Phòng chống đuối nước: không chỉ là biết bơi mà là cả một quá trình giáo dục an toàn
Phòng chống đuối nước là quá trình giáo dục an toàn trẻ em có hệ thống, giúp trẻ nhận diện nguy cơ liên quan đến môi trường nước, hình thành kỹ năng an toàn nước, biết tự bảo vệ và ứng xử phù hợp trước, trong và sau khi xảy ra tình huống nguy hiểm, từ đó giảm tối đa khả năng xảy ra tai nạn thương tích liên quan đến ao, hồ, sông, suối và các khu vực nước khác. Khi nói đến đuối nước, nhiều cha mẹ lập tức nghĩ đến việc dạy con bơi lội, nhưng đó mới chỉ là một phần nhỏ của bức tranh. Trẻ cần cả nhận thức, thói quen và bản lĩnh xử lý tình huống. Nếu cha mẹ tiếp tục phó mặc việc giáo dục an toàn nước cho nhà trường hoặc các tổ chức Đoàn, Đội, chúng ta đang đánh cược với tính mạng con mình. Phòng chống đuối nước phải bắt đầu từ gia đình, song hành với các chương trình xã hội thì mới hiệu quả lâu dài.
Các chương trình kỹ năng an toàn nước: nền tảng để trẻ làm chủ rủi ro
Điều đáng mừng là nhiều địa phương đã chủ động đưa giáo dục an toàn nước vào các chương trình kỹ năng dành cho thanh thiếu nhi. Tại Vĩnh Long, chương trình do lực lượng Cảnh sát phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ Công an tỉnh triển khai tập trung vào giáo dục sớm, từ xa nhằm giúp trẻ phòng ngừa và tránh tai nạn cháy nổ, đuối nước một cách hiệu quả. Trung tá Hồ Văn Tấu – Phó Trưởng phòng Cảnh sát phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ – nhấn mạnh mục tiêu là rèn thế hệ trẻ không chỉ có lý tưởng, đạo đức mà còn được trang bị những kỹ năng sinh tồn thiết yếu trong đời sống hiện đại. Hàng chục em nhỏ trong tỉnh tham gia chương trình giáo dục kỹ năng với chủ đề “Kỹ năng thoát hiểm khi cháy nổ và đuối nước”, được tiếp cận trang thiết bị cứu hộ hiện đại, thực hành các kỹ thuật xử lý tình huống đa dạng như tai nạn trên cao, tai nạn giao thông, cháy nổ xăng dầu. Đây là những bài học sống còn mà gia đình khó có thể tự tổ chức đầy đủ.
Học theo nhóm, hoạt động tương tác: cách tốt nhất để trẻ “nằm lòng” kỹ năng an toàn nước
Ở Hà Tĩnh, các cơ sở Đoàn, Đội đã chứng minh một điều: nếu muốn trẻ ghi nhớ kỹ năng phòng chống đuối nước, không thể chỉ nói suông trên giấy. Hoạt động tuyên truyền phòng chống đuối nước được tích cực triển khai, giúp thanh thiếu nhi tiếp cận kỹ năng cần thiết và hình thành ý thức chủ động phòng ngừa rủi ro. Thông qua sinh hoạt dưới cờ, hoạt động tập thể, học sinh được trang bị kiến thức về nguyên nhân, nguy cơ xảy ra đuối nước, nhận biết khu vực tiềm ẩn nguy hiểm như ao, hồ, sông, suối, đồng thời được hướng dẫn các kỹ năng an toàn cần thiết. Gần 50 trường học trên địa bàn đã tổ chức tuyên truyền, lồng ghép các tình huống trực quan để học sinh dễ hiểu, dễ nhớ. Một học sinh Trường THPT Cao Thắng chia sẻ rằng các hoạt động đóng vai, xử lý tình huống khiến các em “dễ nhớ và dễ áp dụng hơn” khi gặp sự cố. Đây là minh chứng rõ ràng: trò chơi nhóm, nhập vai, thảo luận tình huống là con đường ngắn nhất để trẻ hình thành phản xạ tự bảo vệ.
Cha mẹ cần làm gì để gắn kết gia đình với giáo dục an toàn trẻ em
Nếu các tổ chức Đoàn, Đội và lực lượng chức năng đang nỗ lực ngoài xã hội, cha mẹ không thể đứng ngoài. Giáo dục an toàn trẻ em sẽ khập khiễng nếu gia đình không đồng hành. Việc các tổ chức Đoàn ở Hà Tĩnh chủ động rà soát ao, hồ, đập sâu để cắm hàng trăm biển cảnh báo khu vực nước sâu, nguy hiểm gần khu dân cư cho thấy họ đang tạo một môi trường an toàn rộng khắp. Nhưng ý thức phòng chống đuối nước của trẻ sẽ chỉ thành thói quen nếu cha mẹ biến những biển cảnh báo đó thành câu chuyện hằng ngày: cùng con nhận diện điểm nguy hiểm trên đường đi học, phân tích vì sao không được tắm sông, hồ tự phát, nhắc con không chơi đùa gần nước khi không có người lớn kèm theo. Quan trọng hơn, cha mẹ cần xem việc tham gia các chương trình kỹ năng như ở Vĩnh Long là “bắt buộc” chứ không phải “tùy hứng”, vì đó là cơ hội để con luyện tập kỷ luật, độc lập, kiên trì và tự tin đối diện rủi ro.
Kết luận: Dạy con an toàn bên nước là trách nhiệm chia đều, không ai được quyền bỏ trống
Điều quan trọng nhất mà cha mẹ cần chấp nhận là: kỹ năng an toàn nước phải được dạy sớm, dạy nhiều lần và dạy trong cả môi trường gia đình lẫn nhà trường, xã hội. Các chương trình kỹ năng thoát hiểm khi cháy nổ và đuối nước dành cho trẻ 8–11 tuổi và 12–15 tuổi ở Vĩnh Long cho thấy việc phân nhóm theo đặc điểm tâm sinh lý giúp mỗi em nhận được hướng dẫn thực hành phù hợp, qua đó tăng tính hiệu quả và an toàn. Công tác tuyên truyền phòng chống đuối nước ở Hà Tĩnh đang dần đi vào chiều sâu, góp phần xây dựng môi trường an toàn, hạn chế thấp nhất nguy cơ tai nạn thương tích cho thiếu nhi, đặc biệt trong dịp hè. Cha mẹ muốn con lớn lên khỏe mạnh, tự tin thì không thể coi an toàn nước là “chuyện của ai đó”. Hãy bắt đầu bằng việc trò chuyện với con về nước như một môi trường vừa đẹp vừa nguy hiểm, chủ động tìm kiếm và đăng ký cho con tham gia các lớp kỹ năng an toàn nước, và luôn xem việc bảo vệ con trước nguy cơ đuối nước là trách nhiệm chung của cả gia đình lẫn cộng đồng.
