Tập huấn cần dẫn tới thay đổi trong lớp học
Dạy học STEM tích hợp là cách tổ chức bài học để học sinh kết nối kiến thức khoa học, công nghệ, kỹ thuật và toán học, rồi vận dụng chúng giải quyết một nhiệm vụ thực tế. Giá trị của phương pháp này không nằm ở tên gọi hay thiết bị mới, mà ở việc học sinh có cơ hội tự suy nghĩ, thử nghiệm và giải thích sản phẩm bằng kiến thức đã học. Trong hai ngày 30 và 31-10, tại phường Hà Giang 2, Sở Giáo dục và Đào tạo phối hợp với Văn phòng Plan tại Tuyên Quang tập huấn nâng cao năng lực dạy học STEM tích hợp cho giáo viên cốt cán THCS tại các trường thụ hưởng dự án Plan. Chương trình có 60 giáo viên đến từ 20 trường THCS. Quy mô ấy đáng chú ý, nhưng thước đo thành công phải là những chủ đề phù hợp với chương trình và điều kiện địa phương được đưa vào giảng dạy, chứ không chỉ là số người tham dự.
Toán theo STEM biến tính chất hình học thành công cụ
Một chuyên đề cấp thành phố tại Trường THCS Võ Thị Sáu cho thấy Toán theo STEM có thể bắt đầu từ những kiến thức quen thuộc. Giáo viên Đỗ Thị Quyên cùng học sinh lớp 8B1 thực hiện bài học vận dụng tính chất hình thoi, hình vuông trong thiết kế sản phẩm STEM. Thay vì dừng ở việc ghi nhớ định nghĩa, học sinh dùng đặc điểm cạnh, góc và đường chéo để đo đạc, tạo hình và định hình kết cấu sản phẩm. Đây là hướng đi thuyết phục vì Toán học không bị biến thành phần trang trí cho một hoạt động thủ công. Nó trở thành công cụ để kiểm tra độ chính xác, lựa chọn cách thiết kế và cân nhắc vật liệu. Tiết học còn kết hợp công cụ AI để tìm thông tin, yêu cầu học sinh kiểm chứng kết quả bằng tư duy toán học, đồng thời tạo cơ hội thực hành giao tiếp và hợp tác.
Từ năng lực học sinh đến năng lực của giáo viên
Mục tiêu của chuyên đề không chỉ là làm ra sản phẩm. Qua thiết kế và chế tạo, học sinh rèn khả năng vận dụng kiến thức toán vào thực tiễn, cùng các năng lực hợp tác, giao tiếp, thuyết trình, giải quyết vấn đề, sáng tạo và sử dụng công nghệ số. Bài học còn mở rộng sang tối ưu hóa vật liệu, qua đó gắn tư duy hình học với lựa chọn tiết kiệm và hiệu quả. Với giáo viên THCS, giá trị của một tiết dạy minh họa nằm ở khả năng chuyển giao: đồng nghiệp có thể trao đổi cách xây dựng nhiệm vụ, hướng dẫn học sinh và đánh giá sản phẩm, rồi điều chỉnh cho lớp học của mình. Chuyên đề tạo diễn đàn sinh hoạt chuyên môn để giáo viên trao đổi kinh nghiệm đổi mới phương pháp STEM tích hợp trong môn Toán. Vì vậy, tập huấn chỉ thực sự có tác dụng khi đi cùng cơ hội thực hành, dự giờ và phản hồi chuyên môn.
Hỗ trợ dài hạn mới giữ được đà đổi mới
Một khóa tập huấn không thể tự mình tạo ra thay đổi bền vững nếu trường thiếu thời gian sinh hoạt chuyên môn, thiết bị hoặc hoạt động nối tiếp. Điểm đáng chú ý là dự án Plan dự kiến hỗ trợ các trường trong giai đoạn 2027–2029 bằng việc thành lập và duy trì câu lạc bộ STEM/Robotic, bổ sung thiết bị và đồ dùng cho phòng học STEM, đồng thời tổ chức sinh hoạt chuyên môn, giám sát và tư vấn triển khai bài học, dự án. Dự án cũng khuyến khích học sinh, đặc biệt là học sinh nữ, tham gia nghiên cứu khoa học, kỹ thuật và trải nghiệm sáng tạo. Những hỗ trợ này có thể giúp giáo viên đưa phương pháp ra khỏi tiết dạy đơn lẻ, nhưng hiệu quả vẫn phụ thuộc vào cách nhà trường gắn hoạt động với chương trình và nhu cầu học sinh. Kết luận cần rõ ràng: STEM tích hợp không phải một nhãn mới cho bài học cũ; đó là cách dạy đòi hỏi giáo viên thiết kế được cầu nối cụ thể giữa kiến thức và đời sống.
