Đưa lớp học đến gần người cần học
Đào tạo nghề tại chỗ là cách tổ chức học nghề ngay trong cộng đồng nơi người lao động sinh sống, giúp họ rèn kỹ năng thực hành mà không phải rời nhà để đến các đô thị xa. Giá trị của mô hình này nằm ở việc gỡ bỏ một rào cản rất cụ thể: chi phí sinh hoạt và việc xa gia đình khi theo học ở nơi khác. Với những người còn phải lo việc nhà hoặc duy trì công việc, khoảng cách đến lớp có thể quyết định họ có thể tham gia hay không. Vì thế, học nghề gần nhà không chỉ thuận tiện; đó còn là điều kiện để cơ hội học tập đến được với người khó khăn. Ở Ea Trang, lớp may dân dụng gồm 22 học viên được tổ chức tại thôn Ea Bra từ ngày 25/6 đến 15/10/2026. Tại Cư Pui, lớp nghề xây dựng cũng đưa nội dung đào tạo đến gần người dân. Đây là hướng đi thiết thực hơn việc yêu cầu người học tự xoay xở để tìm đến lớp.
Học mà không phải bỏ dở sinh kế
Lợi ích của lớp học tại địa phương không dừng ở chuyện tiết kiệm quãng đường. Người học có thể sắp xếp việc gia đình, duy trì công việc phù hợp và dành thời gian luyện nghề thay vì gánh thêm áp lực chuyển chỗ ở. Lê Hoài Phong, sinh năm 2007, đang học ngành cơ điện tử tại Trường Cao đẳng Long An, cho biết học tại địa phương thay vì lên Thành phố Hồ Chí Minh giúp giảm gánh nặng ăn ở; quãng đường ngắn hơn còn giúp em phụ việc nhà và tìm việc bán thời gian để trang trải học phí. Đây là điểm đáng chú ý với việc làm lao động nghèo: đào tạo chỉ khả thi nếu người học có thể theo đến cùng. Các chương trình thực hành sát công việc giúp người học áp dụng kỹ năng vào sinh kế sớm hơn, còn cơ hội thực tập hoặc làm bán thời gian tại cơ sở địa phương có thể hỗ trợ thêm thu nhập trong quá trình học. Học nghề gần nhà vì vậy nên được xem là một cách giảm rủi ro bỏ học, không phải giải pháp thay thế chất lượng đào tạo.
Kỹ năng phải gặp đúng nhu cầu tuyển dụng
Có lớp gần nhà vẫn chưa đủ để bảo đảm việc làm. Nếu nghề được dạy không gắn với công việc sẵn có, người học có thể hoàn thành khóa nhưng khó biến kỹ năng thành thu nhập ổn định. Tại Cư Pui, Hoàng Văn Tăng từng làm lao động tại các công trình địa phương và tham gia khóa thợ xây để nâng tay nghề, hướng tới nhiều lựa chọn việc làm hơn. Đại diện chính quyền xã cho biết địa phương phối hợp khảo sát nhu cầu, chọn nghề phù hợp với điều kiện sản xuất và triển vọng việc làm của người dân. Cách làm này cần được đặt trước việc mở lớp: hỏi người dân muốn học gì, doanh nghiệp cần kỹ năng nào và có vị trí nào sau đào tạo. Ở những vùng ven đang công nghiệp hóa, nhu cầu kỹ thuật tăng lên cũng tạo cơ hội, nhưng chương trình phải theo kịp yêu cầu thực tế. Các lớp dạy nghề nông thôn chỉ có ý nghĩa lâu dài khi kết nối được người học với đội thợ, cơ sở dịch vụ hoặc doanh nghiệp tuyển dụng.
Từ lớp học đến việc làm bền vững
Muốn đào tạo nghề tại chỗ tạo ra chuyển biến thật, cần nối liền ba việc: khảo sát nhu cầu, dạy thực hành và kết nối đầu ra. Lớp may ở Ea Trang giúp người học tiếp cận kỹ năng ngay tại thôn, nhưng học viên vẫn cần thêm thời gian luyện từ thao tác cơ bản đến sản phẩm hoàn chỉnh và cơ hội nhận việc sau khóa học. Với nghề xây dựng tại Cư Pui, định hướng kết nối học viên với các tổ đội và doanh nghiệp đang cần lao động là bước hợp lý để biến khóa học thành lối vào nghề. Một mô hình đào tạo tại vùng ven cũng cho thấy hướng liên kết cụ thể: ngày 17/4/2025, trường ký thỏa thuận với Công ty TNHH Nước giải khát Coca-Cola Việt Nam về phối hợp đào tạo, tuyển thực tập, rèn kỹ năng phỏng vấn và tuyển dụng sau tốt nghiệp. Bài học không nằm ở việc mở thật nhiều lớp, mà ở chỗ mỗi lớp phải dẫn đến công việc có thật. Khi người học được hỗ trợ hoàn thành khóa và có nơi vận dụng tay nghề, học nghề gần nhà mới trở thành con đường bền vững cho lao động khó khăn.
