Quản lý drone: quy định pháp luật và kế hoạch địa phương
Phương tiện bay không người lái, gồm UAV, drone và flycam, là thiết bị được điều khiển từ xa, ngày càng phục vụ nhiều công việc dân sự nhưng phải tuân thủ quy định về đăng ký, cấp phép và vùng trời được phép hoạt động. Đây là điểm người dùng cần nắm trước khi đưa thiết bị vào sử dụng.
Ngày 5/6/2026, Bộ trưởng Bộ Công an ban hành Thông tư 78/2026/TT-BCA, có hiệu lực từ ngày 20/7/2026. Thông tư quy định chi tiết một số điều của Luật Phòng không nhân dân, trong đó có đăng ký phương tiện bay, cấp phép bay đối với phương tiện của Bộ Công an và một số nội dung quản lý phục vụ nhiệm vụ an ninh.
Điều đó không đồng nghĩa kế hoạch tuyên truyền của TP.HCM là một quy định đăng ký mới. Thành phố ban hành kế hoạch riêng để phổ biến pháp luật, rà soát người sử dụng và cơ sở kinh doanh trên địa bàn. Phân biệt hai việc này giúp người dùng UAV không nhầm hoạt động kiểm kê, vận động ký cam kết ở địa phương với các nghĩa vụ pháp lý áp dụng theo diện phương tiện và hoạt động bay.
Ai thuộc diện được rà soát và thành phố sẽ làm gì?
UAV hiện được sử dụng trong quay phim, chụp ảnh, khảo sát, sản xuất nông nghiệp và kinh doanh; vì vậy, nhóm chịu tác động không chỉ là người chơi flycam mà còn gồm nhiều đơn vị làm nghề. Kế hoạch của TP.HCM tập trung tuyên truyền tại 63 đơn vị cấp xã thuộc phạm vi cấm bay. Đối tượng được phổ biến gồm cư dân, người ở chung cư cao tầng, doanh nghiệp truyền thông, quảng cáo, sự kiện, nhiếp ảnh và quay phim, cửa hàng mua bán, sửa chữa, cho thuê thiết bị cùng các câu lạc bộ sử dụng thiết bị điều khiển từ xa.
Đến ngày 30/10, thành phố dự kiến thống kê cơ sở kinh doanh và người dùng drone. Công an cấp xã được giao chủ trì rà soát, lập danh sách và tổ chức để 100% cơ sở kinh doanh, người sử dụng trên địa bàn ký cam kết chấp hành pháp luật. Với người dùng, điều này có thể đồng nghĩa cần khai báo thông tin, chuẩn bị giấy tờ và phối hợp khi địa phương rà soát; bản thân việc có tên trong danh sách không thay thế thủ tục đăng ký hoặc giấy phép bay nếu pháp luật yêu cầu.
Đăng ký drone không thay thế giấy phép bay
Theo quy định được cơ quan công an phổ biến, tổ chức, cá nhân sở hữu phương tiện thuộc diện phải đăng ký cần hoàn thành thủ tục trước khi khai thác, sử dụng, đồng thời đáp ứng yêu cầu gắn thiết bị quản lý hoạt động bay. Chủ phương tiện có trách nhiệm cung cấp thông tin, giấy tờ cần thiết và làm thủ tục theo quy định. Cơ quan đăng ký có thể là Cục An ninh mạng, công an cấp tỉnh hoặc công an cấp xã đối với phương tiện dưới 2 kg khi được phân cấp và đáp ứng điều kiện.
Đăng ký phương tiện và xin phép bay là hai việc khác nhau. Hoạt động khai thác, sử dụng còn phải tuân theo Nghị định 288/2025/NĐ-CP; hồ sơ xin phép nộp tại cơ quan quân sự có thẩm quyền theo Thông tư 146/2025/TT-BQP. Với hoạt động bay dưới 50 mét trong địa bàn tỉnh, thẩm quyền thuộc Bộ Chỉ huy quân sự cấp tỉnh theo phân cấp. Người điều khiển chỉ bay trong khu vực được phép và khi đã có giấy phép, trừ trường hợp được miễn.
Vì vậy, cách quản lý flycam an toàn không phải là chờ địa phương liên hệ: hãy chủ động xác định thiết bị thuộc diện đăng ký hay không, hỏi cơ quan có thẩm quyền về thủ tục, rồi kiểm tra điều kiện vùng bay trước mỗi hoạt động. Kế hoạch tuyên truyền của TP.HCM nhấn mạnh cả vùng cấm, vùng hạn chế, thẩm quyền cấp phép và chế tài vi phạm.
Lý do siết quản lý và mốc tiếp theo
Động lực của đợt rà soát không chỉ là quản lý giấy tờ. Drone bay trái phép từng ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động tại sân bay Tân Sơn Nhất. Ngày 11/8, thiết bị bay xuất hiện hai lần trong khu vực sân bay suốt hơn hai giờ, từ 18 giờ đến 20 giờ, khiến sân bay phải tạm dừng tiếp nhận tàu bay để bảo đảm an toàn; sự việc ảnh hưởng 73 chuyến bay.
Rủi ro không dừng ở một sự cố: từ ngày 27/8 đến 8/9, hệ thống giám sát của Công an cửa khẩu Tân Sơn Nhất phát hiện gần 230 UAV hoạt động trong khu vực cấm, hạn chế bay. Những con số này cho thấy một chuyến bay thiếu kiểm soát có thể gây hệ quả vượt xa người điều khiển và thiết bị của họ.
Theo kế hoạch, UBND cấp xã phải gửi báo cáo đợt đầu và số liệu rà soát cơ sở kinh doanh trước ngày 30/10; báo cáo tổng kết năm 2026 về tuyên truyền, cam kết và xử phạt vi phạm hành chính phải hoàn thành trước ngày 15/12. Kết luận thực tế cho người dùng UAV rất rõ: kê khai, đăng ký khi thuộc diện bắt buộc, xin phép khi cần và tránh vùng bay bị hạn chế là những việc cần làm trước khi cất cánh.
