Một tuyên ngôn âm nhạc cổ điển mới tại Nhà hát Hồ Gươm
Đêm nhạc "Timeless Masterpieces" với nhạc trưởng Italy Damiano Giuranna cùng Dàn nhạc Giao hưởng Hà Nội tại Nhà hát Hồ Gươm là sự kiện nhạc cổ điển Hà Nội cho thấy cách thành phố dùng kiệt tác Bach – Tchaikovsky như một cuộc đối thoại giữa âm nhạc hàn lâm châu Âu và khán giả đương đại, nối Baroque đến Lãng mạn trong một không gian trình diễn mới. Đây không phải buổi hoài niệm khép kín dành cho số ít chuyên gia, mà là một tuyên ngôn: di sản cổ điển chỉ thực sự sống khi được đưa ra khỏi sách sử, bước vào lịch trình giải trí thường nhật của công chúng thành thị. 20h ngày 18/9, chương trình "Timeless Masterpieces – Những kiệt tác vượt thời gian" diễn ra tại Nhà hát Hồ Gươm, do nhạc trưởng người Italy Damiano Giuranna chỉ huy cùng Dàn nhạc Giao hưởng Hà Nội và ba nghệ sĩ độc tấu Lương Tố Như (piano), Lê Thư Hương (flute) và Hoàng Hồ Khánh Vân (violin). Việc một nhà hát trung tâm đón nhạc hàn lâm theo cách trang trọng nhưng gần gũi là tín hiệu tích cực cho đời sống văn hóa đô thị.
Từ Bach đến Tchaikovsky: một bản đồ âm nhạc xuyên thời kỳ
Cấu trúc chương trình với bốn tác phẩm của Bach, Godard, Bruch và Tchaikovsky là một quyết định mang tính “giáo dục thính giác” thông minh. Bản concerto cho piano số 5 cung Fa thứ, BWV 1056 của Johann Sebastian Bach mở màn bằng thế giới Baroque thế kỷ XVIII, nơi cấu trúc chặt chẽ và nghệ thuật đối thoại giữa các bè nhạc khiến tai nghe hiện đại phải tập trung hơn, nhưng đổi lại là cảm giác trí tuệ rõ rệt. Tổ khúc ba tiểu phẩm Suite de 3 morceaux, Op. 116 của Benjamin Godard tiếp lời với màu sắc thanh lịch của âm nhạc Pháp, như một nhịp nghỉ tinh tế. Bản concerto cho violin số 1 cung Sol thứ, Op. 26 của Max Bruch đưa khán giả vào chất trữ tình đậm đặc, làm bật vai trò của nghệ sĩ độc tấu violin. Và cuối cùng, Bản giao hưởng số 5 cung Mi thứ, Op. 64 của Pyotr Ilyich Tchaikovsky khép lại bằng kịch tính mãnh liệt, cho thấy sức sống lâu dài của kiệt tác Bach Tchaikovsky khi chúng được đặt cạnh nhau trong một hành trình từ Baroque đến Lãng mạn.
Damiano Giuranna và cuộc gặp gỡ giữa Hà Nội với thế giới
Sức nặng của đêm nhạc không chỉ nằm ở danh mục tác phẩm, mà còn ở con người dẫn dắt: nhạc trưởng Italy Damiano Giuranna – đồng thời là nghệ sĩ violin và nhà hoạt động văn hóa. Ông sáng lập Dàn nhạc Trẻ Thế giới, quy tụ hơn 3.000 nhạc sĩ trẻ từ năm châu và hợp tác với hơn 400 trường đại học, nhạc viện, học viện nghệ thuật – một con số cho thấy tầm ảnh hưởng không nhỏ đối với cộng đồng nhạc hàn lâm toàn cầu. Điều đáng nói là Giuranna nhìn âm nhạc như cầu nối văn hóa, không chỉ là sân khấu vinh danh tài năng. Thông qua các dự án quốc tế và Dàn nhạc Trẻ Thế giới, ông đã đưa nhạc sĩ trẻ từ châu Âu, Địa Trung Hải, châu Á – trong đó có Việt Nam – gặp gỡ, làm việc cùng nhau. Hà Nội vì thế không xuất hiện như “điểm diễn lưu động”, mà như một mắt xích trong mạng lưới giao lưu âm nhạc toàn cầu, nơi những kiệt tác Bach Tchaikovsky được kể lại bằng ngôn ngữ và cảm quan của thế hệ mới.
Nghệ sĩ Việt Nam trong không gian giao hưởng Hà Nội
Sự hiện diện của ba nghệ sĩ độc tấu Lương Tố Như, Lê Thư Hương và Hoàng Hồ Khánh Vân cho thấy nhạc cổ điển Hà Nội không thiếu lực lượng trẻ có kinh nghiệm quốc tế. Họ đều từng học tập, biểu diễn tại Anh, Pháp, Đan Mạch, Mỹ, Hungary… rồi quay về hợp tác cùng dàn giao hưởng Hà Nội, đóng vai trò cầu nối giữa chuẩn mực trình diễn quốc tế và bản sắc thính phòng trong nước. Khi một nhạc trưởng quốc tế, các nghệ sĩ Việt Nam và một dàn nhạc trong nước cùng chia sẻ sân khấu, khán giả được chứng kiến một không gian giao lưu nghệ thuật đúng nghĩa, nơi kiệt tác kinh điển được tiếp cận từ góc nhìn của thế hệ nghệ sĩ đương đại. Quan trọng hơn, dàn giao hưởng Hà Nội không chỉ “diễn đúng bản”, mà cùng dàn nghệ sĩ xây dựng cách kể mới cho những bản concerto Bach, Bruch, những chương giao hưởng Tchaikovsky – giúp chúng bớt xa lạ với tai nghe Việt, mà vẫn giữ được phẩm chất hàn lâm.
Bảo tồn di sản bằng việc mở rộng khán giả, không phải đóng khung
Đêm nhạc tại Nhà hát Hồ Gươm nhấn mạnh một sự thật: bảo tồn nhạc hàn lâm không thể chỉ là lưu giữ bản nhạc và tái hiện đúng như sách vở. Nhạc cổ điển tại Việt Nam vẫn còn nhóm khán giả khá chuyên biệt so với các loại hình âm nhạc phổ biến, và nếu tiếp tục bị đối xử như một “ngách hàn lâm”, nó sẽ khó có chỗ đứng trong đời sống tinh thần rộng lớn hơn. Vì vậy, việc mở rộng không gian biểu diễn, đa dạng hóa chương trình, đưa những kiệt tác từ Bach đến Tchaikovsky vào Nhà hát Hồ Gươm, và tạo thêm cơ hội để lớp khán giả mới tiếp xúc với di sản là bước đi cần thiết. Sự đồng hành của doanh nghiệp như ROX Group và Ngân hàng TMCP Hàng Hải Việt Nam (MSB) cho thấy nguồn lực xã hội đang bắt đầu nhìn nhạc cổ điển như một phần quan trọng của cộng đồng, chứ không chỉ là hoạt động chuyên môn. Nếu các đêm nhạc như "Timeless Masterpieces" trở thành thông lệ, Hà Nội có cơ hội định nghĩa lại mình như một thành phố nơi Bach, Godard, Bruch, Tchaikovsky không chỉ nằm trong giáo trình, mà là âm thanh quen thuộc của một đô thị biết trân trọng chiều sâu.
