Trường nội trú vùng biên không chỉ là mái trường, đó là hạ tầng xã hội mới
Trường Phổ thông nội trú Tiểu học và THCS PETROVIETNAM - Phong Thổ là một trường nội trú vùng biên được xây dựng đồng bộ, hiện đại, nhằm phục vụ hơn 1.000 học sinh vùng cao Lai Châu, kết hợp chỗ học, chỗ ở và không gian STEM Innovation PETROVIETNAM để thu hẹp bất bình đẳng giáo dục giữa biên giới và đồng bằng. Đây là bước đi mang tính cấu trúc, không phải một công trình từ thiện lẻ tẻ. Khi cả nước đang triển khai chủ trương xây dựng các trường phổ thông nội trú liên cấp tại 248 xã biên giới đất liền, mô hình Phong Thổ cho thấy cách một doanh nghiệp dầu khí có thể góp phần rút ngắn khoảng cách phát triển vốn bị chậm ít nhất một thế hệ. Thay vì chỉ nói về "giáo dục Lai Châu" ở dạng khẩu hiệu, ngôi trường này đặt ra chuẩn mực mới: hạ tầng phải đủ tốt để con em dân tộc không cần đánh đổi an toàn và sức khỏe để đến lớp.
Hơn 1.000 học sinh vùng cao và cuộc chia tay với những "tổ chim" tạm bợ
Điểm mấu chốt của trường nội trú vùng biên này là quy mô và đối tượng phục vụ. Công trình được xây trên khuôn viên khoảng 6,15 ha, tổng diện tích sàn hơn 27.000 m², gồm 30 phòng học lý thuyết, 16 phòng bộ môn, khu nội trú, nhà ăn, nhà đa năng, bể bơi, sân thể thao và nhà công vụ giáo viên. Sau khoảng 10 tháng thi công, trường được đưa vào sử dụng đúng dịp khai giảng, phục vụ khoảng 1.050 học sinh, trong đó hơn 800 em nội trú, đa phần là con em đồng bào dân tộc thiểu số ở các bản làng biên giới. "Công trình có tổng mức đầu tư 280 tỷ đồng, trong đó PETROVIETNAM tài trợ 245 tỷ đồng". Con số này cho thấy doanh nghiệp đã chọn cách đầu tư dài hạn cho giáo dục Lai Châu thay vì những chương trình hỗ trợ rời rạc. Quan trọng hơn, nó chấm dứt cảnh nhiều học sinh phải ở trong các "tổ chim" – những lều tạm gần điểm trường – chỉ để được tiếp tục đến lớp.
Bát cơm nóng, ký túc xá sạch: hạ tầng tối thiểu để giữ chân học sinh vùng cao
Nếu chỉ nhìn vào số phòng học, người ta dễ bỏ qua chi tiết quan trọng nhất: căn tin và ký túc xá. Nhà ăn của trường nội trú Tiểu học và THCS PETROVIETNAM - Phong Thổ được thiết kế thoáng, đủ ánh sáng, thông gió, có thể phục vụ tất cả học sinh ba bữa mỗi ngày. Tại đây, các quy định về vệ sinh, an toàn thực phẩm được tuân thủ chặt chẽ, bữa ăn được chuẩn bị từ 5 giờ sáng để 6 giờ 30 học sinh có bữa sáng đúng giờ. "Điều đáng quý hơn cả là từ nay, các em có những bữa cơm nóng, đủ chất và đúng giờ mỗi ngày". Với học sinh vùng cao vốn quen bếp lửa nhà sàn, cơm trắng chấm muối, đây là thay đổi mang tính bước ngoặt. Bát cơm nóng và chỗ ngủ ấm, sạch không phải chi tiết phụ, mà là điều kiện cần để học sinh vùng biên có thể ở lại trường, thay vì bỏ học khi mưa rét hay khi đường đến lớp bị sạt lở.
Từ lớp học tới phòng STEM Innovation: rút ngắn khoảng cách 20 năm về khoa học
Điểm khác biệt khiến mô hình Phong Thổ vượt khỏi khuôn khổ một trường nội trú vùng biên là sự xuất hiện của phòng thực hành STEM Innovation PETROVIETNAM. Bên cạnh hạ tầng học tập và sinh hoạt, PETROVIETNAM đã trao tặng nhà trường phòng STEM trị giá 3 tỷ đồng, mở thêm không gian thực hành và sáng tạo cho học sinh. Đây không phải hoạt động đơn lẻ mà nằm trong chương trình STEM Innovation PETROVIETNAM, xuất phát từ ý tưởng của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm. Chương trình này đã xây dựng 105 phòng STEM đạt chuẩn quốc tế tại 34 tỉnh, thành phố. Trong các phòng STEM, học sinh được lập trình, điều khiển robot, làm thí nghiệm khoa học, thiết kế mô hình, dùng cảm biến và giải quyết bài toán gắn với đời sống. Với học sinh vùng biên vốn quen thiếu thốn, việc được tiếp cận robot, bảng tương tác thông minh, chuẩn FabLab hay NGSS không chỉ là trải nghiệm mới; nó là lời khẳng định rằng giáo dục Lai Châu không buộc phải đi sau các đô thị 20 năm nữa.
Từ nghĩa tình dầu khí tới hệ sinh thái giáo dục mới ở biên cương
Trong câu chuyện giáo dục Lai Châu, PETROVIETNAM xuất hiện không phải như một nhà tài trợ mang tính phong trào. Tại tỉnh này, tập đoàn và các đơn vị thành viên đã triển khai nhiều chương trình an sinh xã hội với tổng kinh phí khoảng 267 tỷ đồng. Ngôi trường Phong Thổ là một mắt xích trong bức tranh đó: một quần thể giáo dục đồng bộ, nơi phụ huynh yên tâm vì con có chỗ học, chỗ ăn, chỗ ngủ sạch sẽ và an toàn; thầy cô có điều kiện để giữ học sinh ở lại với con chữ; học sinh lần đầu bước vào thư viện, nhà đa năng, không gian học tập hiện đại. Ở tầm quốc gia, STEM Innovation PETROVIETNAM bổ sung hạ tầng còn thiếu cho giáo dục phổ thông, thu hẹp khoảng cách thực hành giữa các vùng. PETROVIETNAM khẳng định sẽ tiếp tục phối hợp với ngành giáo dục, địa phương, trường đại học, viện nghiên cứu và đối tác quốc tế để mở rộng chương trình, nâng cao chất lượng vận hành, đưa giáo dục STEM đến với nhiều nhà trường và học sinh hơn nữa. Từ tháng 5/2026, chính sách hỗ trợ 450.000 đồng tiền ăn trưa mỗi tháng, cùng chăn, màn và đồ dùng cá nhân cho học sinh nội trú biên giới càng làm rõ một điều: khi hạ tầng, dinh dưỡng và khoa học cùng được đầu tư, trường nội trú vùng biên như Phong Thổ không chỉ giữ chân học sinh vùng cao mà còn mở lối để các em bước vào thế giới mới của tri thức.
