Một trường nội trú, một bước ngoặt cho giáo dục vùng biên cương
Trường Phổ thông nội trú Tiểu học và THCS PETROVIETNAM - Phong Thổ là một quần thể giáo dục đồng bộ dành cho hơn một nghìn học sinh vùng biên, cung cấp không gian học tập, ăn ở, rèn luyện thể chất và phát triển kỹ năng ngay trong khuôn viên nhà trường, giúp các em thoát khỏi hành trình đến lớp gian nan và thiếu thốn trước đây.
Điểm then chốt của trường nội trú Phong Thổ không phải ở những bức tường mới sơn mà ở cách nó làm lại "đường đến trường" cho học sinh vùng cao. Hơn 1.000 em bước vào năm học 2026-2027 dưới mái trường vừa khánh thành, nghĩa là từ nay việc học không còn gắn với những buổi dậy từ tờ mờ sáng, băng dốc, lội suối hay trú tạm trong các “tổ chim” dựng vội gần điểm trường. Đây là một tuyên bố rõ ràng: giáo dục vùng biên cương chỉ thực sự thay đổi khi cơ sở hạ tầng học sinh được đặt ngang tầm với những gì trẻ em ở đồng bằng đang có.
Hạ tầng đồng bộ: từ phòng học đến bể bơi, không chỉ là chuyện đẹp – xấu
Trên khuôn viên khoảng 6,15 ha, trường nội trú Phong Thổ hình thành một quần thể giáo dục hoàn chỉnh: 30 phòng học lý thuyết, 16 phòng bộ môn, nhà hiệu bộ, thư viện, khu nội trú, nhà ăn, khu sinh hoạt văn hóa, sân thể thao, nhà đa năng, bể bơi và nhà công vụ giáo viên. "Công trình có tổng diện tích sàn hơn 27.000 m² và phục vụ khoảng 1.050 học sinh". Những con số này cho thấy đây không phải một điểm trường chắp vá mà là một hệ sinh thái học tập, ở đó học sinh có thể học khoa học trong phòng bộ môn, đọc sách trong thư viện và rèn luyện thể chất ngay trong khuôn viên.
Điều đáng nói là hơn 800 em được ở nội trú, nghĩa là hạ tầng không chỉ phục vụ giờ học mà còn cả đời sống 24 giờ mỗi ngày. Nhà ăn được thiết kế thông thoáng, đầy đủ ánh sáng, thông gió và đủ khả năng phục vụ ba bữa/ngày cho toàn bộ học sinh. Khi cơ sở hạ tầng học sinh được đầu tư ngay từ đầu – chứ không phải cơi nới sau này – nhà trường mới có thể tổ chức một nhịp sống ổn định, an toàn: giờ học rõ ràng, giờ ăn đủ thời gian, giờ nghỉ ngơi trọn vẹn. Đó là điều nhiều trường vùng cao lâu nay không làm được.
Từ mì tôm giữa buổi đến bữa cơm nóng: dinh dưỡng như một chiến lược giữ chân học sinh
Nếu muốn hiểu cơ sở hạ tầng giáo dục quan trọng thế nào, hãy nhìn vào… bữa ăn trưa. Trước đây, với nhiều em như Lò Văn Hiếu, bữa ăn chỉ là cơm trắng với muối ớt, đôi khi thêm bát canh mì tôm; để duy trì việc học, Hiếu phải trọ trong căn lều tạm được ví như “tổ chim”. Hôm nay, những đứa trẻ ấy xếp hàng vào nhà ăn sạch sẽ, được phục vụ ba bữa mỗi ngày, với khay cơm nóng, đủ chất và đúng giờ. "Điều đáng quý hơn cả là từ nay, các em có những bữa cơm nóng, đủ chất và đúng giờ mỗi ngày".
Nhà ăn được vận hành theo kỷ luật: bữa sáng 6h30, trưa 11h, tối 18h30, mỗi bữa khoảng 30 phút. Thực phẩm được chế biến, chia vào khay, đậy nắp kín và phát theo danh sách từng phòng ở. Nghe có vẻ là chuyện hậu cần, nhưng với giáo dục vùng biên cương, đây là một chiến lược: một bát cơm nóng và chỗ ngủ ấm áp đôi khi là ranh giới giữa đi học tiếp và bỏ học. Khi học sinh không còn phải ăn vội mì tôm giữa buổi, não bộ các em mới có đủ năng lượng để tiếp thu kiến thức trong ngày dài học tập.
Petrovietnam Lai Châu và “ngọn lửa” tri thức tại 248 xã biên giới
Công trình này cho thấy khi doanh nghiệp đặt mục tiêu an sinh lên tầm chiến lược, bài toán giáo dục vùng biên cương có thể được giải theo cách bền vững hơn. Tổng mức đầu tư của trường là 280 tỷ đồng, trong đó Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam tài trợ 245 tỷ đồng, ngân sách địa phương đối ứng 35 tỷ đồng. Bên cạnh hạ tầng, tập đoàn còn trao tặng phòng STEM trị giá 3 tỷ đồng, mở thêm không gian thực hành cho học sinh. Tại Lai Châu, Petrovietnam Lai Châu và các đơn vị thành viên thực hiện nhiều chương trình an sinh với tổng kinh phí khoảng 267 tỷ đồng, trong bức tranh chung hơn 10.300 tỷ đồng cho an sinh xã hội giai đoạn 2011-2025.
Quan trọng hơn, trường nội trú Phong Thổ là một mắt xích trong chủ trương xây dựng trường phổ thông nội trú liên cấp tại 248 xã biên giới đất liền trên cả nước. Đây không chỉ là bổ sung thêm dãy phòng học, mà là chính sách mở rộng cơ hội phát triển, thu hẹp khoảng cách vùng miền, nâng cao dân trí và tạo nguồn nhân lực tại chỗ. Khi từ tháng 5/2026, học sinh trường nội trú ở xã biên giới còn được hỗ trợ 450.000 đồng tiền ăn trưa mỗi tháng, cùng chăn, màn và đồ dùng cá nhân trị giá hơn 2 triệu đồng mỗi cấp học, hạ tầng vật chất và chính sách hỗ trợ kết hợp với nhau sẽ tạo nên một “ngọn lửa” tri thức mới trên vành đai biên cương.
Kết luận: Đầu tư vào cơ sở hạ tầng học sinh là đầu tư vào an ninh lâu dài
Trường nội trú Phong Thổ cho thấy: muốn xóa đói giảm nghèo ở vùng biên, không thể chỉ dừng ở khẩu hiệu khuyến học. Cơ sở hạ tầng học sinh – ký túc xá, nhà ăn, sân thể thao, thư viện, phòng STEM – chính là nền móng. Nhờ đó, cha mẹ yên tâm vì con có chỗ ăn, chỗ ngủ an toàn; thầy cô có điều kiện giữ học sinh ở lại với con chữ; còn học sinh được chạm vào một không gian giáo dục hiện đại mà trước đây chỉ nghe kể.
Từ những thay đổi rất cụ thể – từ bữa cơm nóng đến bể bơi xanh – một ngọn lửa tri thức, niềm tin và khát vọng vươn lên đang được thắp giữa núi rừng Tây Bắc. Nếu mỗi xã biên giới có một ngôi trường nội trú được đầu tư đúng mức như vậy, giáo dục vùng biên cương sẽ không còn là câu chuyện “vùng khó”, mà trở thành nơi ươm mầm những thế hệ công dân mới, gắn bó với quê hương nhưng có khả năng làm chủ tri thức hiện đại.
