Can thiệp ngoại hối Mỹ Nhật: Hỗ trợ đồng yen hay bảo vệ trái phiếu Mỹ?
Can thiệp ngoại hối Mỹ Nhật là việc Washington và Tokyo phối hợp giao dịch trên thị trường tiền tệ, thông qua mua bán đồng yen và các ngoại tệ khác, nhằm kìm hãm đà mất giá của đồng yen, ổn định tỷ giá và bảo vệ lợi ích tài chính cốt lõi của mỗi nước trong bối cảnh biến động kinh tế toàn cầu gia tăng. Mỹ và Nhật Bản dường như đã hợp tác để ngăn chặn sự trượt giá của đồng yen so với đồng đô la. Về mặt kỹ thuật, Nhật Bản xác nhận đã mua đồng yen và bán USD, khiến đồng yen trong ngày 31/7 bật lên 157,24 JPY đổi 1 USD trên thị trường New York, mức cao nhất kể từ giữa tháng 5. Đây không phải một động thái mang tính biểu tượng: Tokyo có thể đã chi tới USD 58,97 tỷ (approx. ₫1,499,250,000,000) để mua yen chỉ trong một phiên giao dịch.
Điểm gây chú ý là Bộ Tài chính Mỹ không đứng ngoài cuộc. Ngân hàng Dự trữ Liên bang New York đã thay mặt cơ quan này bán euro để mua yen, thông qua Goldman Sachs và Morgan Stanley. Thay vì bán USD như thông lệ, Washington chọn bán euro, cho thấy họ muốn hỗ trợ đồng yen mà không làm suy yếu vị thế của đồng dollar trên thị trường toàn cầu. Đây là tín hiệu rõ ràng rằng can thiệp ngoại hối Mỹ Nhật không chỉ là một cử chỉ ngoại giao với đồng minh, mà là bước đi được tính toán kỹ nhằm kiểm soát rủi ro tài chính gắn liền với vị thế của USD và hệ thống trái phiếu Kho bạc Mỹ.
Thị trường đồng yen: Áp lực lãi suất thấp và phép thử cho các quỹ đầu cơ
Trước khi cuộc giải cứu diễn ra, thị trường đồng yen đã trải qua nhiều tháng suy yếu liên tục trước USD, có thời điểm xuống gần 164 JPY đổi một USD – mức thấp nhất kể từ năm 1986. Nguyên nhân sâu xa đến từ chênh lệch lãi suất: lãi suất chính sách của Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BoJ) chỉ ở mức 1%, thấp hơn đáng kể so với Mỹ và châu Âu, tạo động lực mạnh cho các chiến lược bán đồng yen để mua tài sản lợi suất cao hơn. Khi carry trade kéo dài mà không có tín hiệu đảo chiều, đồng yen tránh sao được áp lực bán.
Đợt can thiệp ngày 1/8 vì vậy gây bất ngờ: đồng yen suy yếu theo xu hướng kéo dài chứ chưa rơi vào trạng thái hỗn loạn như những giai đoạn từng dẫn tới các chiến dịch phối hợp trước đây. Sau can thiệp, yen phục hồi quanh 158 JPY đổi 1 USD, nhưng các nhà giao dịch hiểu rằng đây chỉ là khoảng nghỉ chiến thuật, không phải chiến thắng dứt điểm. Câu nói đáng nhớ của giới phân tích là: giao dịch ngoại hối chỉ mua thêm thời gian để BoJ điều chỉnh chính sách. Với các quỹ đầu cơ, sự xuất hiện của Bộ Ngân khố Mỹ chính là lời cảnh báo: “Washington sẵn sàng bước vào thị trường bất cứ khi nào lợi ích của mình bị đe dọa”.
Phối hợp kinh tế Mỹ Nhật: Đồng minh chiến lược trong thời kỳ bất ổn
Giới quan sát nhận định việc Mỹ được cho là tham gia hỗ trợ đồng yen là tín hiệu cho thấy hai đồng minh đang tăng cường phối hợp nhằm ổn định thị trường tiền tệ trong bối cảnh biến động tỷ giá và những bất ổn của kinh tế toàn cầu tiếp tục gia tăng. Phối hợp kinh tế Mỹ Nhật ở đây không chỉ dừng ở ngoại hối. Nhật Bản đang phải đối mặt với chi phí nhập khẩu năng lượng tăng, lạm phát kéo dài và áp lực bình thường hóa chính sách tiền tệ. Đồng yen mất giá quá mạnh làm chi phí nhập khẩu phình to, kéo theo áp lực lãi suất và biến động trên thị trường trái phiếu chính phủ Nhật.
Đằng sau cuộc can thiệp là lợi ích của cả hai nước. Tokyo muốn ngăn đà mất giá yen và giảm áp lực lên thị trường trái phiếu nội địa. Washington thì không muốn chứng kiến nhà chủ nợ nước ngoài lớn nhất của mình – Nhật Bản – buộc phải bán trái phiếu Kho bạc Mỹ để đưa vốn về nước hoặc hỗ trợ đồng nội tệ. Khi Nhà Trắng muốn hạn chế nguy cơ dòng vốn rời khỏi thị trường trái phiếu Mỹ, hỗ trợ đồng yen trở thành một phần của chiến lược phòng thủ rộng hơn. Nói cách khác, đây là một liên minh tiền tệ: Nhật bảo vệ yen để giảm biến động nội địa, Mỹ bảo vệ hệ thống trái phiếu để giữ ổn định chi phí vay nợ của mình.
Biến động thị trường trái phiếu: Rủi ro hai chiều cho Washington và Tokyo
Biến động thị trường trái phiếu là lớp nền không thể bỏ qua khi đánh giá can thiệp ngoại hối Mỹ Nhật. Lợi suất trái phiếu Mỹ hiện ở vùng cao nhất gần hai thập kỷ. Trong bối cảnh đó, bất kỳ tín hiệu nào về việc các chủ nợ lớn, đặc biệt là Nhật Bản, có thể bán bớt trái phiếu Kho bạc đều khiến Washington cảnh giác. Mối liên hệ giữa thị trường Mỹ và Nhật khá rõ: lợi suất trái phiếu Nhật tăng khiến dòng vốn có xu hướng quay về trong nước, gây áp lực lên trái phiếu Kho bạc Mỹ. Đồng yen ổn định hơn là cách giảm bớt nhu cầu hồi hương vốn này.
Tokyo cũng có bước đi chiến lược khác: sử dụng cơ chế repo của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ để vay USD, thay vì bán lượng lớn trái phiếu Kho bạc đang nắm giữ. Điều này hỗ trợ ổn định thị trường trong bối cảnh Washington rất nhạy cảm với mọi dấu hiệu suy giảm nhu cầu trái phiếu chính phủ. Tuy vậy, rủi ro hai chiều vẫn hiện hữu. Một chiến dịch can thiệp thất bại có thể khuyến khích các quỹ đầu cơ quay lại bán khống đồng yen, đồng thời làm gia tăng áp lực lên thị trường trái phiếu Kho bạc Mỹ. Nói cách khác, Mỹ và Nhật đang đi trên dây, dùng can thiệp ngoại hối như công cụ trì hoãn khủng hoảng, chứ chưa giải quyết triệt để các mâu thuẫn cấu trúc về lãi suất và nợ công.
Ý nghĩa chiến lược: Tín hiệu mới cho trật tự tài chính toàn cầu
Điểm quan trọng nhất của can thiệp ngoại hối Mỹ Nhật lần này là thay đổi thông điệp chính sách. Bộ Ngân khố Mỹ dưới thời Scott Bessent đang theo đuổi cách tiếp cận chủ động hơn với thị trường tài chính toàn cầu. Năm trước, họ từng hỗ trợ đồng peso Argentina; nay, họ mở rộng sang đồng yen với quy mô lớn hơn. Washington đang phát đi tín hiệu rằng chính phủ sẵn sàng sử dụng nhiều công cụ tài chính hơn để bảo vệ các lợi ích kinh tế cốt lõi. Điều này buộc các nhà đầu tư toàn cầu – từ quỹ đầu cơ đến ngân hàng trung ương – phải viết lại kịch bản rủi ro khi giao dịch với USD và các đồng tiền G7.
Về phần mình, Tokyo hiểu rằng hỗ trợ từ Mỹ không thể là chiếc ô vĩnh viễn. Nhiều chuyên gia nhấn mạnh các giao dịch trên thị trường ngoại hối chỉ tạo thêm khoảng thời gian để BoJ triển khai chính sách. Những nguyên nhân khiến đồng yen suy yếu – chênh lệch lãi suất, giá năng lượng, triển vọng tài khóa Nhật – vẫn còn đó. Nếu BoJ không dần thu hẹp khoảng cách lãi suất hoặc cải thiện niềm tin tài khóa, mọi can thiệp ngoại hối sẽ chỉ như những đợt “giải cứu” tạm thời. Kết luận hợp lý nhất lúc này là: Mỹ và Nhật đang thử nghiệm một mô hình phối hợp kinh tế mới, trong đó thị trường ngoại hối, trái phiếu và thanh khoản USD gắn chặt với nhau, và bất kỳ cú trượt chân nào cũng có thể gây chấn động toàn cầu.
