Diễn đàn AI Trung Quốc-ASEAN: Từ sân khấu Nam Ninh đến tham vọng chung về kinh tế số
Diễn đàn AI Trung Quốc-ASEAN là một nền tảng giao lưu khoa học và công nghệ quốc tế, nơi đại diện chính phủ, giới học thuật, doanh nghiệp và các quỹ đầu tư từ Trung Quốc và các nước ASEAN gặp gỡ để định hình hợp tác trí tuệ nhân tạo, đẩy nhanh chuyển đổi số công nghiệp và củng cố cộng đồng khu vực cùng chia sẻ tương lai chung. Vào ngày 16 tháng 9, Diễn đàn Hợp tác Trí tuệ nhân tạo Trung Quốc-ASEAN lần thứ 4 đã diễn ra tại Nam Ninh, Quảng Tây, với chủ đề “AI phục vụ các ngành công nghiệp, Chuyển đổi số vì tương lai chung”. Hơn 700 đại diện chính phủ, học giả nghiên cứu, doanh nhân công nghệ và đại diện các quỹ đầu tư mạo hiểm từ Trung Quốc và các nước ASEAN đã tham dự, cho thấy AI đã trở thành chủ đề hợp tác không còn mang tính thử nghiệm mà là ưu tiên chiến lược chung của khu vực.
Ba trụ cột thảo luận: Trí tuệ hiện thân, tài chính AI và lưu thông dữ liệu
Điểm đáng chú ý của diễn đàn AI Trung Quốc ASEAN là việc xác định rất rõ ba lĩnh vực ưu tiên: trí tuệ hiện thân (embodied intelligence), tài chính ứng dụng AI và lưu thông dữ liệu. Đây không phải là danh sách ngẫu nhiên mà là bản đồ chiến lược cho cách khu vực muốn đưa AI vào đời sống kinh tế. Trí tuệ hiện thân nằm ở giao điểm giữa robot, Internet vạn vật và tự động hóa, hứa hẹn thay đổi cách các ngành sản xuất, logistics và thậm chí dịch vụ công vận hành. Tài chính ứng dụng AI lại đặt câu hỏi: hệ thống ngân hàng và đầu tư sẽ vận hành thế nào khi phân tích dữ liệu và ra quyết định ngày càng do thuật toán đảm nhiệm. Còn lưu thông dữ liệu chính là nền tảng cho mọi chiến lược AI ASEAN, bởi nếu dữ liệu không được chia sẻ có trật tự, mọi tham vọng về mô hình chung, tiêu chuẩn chung và thị trường chung sẽ chỉ dừng ở khẩu hiệu.
Biểu tượng mới của hợp tác công nghệ khu vực: Từ kênh đào Bình Lộ đến hệ sinh thái AI
Việc hoàn thành kênh đào Bình Lộ dài 134,2 km nối hệ thống sông Tây Giang với Vịnh Bắc Bộ được nhắc tới như một biểu tượng song hành giữa hạ tầng vật lý và hạ tầng số. Khi hàng hóa được vận chuyển xuyên sông biển, dữ liệu và trí tuệ số cũng được kỳ vọng "kết nối ASEAN" theo cách bền vững hơn. Diễn đàn nhấn mạnh con đường phát triển khác biệt: “Nghiên cứu và phát triển tại Bắc Kinh, Thượng Hải và Quảng Châu + Tích hợp tại Quảng Tây + Ứng dụng tại ASEAN”, thể hiện tham vọng xây dựng một chuỗi giá trị AI liên kết từ phòng thí nghiệm đến các kịch bản ứng dụng cụ thể. Đây chính là hạt nhân của hợp tác công nghệ khu vực: không chỉ bán sản phẩm, mà cùng nhau thiết kế mô hình triển khai, mô hình tài chính và cả cơ chế chính sách, sao cho các nước ASEAN không bị đẩy vào vai “người dùng thụ động” mà trở thành đồng kiến tạo hệ sinh thái AI.
Sân chơi cho nhà quản lý, nhà khoa học và nhà đầu tư: Diễn đàn không chỉ là nơi đọc tham luận
Điểm đáng đánh giá cao của diễn đàn là cách nó gắn kết giới quản lý, giới nghiên cứu và giới đầu tư vào cùng một không gian đối thoại. Hơn 700 đại biểu từ chính phủ, học viện, doanh nghiệp công nghệ và quỹ đầu tư mạo hiểm đã có mặt, cho thấy nỗ lực biến chiến lược AI ASEAN thành một chương trình hành động có người chịu trách nhiệm và có vốn đi kèm. Theo mô tả, sự kiện nằm trong chuỗi sáng kiến hợp tác của hội nghị cấp cao Đông Á, nghĩa là ý tưởng đưa AI trở thành trục chính cho hợp tác công nghệ khu vực đã được đặt ở tầng chính sách chứ không chỉ là phong trào ngành. Phát biểu từ đại diện Lào và Quảng Tây nhấn mạnh diễn đàn sẽ được dùng như cầu nối giữa nghiên cứu, đổi mới, kịch bản công nghiệp và phối hợp chính sách, qua đó tạo “sức mạnh tổng hợp” cho phát triển số hóa và thông minh. Nếu lời hứa này được thực hiện nghiêm túc, đây có thể là một trong những diễn đàn hiếm hoi không dừng ở tuyên bố.
Tương lai hợp tác AI khu vực: Cơ hội nhiều nhưng đòi hỏi quyết tâm thực thi
Một chi tiết quan trọng của diễn đàn là việc công bố 5 thành tựu đổi mới sáng tạo khoa học – công nghệ, nhằm xây dựng hệ thống cung ứng đổi mới sáng tạo AI hướng tới ASEAN trên nhiều phương diện. Đồng thời, báo cáo nghiên cứu về sự phát triển lĩnh vực AI Trung Quốc-ASEAN năm 2026 được giới thiệu như tài liệu tham chiếu cho việc ra quyết định hợp tác ngành AI ở cấp khu vực. Những bước đi này cho thấy khu vực không chỉ nói về chiến lược AI ASEAN một cách mơ hồ, mà đã bắt đầu đặt nền móng bằng dữ liệu, phân tích xu hướng và sản phẩm cụ thể. Tuy vậy, thách thức lớn nhất vẫn nằm ở năng lực thực thi: liệu các nước ASEAN có cùng chia sẻ tiêu chuẩn dữ liệu, cơ chế bảo vệ người dùng và quan điểm về chủ quyền số hay không. Diễn đàn năm nay ở Nam Ninh cho chúng ta một tín hiệu tích cực: nếu giữ được nhịp thảo luận chính sách gắn với dự án cụ thể, hợp tác AI Trung Quốc-ASEAN có cơ hội trở thành trụ cột thực sự của hợp tác công nghệ khu vực, chứ không chỉ là khẩu hiệu trong các bài phát biểu.
