc làm ngay từ giai đoạn học tập. Đó là nền tảng quan trọng để tái hòa nhập cộng đồng bền vững hơn.
Miễn học phí giúp người học vượt qua rào cản ban đầu
Khó khăn sau khi chấp hành án không chỉ nằm ở việc thiếu kỹ năng. Người học còn phải lo chi phí sinh hoạt và đối diện với sự dè dặt của nhà tuyển dụng lẫn cộng đồng. Vì thế, học nghề miễn phí có ý nghĩa khi nó đi kèm những hỗ trợ đủ cụ thể để người học có thể theo khóa học đến cùng. Chương trình tại Hà Tĩnh kéo dài ba tháng, đào tạo các nghề như lắp đặt điện, sửa chữa ô tô, bảo trì máy tính, pha chế và sửa chữa điện lạnh. Người học được miễn toàn bộ học phí, bố trí chỗ ở miễn phí, hỗ trợ 300.000 đồng tiền đi lại cho cả khóa và 50.000 đồng tiền ăn mỗi ngày trong thời gian đào tạo. Khóa học dự kiến khai giảng ngày 30/10/2026, còn hạn nhận hồ sơ là hết ngày 19/10/2026. Gói hỗ trợ này giúp giảm áp lực trước mắt, nhưng giá trị lâu dài vẫn phụ thuộc vào việc kỹ năng được học có dẫn tới một công việc phù hợp hay không.
Kết nối doanh nghiệp mới biến chứng chỉ thành sinh kế
Một khóa đào tạo nghề sẽ không đủ sức thay đổi cuộc sống nếu kết thúc bằng tấm chứng chỉ nhưng không có nơi tuyển dụng. Trường hợp anh D. cho thấy vì sao hỗ trợ tìm việc cần được thiết kế ngay trong chương trình. Sau khi đến Thành phố Hồ Chí Minh tìm việc, anh gặp trở ngại khi tái hòa nhập, từ khó khăn tìm việc đến những ánh nhìn kỳ thị. Anh đăng ký học sửa chữa và sơn thân xe ô tô với hy vọng có nghề ổn định; ngoài giờ học, anh giao nước đóng chai và kiếm khoảng 4,5 triệu đồng mỗi tháng. Một doanh nghiệp đã cam kết tuyển anh sau tốt nghiệp nếu đáp ứng yêu cầu. Câu chuyện này cho thấy việc làm không thể được xem như khâu phụ sau đào tạo. Nhà trường cần duy trì quan hệ với doanh nghiệp và theo sát người học từ tuyển sinh đến lúc tìm được việc. Trường Cao đẳng Kỹ thuật II cho biết đã ký thỏa thuận tuyển dụng sau đào tạo và chuẩn bị vị trí việc làm cho học viên.
Mô hình hỗ trợ cần mở rộng và theo sát từng nhóm
Hỗ trợ tái hòa nhập không chỉ dành cho người chấp hành xong án phạt tù. Một chương trình tại Trường Cao đẳng Kỹ thuật II cũng đào tạo học viên ở các cơ sở cai nghiện ma túy, với mục tiêu bổ sung kỹ năng nghề và mở thêm cơ hội việc làm sau khóa học. Tính đến ngày 21/10/2026, trường đã tuyển 1.597 người thuộc các nhóm mục tiêu: 214 người hoàn thành nghĩa vụ Công an nhân dân, 98 người tái hòa nhập cộng đồng và 1.285 học viên đang cai nghiện tại các cơ sở. Quy mô đó càng cho thấy không thể áp dụng một khuôn mẫu cho tất cả. Đào tạo cần phù hợp với năng lực và hoàn cảnh từng người; khâu kết nối việc làm cần phối hợp với cơ sở đào tạo, địa phương, lực lượng hỗ trợ và doanh nghiệp. Khi quá trình ấy được duy trì cả sau ngày tốt nghiệp, người học có cơ hội biến kỹ năng thành thu nhập và nếp sống ổn định. Kết luận cần rõ ràng: học nghề mở cánh cửa, nhưng việc làm thực tế và sự đồng hành của cộng đồng mới giúp người trở về bước qua cửa đó.
