Chợ AI Trung Quốc – ASEAN: Từ hội chợ thương mại đến nền tảng kinh tế số
Chợ AI Trung Quốc ASEAN là khu không gian chuyên dụng về công nghệ trí tuệ nhân tạo, lần đầu được tổ chức trong khuôn khổ Hội chợ Trung Quốc – ASEAN (CAEXPO) tại Nam Ninh, với mục tiêu kết nối trực tiếp giải pháp AI của doanh nghiệp Trung Quốc với nhu cầu ứng dụng và đầu tư từ các nước ASEAN, qua đó tạo một nền tảng kinh tế số mang tính khu vực và làm bước đệm cho hợp tác công nghệ dài hạn giữa hai bên. Điểm quan trọng của chợ AI Trung Quốc ASEAN không nằm ở vài gian trưng bày đẹp mắt, mà ở thông điệp chiến lược: trục thương mại Trung Quốc – ASEAN đang dịch chuyển trọng tâm sang công nghệ số và dữ liệu. CAEXPO 2026 Nam Ninh lần thứ 23 đã dành riêng một khu chợ AI chuyên dụng diễn ra từ 17–21/9, thể hiện rõ ý đồ biến hội chợ từ “sàn giao dịch hàng hóa” thành “bệ phóng giải pháp số”. Việc thiết kế mô hình chợ AI thay vì chỉ là triển lãm cho thấy ban tổ chức muốn đẩy mạnh tính ứng dụng và giao dịch thực tế. Theo đó, các giải pháp AI không chỉ được giới thiệu mà còn gắn với nhu cầu cụ thể, từ logistics, quản lý đô thị, tài chính đến chăm sóc sức khỏe, giúp hợp tác AI khu vực có cơ hội chuyển từ khẩu hiệu sang hợp đồng và dự án.
CAEXPO Nam Ninh: AI trở thành sân khấu trung tâm của hợp tác khu vực
CAEXPO 2026 tại Nam Ninh được tổ chức với địa điểm chính là Trung tâm Hội nghị và Triển lãm Quốc tế Nam Ninh, cùng hai địa điểm phụ là Khu cộng đồng Nam A và Trung tâm Hội nghị và Triển lãm Quốc tế Quế Lâm, với tổng diện tích 170.000 m2, tăng 10.000 m2 so với kỳ trước. Không gian mở rộng không phải để bày thêm hàng tiêu dùng, mà để dành chỗ cho AI trở thành chủ đề nổi bật. Ban tổ chức cho biết diện tích dành cho lĩnh vực AI đã tăng 60% so với kỳ trước, với sự tham gia của 296 doanh nghiệp, tức tăng 48% trong vòng một năm. Đây là con số cho thấy khu vực đã bước qua giai đoạn thử nghiệm, bắt đầu coi AI là mảng trọng tâm chứ không phải phần phụ của hội chợ. Quan trọng hơn, CAEXPO 2026 đã tích cực xây dựng nền tảng kết nối ngành công nghiệp AI giữa Trung Quốc và ASEAN, thay vì chỉ giới thiệu sản phẩm lẻ. Mô hình chợ AI Trung Quốc ASEAN hướng tới tạo thành một “siêu nền tảng” kinh tế số, nơi doanh nghiệp, chính phủ và nhà đầu tư cùng thử nghiệm các kịch bản ứng dụng, từ giao thông thông minh đến phát triển khu công nghiệp.
Bên trong chợ AI: Từ mô hình ngôn ngữ lớn đến sản phẩm tiêu dùng thông minh
Khu chợ AI tại CAEXPO 2026 được chia làm hai khu vực với tính chất khác nhau, cho thấy tầm nhìn khá rõ ràng về chuỗi giá trị AI. Khu vực chính tập trung phô diễn các công nghệ tiên tiến như mô hình ngôn ngữ lớn và chip AI – nền tảng cho mọi ứng dụng thông minh sau này. Đây là nơi các tập đoàn công nghệ như Huawei, iFlytek và Unitree Robotics giới thiệu những bước tiến về AI hiện thân, quản trị đô thị và ứng dụng mô hình lớn. Song song, khu vực phụ là “siêu thị” sản phẩm tiêu dùng tích hợp AI, trưng bày hơn 400 sản phẩm từ 60 doanh nghiệp, thiết kế riêng cho thị trường ASEAN, từ kính AI, robot thông minh đến thiết bị điều dưỡng. Khách tham quan có thể trải nghiệm và đặt hàng ngay tại chỗ, biến khu chợ AI Trung Quốc ASEAN thành nơi kiểm chứng khả năng thương mại hóa chứ không chỉ còn là demo kỹ thuật. Đáng chú ý, khu vực phụ này sẽ tiếp tục mở cửa quanh năm sau khi hội chợ kết thúc, đóng vai trò “đòn bẩy” để sản phẩm tiêu dùng tích hợp AI của Trung Quốc vươn ra toàn cầu. Đây là quyết định mang tính chiến lược: duy trì chợ AI như một điểm đến thường trực sẽ giúp dòng sản phẩm mới liên tục được cập nhật và thử nghiệm với khách hàng khu vực.
Hợp tác AI khu vực: Ý nghĩa của hơn 3.400 doanh nghiệp và vai trò Việt Nam
CAEXPO năm nay quy tụ 3.432 doanh nghiệp đến từ 73 quốc gia và khu vực, trong đó đơn vị triển lãm quốc tế chiếm hơn 30%. Trong bức tranh đó, hơn 120 doanh nghiệp Việt Nam hiện diện với gần 200 gian hàng trên diện tích khoảng 4.000 m2 – lớn nhất trong ASEAN. Đây không chỉ là con số ấn tượng mà là tín hiệu cho thấy Việt Nam đang nắm bắt cơ hội trong thế hệ hợp tác mới. Các doanh nghiệp Việt Nam mang đến nông sản, thực phẩm chế biến, giày dép, hàng tiêu dùng, gia dụng, đồ gỗ, thủ công mỹ nghệ. Nghe có vẻ “truyền thống”, nhưng khi đặt vào bối cảnh chợ AI, đây là nền tảng tốt để bước sang giai đoạn số hóa chuỗi giá trị. Hợp tác kinh tế Việt Nam – Trung Quốc thông qua CAEXPO đang từng bước mở rộng từ thương mại hàng hóa sang các lĩnh vực giá trị gia tăng cao hơn, gắn với chuỗi cung ứng, chuỗi sản xuất và cả đầu tư vào công nghệ. Đối với doanh nghiệp công nghệ Việt Nam, chợ AI Trung Quốc ASEAN là lời nhắc rằng muốn đi xa trong khu vực, phải sẵn sàng mang giải pháp AI của mình ra “chợ” để thử sức, kết nối và cạnh tranh trên một sân chơi ngày càng chuyên biệt.
Tác động dài hạn: Từ ACFTA 3.0 đến khoảng cách số trong ASEAN
Việc khai trương chợ AI Trung Quốc ASEAN diễn ra đúng thời điểm hai bên tăng tốc triển khai Nghị định thư nâng cấp Hiệp định Thương mại Tự do ACFTA 3.0, trong đó kinh tế số và phát triển xanh là trụ cột. Điều này cho thấy AI được chọn làm “cầu nối” cho giai đoạn mới của quan hệ kinh tế, khi thương mại hàng hóa đã đạt quy mô lớn và cần thêm động lực. Năm 2025, thương mại song phương lần đầu vượt mốc 1.000 tỷ USD và tăng 7,4%; chỉ trong 7 tháng của năm 2026, kim ngạch hai chiều đã chiếm 21,8% tổng ngoại thương của Trung Quốc. Ở góc độ chiến lược, hợp tác AI khu vực không chỉ nói về doanh thu mà còn là cuộc chơi chuẩn hóa nền tảng, dữ liệu và năng lực số. Chuỗi bốn hoạt động bên lề về AI, cùng các ứng dụng như người dẫn chương trình kỹ thuật số và dịch thuật đa ngôn ngữ theo thời gian thực được áp dụng ngay trong sự kiện, cho thấy Trung Quốc và ASEAN đang dùng chính CAEXPO làm “phòng thí nghiệm” thu hẹp khoảng cách số. Nếu ASEAN không chủ động đưa doanh nghiệp công nghệ của mình vào sân chơi này, chợ AI có thể trở thành nơi nhập khẩu giải pháp hơn là đồng xây dựng hệ sinh thái. Ngược lại, nếu tận dụng tốt, đây sẽ là cơ hội để doanh nghiệp khu vực định hình tiêu chuẩn ứng dụng AI phù hợp với nhu cầu bản địa, chứ không chỉ tiếp nhận công nghệ từ bên ngoài.
