Từ đối thoại về AI đến hợp tác giáo dục
Workshop Trung Quốc – ASEAN về trí tuệ nhân tạo và giáo dục số là diễn đàn quốc tế kết nối các nhà giáo dục, nhà nghiên cứu và cơ sở đào tạo nhằm bàn cách ứng dụng AI để đổi mới dạy học, phát triển năng lực người học và tăng cường hợp tác khu vực. Ngày 02/11/2026, Trường Đại học Giáo dục, ĐHQGHN đăng cai sự kiện trong khuôn khổ Hội nghị quốc tế Global MOOC and Online Education Conference 2026. Với chủ đề “Tái phân bổ trí tuệ: Chuyển đổi giáo dục hướng tới tương lai nhân loại và trí tuệ nhân tạo”, workshop đặt trọng tâm đúng vào câu hỏi cấp thiết: AI nên hỗ trợ tư duy và học tập như thế nào, thay vì chỉ được đưa vào lớp học như một công cụ mới. Đây là điểm đáng chú ý của sự kiện: công nghệ chỉ có ý nghĩa khi kéo theo đổi mới giáo dục có mục tiêu.
Mạng lưới đa quốc gia, vấn đề chung
Đại diện Viện Công nghệ Thông tin trong Giáo dục của UNESCO, Đại học Thanh Hoa, Đại học Quốc gia Singapore, Đại học Công nghệ Nanyang, Đại học Giao thông Thượng Hải, Đại học Fudan, Đại học Johannesburg, Đại học Macquarie và Đại học Nam California cùng tham gia trao đổi. Phía Trường Đại học Giáo dục, ĐHQGHN có PGS.TS. Trần Thành Nam, Hiệu trưởng; PGS.TS. Nguyễn Chí Thành, Trưởng khoa Sư phạm; PGS.TS. Tôn Quang Cường, Trưởng khoa Công nghệ Giáo dục; TS. Kim Mạnh Tuấn cùng cán bộ, giảng viên và nhà khoa học. Thành phần đa dạng giúp cuộc thảo luận nối nghiên cứu với kinh nghiệm triển khai và định hướng chính sách. Điều này quan trọng với giáo dục số ASEAN, nơi các quốc gia có tốc độ chuyển đổi và mức độ tiếp cận công nghệ khác nhau; hợp tác có thể giúp chia sẻ kinh nghiệm và thu hẹp khoảng cách.
AI cần bổ trợ, không thay thế tư duy
Phát biểu khai mạc, PGS.TS. Trần Thành Nam nhấn mạnh ý nghĩa của việc tăng cường hợp tác giữa Trung Quốc và ASEAN khi AI đang làm thay đổi sâu sắc giáo dục. Ông lưu ý tốc độ phát triển của AI tạo sinh đòi hỏi nhà trường đổi mới phương pháp giảng dạy, thiết kế hoạt động học tập và nâng cao năng lực số. Định hướng này thuyết phục hơn việc chạy theo công cụ: AI nên giúp người học phát triển tư duy, không làm thay quá trình suy nghĩ. Bởi vậy, trí tuệ nhân tạo giáo dục cần được đánh giá qua chất lượng học tập và khả năng tư duy độc lập, sáng tạo, cũng như năng lực đánh giá thông tin của người học. Đại diện UNESCO IITE, bà Tatiana Murovana, cũng nhấn mạnh chuyển đổi số cần hướng đến nâng cao chất lượng dạy và học, lấy con người làm trung tâm.
Từ workshop đến những chương trình cụ thể
Để cuộc gặp không dừng ở trao đổi, ông Trần Thành Nam đề xuất nghiên cứu chung về năng lực cần có của giáo viên trong kỷ nguyên AI, xây dựng thư viện chia sẻ tình huống giảng dạy giữa Trung Quốc và ASEAN, đồng thời phát triển các khóa học trực tuyến xuyên biên giới. Đây là những bước đi cụ thể, có thể kết nối chuyên môn với hoạt động đào tạo và tạo giá trị lâu dài hơn một tuyên bố hợp tác chung. Các sáng kiến này cũng mở đường cho hợp tác AI giáo dục qua chia sẻ học liệu số, kinh nghiệm và năng lực đội ngũ. Tuy nhiên, chênh lệch về tiếp cận công nghệ vẫn là thách thức; hợp tác cần tính đến điều kiện của từng nền giáo dục, thay vì áp dụng một khuôn mẫu. Kết luận, workshop tạo được nền tảng đáng giá, nhưng hiệu quả sẽ được quyết định bởi việc biến đề xuất thành chương trình cùng triển khai.
