Đăng kiểm xe ô tô không chỉ là thủ tục: bức tranh hơn 500.000 xe trượt
Đăng kiểm xe ô tô là quá trình kiểm định phương tiện theo các tiêu chuẩn kỹ thuật và môi trường bắt buộc nhằm đánh giá tình trạng an toàn của hệ thống phanh, lái, chiếu sáng, lốp, khí thải và các hạng mục liên quan, để quyết định chiếc xe có được phép tiếp tục lưu hành hay phải bảo dưỡng, sửa chữa trước khi sử dụng trên đường công cộng. Trong 8 tháng đầu năm 2026, cả nước đã kiểm định 4.122.422 lượt phương tiện, nhưng có tới 504.198 lượt không đạt, tương đương 12,2% phải quay về xưởng để bảo dưỡng, sửa chữa rồi đăng kiểm lại. Con số này phản ánh một thực tế khó chấp nhận: rất nhiều xe đang chạy ngoài đường không đáp ứng đầy đủ yêu cầu an toàn và bảo vệ môi trường. Điều đáng nói là đa số lỗi đều thuộc nhóm dễ kiểm tra và phát hiện trước, nếu chủ xe có thói quen bảo dưỡng xe định kỳ thay vì chờ đến kỳ đăng kiểm mới kiểm tra.
Tiêu chuẩn QCVN 122 siết chặt: vì sao xe vẫn trượt dù ‘chạy bình thường’?
Tiêu chuẩn QCVN 122:2024/BGTVT đặt ra bộ yêu cầu kỹ thuật rõ ràng cho ô tô, rơ-moóc, sơ-mi rơ-moóc và một số xe bốn bánh trong kiểm định an toàn và bảo vệ môi trường, ban hành kèm Thông tư 48/2024/TT-BGTVT. Nhiều chủ xe nhầm tưởng ‘xe chạy bình thường’ là đủ, nhưng trên dây chuyền kiểm định, mọi thứ đều đo bằng máy: từ cường độ và vùng chiếu sáng của đèn, hiệu quả phanh chính, độ rơ hệ thống lái cho tới nồng độ CO, HC hay độ khói của khí thải. Theo các trung tâm đăng kiểm, nhóm lỗi khiến xe trượt nhiều nhất là hệ thống phanh, lái, lốp, điện đèn và khí thải, chiếm tỷ lệ cao trong toàn bộ hạng mục kiểm tra. Điều này cho thấy phần lớn chủ xe vẫn coi đăng kiểm xe ô tô là thủ tục hành chính, thay vì là “bài kiểm tra sức khỏe tổng quát” cho phương tiện.
Những lỗi phổ biến nhất: bài học từ các trung tâm đăng kiểm
Các số liệu tại Thanh Hóa cho thấy bức tranh khá điển hình: trung tâm 3601S kiểm định 10.041 xe thì 652 xe trượt ngay lần đầu (6,87%), còn trung tâm 3603D kiểm định 21.141 xe thì có tới 1.749 xe không đạt, tương đương khoảng 10–15%. Nhóm lỗi chính lặp đi lặp lại vẫn là phanh, lái, lốp, hệ thống chiếu sáng – tín hiệu và khí thải. Phanh kém, lực phanh mất cân đối giữa các bánh, đèn pha – đèn hậu cháy, độ sáng không đúng chuẩn, tay lái có độ rơ lớn hoặc hệ thống treo, lốp mòn, nứt, phồng… đều là những lý do khiến xe bị loại. Một số xe còn bị phát hiện trang trí, độ vành, ốp không phù hợp, buộc phải tháo bỏ và đăng kiểm lại. Câu chuyện nhiều chủ xe chỉ kiểm tra dầu máy, nước làm mát, lốp và đèn rồi yên tâm đi đăng kiểm cho thấy cách nhìn còn hời hợt về kiểm định phương tiện và tiêu chuẩn QCVN 122.
Vì sao phải bảo dưỡng xe định kỳ trước kỳ đăng kiểm?
Các chuyên gia kiểm định đều thống nhất rằng thói quen bảo dưỡng xe định kỳ ở Việt Nam còn yếu: nhiều người chỉ sửa xe khi đã hỏng, thay vì kiểm tra thường xuyên. Hệ quả là đến kỳ kiểm định phương tiện, các lỗi tích tụ lâu ngày mới lộ ra, buộc chủ xe phải quay về gara, tốn thời gian, công sức và chi phí sửa chữa dồn cục. Trong khi đó, mục tiêu cuối cùng của đăng kiểm xe ô tô là đảm bảo phương tiện được chăm sóc đúng cách, kiểm tra đều đặn và thực sự an toàn trước mỗi hành trình. Ở góc độ xã hội, mỗi chiếc xe “cố đậu” với hệ thống phanh, lái, đèn hoặc khí thải không đạt chuẩn là một rủi ro tiềm tàng cho người ngồi trên xe và những người tham gia giao thông khác. Việc siết tiêu chuẩn QCVN 122 là cần thiết, nhưng nếu chủ xe không thay đổi thói quen thì tỷ lệ trượt sẽ khó giảm sâu, dù hệ thống đăng kiểm ngày càng chuyên nghiệp hơn.
Checklist chuẩn bị trước khi đi đăng kiểm: chủ động hay bị động là do bạn
Trước khi đặt lịch đăng kiểm, chủ xe nên coi đây là kỳ “tổng kiểm tra sức khỏe” cho xe, chứ không phải cuộc thử vận may. Lời khuyên thực tế từ các trung tâm là mang xe đến gara uy tín để kiểm tra bằng thiết bị chuyên dụng, xử lý lỗi trước khi vào dây chuyền. Tối thiểu, hãy tự kiểm tra: tình trạng lốp (mòn, nứt, phồng), hệ thống chiếu sáng – tín hiệu (đèn pha, đèn hậu, xi nhan, đèn phanh), còi, gạt mưa, nước rửa kính, gương, dây an toàn. Tiếp đó là hệ thống phanh: cảm giác đạp phanh, tiếng kêu lạ, xe lệch khi phanh; hệ thống lái và treo: độ rơ vô lăng, rung lắc, tiếng động bất thường. Nếu xe có khói xả bất thường, máy nổ không ổn định, hãy kiểm tra động cơ và hệ thống xả trước khi đi kiểm định khí thải. Chọn chủ động bảo dưỡng trước sẽ giảm rõ rệt nguy cơ trượt, tiết kiệm thời gian và quan trọng hơn, giữ an toàn cho chính bạn.
