Từ thành phố trực thuộc Trung ương đến bài kiểm tra năng lực “siêu đô thị cảng”
Việc Quảng Ninh đồng loạt khởi công, khánh thành 24 dự án với tổng vốn gần 47 nghìn tỷ đồng và trao quyết định cho 16 dự án mới đánh dấu bước chuyển từ tỉnh ven biển thành thành phố trực thuộc Trung ương, đồng thời là phép thử xem địa phương này có đủ năng lực trở thành động lực tăng trưởng mới của miền Bắc hay không.
Từ 8h ngày 27/8, Quảng Ninh tổ chức khởi công, khánh thành 24 dự án, công trình cấp tỉnh, gồm 2 dự án được khánh thành và 22 dự án được khởi công, với tổng vốn khoảng 46.816 tỷ đồng. Song song, tỉnh đã trao quyết định cho 16 dự án với tổng vốn hơn 16.000 tỷ đồng, trải rộng từ công nghiệp, đô thị, nhà ở xã hội đến du lịch, y tế, môi trường. Dù con số ấn tượng, câu hỏi quan trọng hơn là: Quảng Ninh có biến được “cơn lũ vốn” này thành một cấu trúc hạ tầng cạnh tranh tầm khu vực, hay sẽ lặp lại mô hình đầu tư dàn trải, thiếu kết nối đã thấy ở nhiều địa phương khác?
Cấu trúc 24 dự án: thêm vốn chưa đủ, cần tư duy mạng lưới
24 dự án khởi công và khánh thành lần này không chỉ là “bảng thành tích” chào mừng danh hiệu thành phố trực thuộc Trung ương, mà là bước thử nghiệm mô hình tăng trưởng dựa trên công nghiệp, dịch vụ chất lượng cao và không gian đô thị mở rộng. Hai dự án được khánh thành gồm Nhà máy Ngân Quang và cơ sở vải dệt hóa học Hoa Mậu (Việt Nam) tại KCN Texhong Hải Hà với tổng vốn khoảng 5.410 tỷ đồng, cho thấy ưu tiên vào sản xuất công nghiệp định hướng xuất khẩu.
Ở chiều ngược lại, 22 dự án khởi công với khoảng 41.406 tỷ đồng vốn đầu tư được kỳ vọng “bổ sung năng lực hạ tầng, sản xuất và dịch vụ, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội của Quảng Ninh trong giai đoạn mới”. Trong đó, đáng chú ý là các dự án hạ tầng khu công nghiệp như VSIP Quảng Ninh (5.810 tỷ đồng) và Green Bay Tech (5.700 tỷ đồng), tạo khung cứng thu hút nhà đầu tư thứ cấp. Tuy nhiên, để cạnh tranh được với các cực công nghiệp – dịch vụ trong khu vực, Quảng Ninh phải thiết kế các KCN này như những mắt xích trong chuỗi giá trị liên vùng, thay vì chỉ là “kho đất sạch” giá cao.
16 dự án mới: Quảng Ninh đang thử xây một hệ sinh thái chứ không chỉ vài nhà máy
Điểm tích cực của đợt Quảng Ninh dự án đầu tư lần này là cấu trúc 16 dự án được trao quyết định hướng tới một hệ sinh thái tương đối cân bằng: từ công nghiệp, cụm công nghiệp đến y tế, du lịch, nhà ở xã hội và môi trường. Trong số này có 6 dự án được cấp giấy chứng nhận đăng ký đầu tư, 8 dự án được chấp thuận chủ trương và 2 dự án thành lập cụm công nghiệp. Cách “đóng gói” nhiều loại hình vào cùng một giai đoạn cho thấy tỉnh muốn phát triển năng lực sản xuất đi cùng chất lượng sống đô thị, thay vì chỉ chạy theo tăng trưởng GDP danh nghĩa.
Các dự án đáng chú ý gồm tổ hợp khách sạn, thương mại dịch vụ, trung tâm hội nghị, du lịch nghỉ dưỡng tại phường Quang Hanh; nhà máy trong KCN Sông Khoai; bệnh viện đa khoa tại phường Tuần Châu; dự án nhà ở xã hội tại Uông Bí; khu du lịch nghỉ dưỡng sinh thái cao cấp Hòn Giai ở Vân Đồn; cùng 2 cụm công nghiệp Vô Ngại (Bình Liêu) và Thống Nhất. Chủ tịch UBND tỉnh nhấn mạnh mỗi công trình, dự án là “một năng lực sản xuất mới và một nguồn lực mới cho sự phát triển của Quảng Ninh”. Vấn đề là tỉnh có đủ kỷ luật để kiểm soát tiến độ, hiệu quả sử dụng đất, tránh tình trạng “dự án giấy” làm tắc nghẽn tài nguyên không.
Hạ tầng, sự kiện và hình ảnh: Quảng Ninh đang xây thương hiệu đô thị mở
Quảng Ninh không chọn cách lặng lẽ khởi công dự án, mà gắn các quyết định đầu tư với một chuỗi sự kiện chính trị, văn hóa, du lịch quy mô lớn. Lễ công bố Nghị quyết của Quốc hội về việc thành lập thành phố Quảng Ninh và đón nhận Huân chương Lao động hạng Nhất dự kiến diễn ra sáng 28/8 với khoảng 900 đại biểu, trong đó có khoảng 100 đại biểu quốc tế. Tối cùng ngày, chương trình nghệ thuật “Quảng Ninh – Thành phố rạng rỡ tương lai” dự kiến thu hút khoảng 100.000 người dân và du khách. Đây là cách tỉnh gửi thông điệp ra ngoài: Quảng Ninh không chỉ là mỏ than và di sản, mà là một đô thị đang bước vào chu kỳ phát triển mới.
Từ 28/8 đến 2/9, triển lãm quy hoạch đô thị và nông thôn, các dự án động lực, thành tựu phát triển và cơ hội đầu tư được tổ chức với ứng dụng sa bàn số, bản đồ tương tác, Digital Twin, trí tuệ nhân tạo… hướng tới người dân, doanh nghiệp và nhà đầu tư. Trong du lịch, chương trình “Quảng Ninh – chào thành phố mới” kéo dài từ 24/8 đến 5/9, gắn với ưu đãi lưu trú, ăn uống, tham quan, vui chơi. Cách “dệt” hạ tầng kinh tế với hạ tầng hình ảnh như vậy là điều kiện để sau này, khi các kết nối vùng và thương mại qua biên giới phát triển mạnh hơn, Quảng Ninh đã sở hữu một thương hiệu đô thị đủ sức cạnh tranh.
Cơ hội và rủi ro: Quảng Ninh sẽ bứt phá hay mắc kẹt trong kỳ vọng?
Trong phát biểu tại lễ trao quyết định đầu tư, lãnh đạo tỉnh khẳng định: sau khi Chủ tịch Quốc hội ký Nghị quyết thành lập thành phố Quảng Ninh, mục tiêu tăng trưởng, phát triển đều được đặt ở mức cao hơn. Đây là lời cam kết nhưng đồng thời cũng là áp lực: thành phố trực thuộc Trung ương không thể vận hành với tư duy “tỉnh lẻ mở rộng”. Điểm đáng ghi nhận là tỉnh công khai cam kết tiếp tục cải thiện môi trường đầu tư, nâng cao hiệu quả giải quyết thủ tục hành chính, kiểm soát chặt chẽ tiến độ, chất lượng và hiệu quả sử dụng đất, bảo đảm dự án được chấp thuận phải “chuyển hóa thành năng lực sản xuất, kinh doanh và những giá trị phát triển mới”.
Về phía nhà đầu tư, yêu cầu “khẩn trương hoàn thiện thủ tục, huy động nguồn lực, tổ chức thi công và sớm đưa dự án vào hoạt động” là lời nhắc rằng thời kỳ xin – cho, giữ đất dài hạn đã qua. Nếu Quảng Ninh giữ được kỷ luật đó, 24 dự án cấp tỉnh cùng 16 dự án mới sẽ là nền tảng để tăng cường kết nối vùng, mở rộng thương mại qua biên giới và đưa địa phương này lên một nấc thang mới trong bản đồ kinh tế miền Bắc. Ngược lại, nếu buông lỏng, các con số nghìn tỷ chỉ còn là những dòng thống kê, còn “cửa sổ cơ hội” trung tâm kinh tế vùng sẽ đóng lại rất nhanh.
