Tiêu chuẩn đăng kiểm mới QCVN 122:2024 là gì và vì sao bạn không thể lơ là?
Tiêu chuẩn đăng kiểm mới QCVN 122:2024 là bộ quy chuẩn kỹ thuật bắt buộc áp dụng khi kiểm định an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường cho ô tô, rơ moóc, sơmi rơ moóc và một số loại xe bốn bánh, tập trung vào các hạng mục phanh, hệ thống chiếu sáng, lái, lốp và hệ thống phát thải ô tô nhằm bảo đảm xe đáp ứng đầy đủ yêu cầu an toàn và môi trường trước khi tham gia giao thông.
Điểm cần nhấn mạnh là đây không còn là “thủ tục hành chính” cho có, mà là một cuộc sát hạch kỹ thuật thực sự. QCVN 122:2024/BGTVT quy định chi tiết yêu cầu với ô tô, rơ moóc, sơmi rơ moóc và một số loại xe bốn bánh trong kiểm tra an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường, được ban hành kèm Thông tư 48/2024/TT-BGTVT ngày 15/11/2024. Việc siết chặt tiêu chuẩn đồng nghĩa với việc chủ xe không thể mang tư duy “xe vẫn chạy được là ổn”. Thực tế tại các trung tâm đăng kiểm cho thấy, nhiều xe vận hành bình thường nhưng lại không đạt yêu cầu kỹ thuật khi đưa lên dây chuyền; một chiếc xe “còn chạy” không có nghĩa là đã đạt mọi tiêu chí mà quy chuẩn mới đặt ra.
Bài học từ Thanh Hóa: xe chạy bình thường vẫn trượt đăng kiểm
Các câu chuyện từ Thanh Hóa là lời nhắc rõ ràng rằng chủ quan sẽ phải trả giá bằng thời gian và công sức. Nhiều chủ xe từng nghĩ kiểm tra trước khi đi đăng kiểm chỉ là soi dầu máy, nước làm mát, lốp và đèn “cho chắc”. Nhưng khi đưa xe lên dây chuyền, họ mới thấy có những hạng mục chỉ thiết bị chuyên dụng mới đo được. Có người từng trượt đăng kiểm vì hỏng hệ thống chiếu sáng, phải quay về sửa rồi đi lại một lần nữa, sau đó rút kinh nghiệm và kiểm tra kỹ hơn nên đã đạt đủ tiêu chí.
Các con số tại Thanh Hóa cho thấy đây không phải hiện tượng cá biệt. Từ 01/01/2026 đến 19/8/2026, Trung tâm đăng kiểm 3601S kiểm định 10.041 xe, trong đó 9.389 xe đạt và 652 xe trượt ngay lần đầu, tương đương khoảng 6,87%. Tại Trung tâm 3603D, từ 01/01/2026 đến 31/7/2026, có 21.141 xe được kiểm định, 19.392 xe đạt và 1.749 xe trượt, chiếm khoảng 10–15%. Những con số này là câu trích dẫn sống động cho thấy: “xe vẫn chạy” không có nghĩa là “xe đạt chuẩn”.
Những hạng mục dễ trượt: phanh, đèn, lái và hệ thống phát thải ô tô
Nếu phải chỉ ra “kẻ thù số một” của nhiều chủ xe khi chuẩn bị đăng kiểm xe, đó chính là các hệ thống an toàn cốt lõi và khí thải. Thống kê cho thấy các lỗi chính khiến xe trượt kiểm định gồm: hệ thống phanh, hệ thống lái, lốp, hệ thống chiếu sáng và phát thải, chiếm tỷ lệ cao trong toàn bộ các hạng mục quy định. Đáng nói là nhiều lỗi trong số này không dễ nhận ra khi chạy xe hàng ngày, chỉ lộ rõ khi kiểm tra trên thiết bị. Điều này khiến không ít người bất ngờ khi bị thông báo trượt ngay từ lần đầu.
Ở hệ thống đèn, tiêu chuẩn đăng kiểm mới yêu cầu kiểm tra tình trạng, hoạt động, số lượng, chủng loại, vị trí lắp, màu ánh sáng, cường độ và vùng chiếu sáng; đèn không sáng khi bật công tắc, hoặc cường độ và vùng chiếu không đảm bảo tầm nhìn ở khoảng cách quy định đều bị coi là khiếm khuyết. Với phanh, đăng kiểm viên kiểm tra thao tác phanh, bơm chân không hoặc máy nén khí, van, trợ lực, cơ cấu phanh và hiệu quả phanh. Trong khi đó, hệ thống phát thải ô tô là nhóm kiểm tra quan trọng về môi trường; QCVN 122 quy định cụ thể các chỉ số nồng độ CO, HC đối với động cơ đánh lửa cưỡng bức và độ khói đối với động cơ cháy do nén, cùng điều kiện đo tương ứng.
Chuẩn bị đăng kiểm xe: làm gì trước khi tới trung tâm?
Thay vì “đem xe tới rồi tính”, cách tiếp cận thông minh là biến buổi đăng kiểm thành thủ tục xác nhận cho một chiếc xe đã được chăm sóc đầy đủ. Nhiều trung tâm và đăng kiểm viên khuyến cáo chủ phương tiện nên kiểm tra, bảo dưỡng xe trước khi đưa đi kiểm định, coi đây là bước bắt buộc nếu muốn tránh cảnh đi lại nhiều lần. Một số chuyên gia khuyên rằng trước khi tới dây chuyền, chủ xe nên đưa xe tới các gara, xưởng dịch vụ uy tín để kiểm tra bằng thiết bị chuyên dùng; nếu phát hiện khiếm khuyết thì xử lý ngay, tránh mất thời gian di chuyển và chờ đợi.
Ngay cả khi không phải thợ kỹ thuật, chủ xe vẫn có thể tự soát một loạt hạng mục cơ bản trước khi đăng kiểm: tình trạng lốp (mòn, nứt, phù, hư hỏng), toàn bộ hệ thống chiếu sáng và tín hiệu, còi, gạt nước, nước rửa kính, gương, dây an toàn. Với xe có khói bất thường hoặc máy chạy không ổn định, cần kiểm tra động cơ và hệ thống xả trước khi bước vào kiểm định. Quan trọng hơn, những hạng mục cần thiết bị chuyên dụng như phanh, lái, hệ thống phát thải ô tô nên được kiểm tra tại cơ sở bảo dưỡng đủ điều kiện; mục tiêu cuối cùng là chiếc xe được bảo dưỡng định kỳ, kiểm tra thường xuyên và bảo đảm an toàn kỹ thuật trước mỗi hành trình.
Trung tâm đăng kiểm làm cả ngày nghỉ: tận dụng nhưng đừng dồn vào một thời điểm
Một điểm tích cực là hệ thống đăng kiểm đang nỗ lực “mở cửa” nhiều hơn để đáp ứng nhu cầu của người dân. Ngày 29/8, tức ngày đầu kỳ nghỉ lễ Quốc khánh 2/9, nhiều cơ sở đăng kiểm trên cả nước vẫn duy trì hoạt động để phục vụ kiểm định phương tiện. Một số trung tâm nghỉ lễ từ ngày 30/8 đến hết 2/9 và mở cửa trở lại vào 3/9, trong khi khối đăng kiểm tư nhân có lịch nghỉ và làm việc khác nhau; có nơi nghỉ ngày 30/8, làm bình thường 31/8 và nghỉ lễ hai ngày 1–2/9.
Các cơ sở đăng kiểm dự báo ngày 3/9 – ngày làm việc đầu tiên sau kỳ nghỉ – lượng xe đến kiểm định sẽ tăng cao, nên khuyến cáo chủ xe chủ động sắp xếp thời gian, tránh dồn vào đầu giờ mỗi buổi sáng hoặc chiều để khỏi phải chờ đợi lâu. Thực tế cho thấy, nhờ công tác tuyên truyền, nhiều người đã dần có thói quen đi đăng kiểm sớm, bảo dưỡng xe trước giờ hẹn, nên lượng xe những ngày nghỉ không quá tải. Đây là xu hướng tích cực: khi tiêu chuẩn đăng kiểm mới đã rõ, ai chuẩn bị tốt hơn sẽ là người tiết kiệm thời gian và giữ an toàn tốt hơn cho chính mình và người khác.
