Cuộc can thiệp ngoại hối Mỹ Nhật là gì và tại sao gây chấn động?
Cuộc can thiệp ngoại hối Mỹ Nhật là hành động phối hợp hiếm hoi khi Nhật Bản mua đồng yen, bán ngoại tệ và Bộ Ngân khố Mỹ hỗ trợ các giao dịch mua yen trên thị trường quốc tế, nhằm chặn đà đồng yen mất giá kéo dài, đồng thời phát đi tín hiệu chính trị – tài chính tới thị trường tiền tệ toàn cầu về sự sẵn sàng can thiệp của hai nền kinh tế lớn. Mỹ và Nhật Bản dường như đã hợp tác để ngăn chặn sự trượt giá của đồng yên so với đồng đô la. Sau khi Tokyo xác nhận can thiệp bằng cách mua đồng yen và bán USD, tỷ giá trên thị trường New York ngày 31/7 bật lên tới 157,24 yen đổi 1 USD, mức cao nhất kể từ giữa tháng 5. Ở phiên liền kề 1/8, đợt can thiệp bất ngờ tiếp tục làm giới giao dịch choáng váng. Đây không phải động tác kỹ thuật đơn thuần, mà là động thái chính trị – kinh tế có tính toán lâu dài.
Đồng yen mất giá và sức ép sinh tồn với kinh tế Nhật Bản
Động lực bề nổi của can thiệp là đà đồng yen mất giá kỷ lục, đe dọa nền kinh tế Nhật Bản. Trong nhiều tháng, yen liên tục suy yếu trước USD và có thời điểm xuống gần 164 JPY đổi 1 USD, mức thấp nhất kể từ năm 1986. Theo dữ liệu công bố, Tokyo có thể đã chi tới USD 58,97 tỷ (approx. ₫1,499,250,000,000) để mua đồng yen chỉ trong phiên 31/7, cho thấy nỗ lực quyết liệt nhằm ngăn chặn đà mất giá khi đồng nội tệ rơi xuống vùng thấp nhất trong gần bốn thập kỷ. Quote: "Tokyo có thể đã chi tới USD 58,97 tỷ để mua đồng yen trong một phiên giao dịch duy nhất". Nguyên nhân không chỉ là tâm lý thị trường: lãi suất chính sách của BoJ ở mức 1%, thấp hơn đáng kể so với Mỹ và châu Âu, tạo khoảng chênh hấp dẫn cho các dòng vốn bán yen để mua tài sản sinh lợi cao hơn. Cộng thêm giá năng lượng cao và triển vọng tài khóa mờ mịt, yen suy yếu trở thành rủi ro hệ thống chứ không còn là chuyện chênh lệch tỷ giá nhất thời.
Đằng sau khẩu hiệu đồng minh: Mỹ tự bảo vệ thị trường trái phiếu của mình
Bề ngoài, can thiệp ngoại hối Mỹ Nhật có thể được kể như câu chuyện đoàn kết đồng minh, nhưng động cơ thực tế của Washington thiên về bảo vệ lợi ích riêng. Nhật Bản hiện là chủ nợ nước ngoài lớn nhất của Mỹ; nếu đồng yen tiếp tục suy yếu, nhà đầu tư Nhật có thể buộc phải bán bớt trái phiếu Kho bạc Mỹ để đưa vốn về nước hoặc hỗ trợ đồng nội tệ. Điều này diễn ra đúng lúc lợi suất trái phiếu Mỹ đang ở vùng cao nhất gần hai thập kỷ, khiến mọi dấu hiệu suy giảm nhu cầu càng trở nên nhạy cảm. Theo giới phân tích, Nhà Trắng muốn hạn chế nguy cơ dòng vốn rời khỏi thị trường trái phiếu Mỹ. Nói cách khác, hỗ trợ yen cũng là hỗ trợ chính thị trường tài chính của mình. Đáng chú ý, Bộ Ngân khố Mỹ không bán USD như thông lệ mà chọn bán euro để mua yen, qua đó giảm tác động trực tiếp lên đồng bạc xanh, đồng thời sử dụng kinh nghiệm giao dịch của Bộ trưởng Scott Bessent để can thiệp như một nhà đầu cơ chuyên nghiệp hơn là một quan chức thận trọng.
Tác động lan tỏa lên thị trường tiền tệ toàn cầu và trò chơi mới với các quỹ đầu cơ
Can thiệp ngoại hối Mỹ Nhật không chỉ là câu chuyện song phương; nó phát đi thông điệp mạnh với toàn bộ thị trường tiền tệ toàn cầu. Giới quan sát nhận định việc Mỹ tham gia hỗ trợ yen cho thấy hai đồng minh đang tăng cường phối hợp nhằm ổn định thị trường tiền tệ trong bối cảnh biến động tỷ giá và bất ổn kinh tế toàn cầu gia tăng. Cuộc giải cứu đồng yen đưa cách tiếp cận chủ động hơn của Bộ Ngân khố Mỹ lên một quy mô lớn hơn, sau tiền lệ hỗ trợ đồng peso Argentina trước đó. Với các quỹ đầu cơ, sự xuất hiện của Washington đồng nghĩa rủi ro bị "đánh úp" tăng lên: họ không chỉ đối mặt với BoJ, mà còn với một Bộ Ngân khố sẵn sàng vào thị trường bất cứ khi nào lợi ích của Mỹ bị đe dọa. Điều này buộc chiến lược bán khống yen phải được tính lại, bởi một chiến dịch can thiệp thất bại có thể kích hoạt làn sóng đầu cơ mới, nhưng một chiến dịch thành công sẽ khiến chi phí đối đầu với các ngân khố tăng cao.
Nhật Bản, Mỹ và bài toán thời gian để điều chỉnh chính sách
Cuộc can thiệp hiện tại, dù quy mô lớn, chỉ là giải pháp mua thời gian. Nhiều chuyên gia cho rằng các giao dịch ngoại hối chỉ tạo thêm khoảng thời gian để BoJ triển khai chính sách, trong khi những nguyên nhân gốc rễ khiến yen suy yếu – chênh lệch lãi suất, giá năng lượng, rủi ro tài khóa – vẫn còn nguyên. Tokyo vì thế song song chuẩn bị một công cụ khác: sử dụng cơ chế repo của Fed để vay USD, qua đó tiếp cận thanh khoản mà chưa cần bán lượng lớn trái phiếu Kho bạc Mỹ đang nắm giữ. Đây là cách Nhật giảm áp lực vừa phải bảo vệ đồng yen, vừa tránh gây sốc cho thị trường trái phiếu Mỹ. Với Washington, rủi ro là rõ ràng: nếu chiến dịch can thiệp thất bại, yen lại bị bán tháo, quỹ đầu cơ quay trở lại, còn áp lực lên trái phiếu Kho bạc càng lớn. Can thiệp ngoại hối Mỹ Nhật vì thế là một canh bạc chiến lược: hoặc kéo được thế giới chấp nhận luật chơi mới do họ đặt ra, hoặc phải trả giá bằng biến động tài chính lớn hơn trong tương lai.
