Đột quỵ ở tuổi trẻ: không còn là chuyện “của người lớn tuổi”
Đột quỵ ở tuổi trẻ là tình trạng mạch máu não bị tắc hoặc vỡ xảy ra ở người trong độ tuổi 20–40, khiến một vùng não bị tổn thương đột ngột, dẫn đến yếu liệt, rối loạn ngôn ngữ, thị giác hoặc ý thức, và nếu không được cấp cứu kịp thời có thể để lại di chứng nặng nề hoặc tử vong. Đáng nói là, nhiều người trẻ vẫn tin rằng mình “còn khỏe”, nên khi cơ thể có dấu hiệu lạ, họ quy hết cho thiếu ngủ, stress hay mệt mỏi thường ngày. Cách nghĩ này nguy hiểm, vì nó khiến chúng ta chậm trễ trong những phút vàng quyết định khả năng sống sót và hồi phục. Đột quỵ không chọn tuổi; nó chọn những người chủ quan, không lắng nghe cơ thể và xem nhẹ các dấu hiệu cảnh báo đột quỵ.
Câu chuyện người đàn ông 30 tuổi ngã gục khi đang đánh răng
Một nhân viên văn phòng 30 tuổi bất ngờ bị đột quỵ khi đánh răng buổi sáng. Anh đang đứng trước bồn rửa mặt thì chiếc bàn chải bất ngờ tuột khỏi tay, rơi xuống, và khi cúi xuống nhặt, anh bàng hoàng nhận ra cánh tay phải đã mất hết sức lực. Vợ hỏi có sao không, anh định trả lời “không sao”, nhưng vừa mở miệng thì lời nói trở nên lắp bắp, không rõ ràng. Vì không đau ngực, không ngất xỉu, suy nghĩ đầu tiên của anh là: tối qua ngủ ít, nghỉ thêm sẽ ổn. Theo bác sĩ hồi sức Hoàng Hiên (Trung Quốc), điều đáng ngại nhất là người bệnh đã xuất hiện các biểu hiện cảnh báo nhưng lại tự thuyết phục bản thân chờ thêm chỉ vì tâm lý “mình vẫn còn trẻ”. Câu chuyện này là lời nhắc thẳng thắn: đột quỵ ở tuổi trẻ là có thật, và nó có thể ập đến ngay trong những khoảnh khắc bình thường nhất.
Ba dấu hiệu nguy hiểm dễ bị nhầm với mệt mỏi thường ngày
Điều đáng lo nhất, như bác sĩ Hoàng Hiên nhắc nhở, là người trẻ nhầm tình trạng yếu sức do đột quỵ với mệt mỏi thông thường. Mệt mỏi thường làm cả cơ thể uể oải, thiếu sức sống; còn đột quỵ lại gây tổn thương khu trú, thể hiện bằng những dấu hiệu rất cụ thể. Ba dấu hiệu cảnh báo đột quỵ ở tuổi trẻ thường bị bỏ qua gồm: đột ngột yếu hoặc tê liệt một bên cơ thể (tay, chân, nửa mặt); mất khả năng điều khiển chi, cầm nắm rơi đồ như trường hợp bàn chải đánh răng; và khó nói, nói không rõ, méo miệng. Nhiều người trẻ đang chịu áp lực công việc, thiếu ngủ, căng thẳng nên khi thấy mệt, họ mặc định đó là hệ quả của lối sống bận rộn. Nhưng nếu cảm giác mệt đi kèm một trong ba dấu hiệu trên, đó không còn là chuyện “nghỉ ngơi là hết” mà là tình huống khẩn cấp cần được nhìn nhận đúng mức.
Tại sao mạch máu não vẫn có thể “hỏng” khi bạn còn trẻ?
Nhiều người tin rằng đột quỵ chỉ xảy ra khi đã có tuổi hoặc có bệnh nền rõ ràng, nhưng thực tế mạch máu não có thể gặp vấn đề ngay cả khi tuổi đời còn trẻ. Bác sĩ Hoàng Hiên phân tích ba nhóm nguyên nhân chính. Thứ nhất, tăng huyết áp và tiểu đường không nhất thiết gây chóng mặt hay đau đớn; người trẻ vẫn đi làm, tụ tập như bình thường trong khi thành mạch máu bị tổn thương âm thầm, nhất là khi kèm hút thuốc và mỡ máu cao. Thứ hai, cục máu đông có thể hình thành trong tim do bệnh rung nhĩ rồi trôi lên não gây tắc mạch; việc dùng chất kích thích như cocaine, amphetamine càng làm nguy cơ tăng vọt. Cuối cùng, ngay cả khi không mắc “3 cao”, người trẻ vẫn có thể bị đột quỵ do bóc tách động mạch cổ, rối loạn đông máu hoặc bệnh tự miễn. Đổ hết cho thức khuya hay căng thẳng là cách nhìn đơn giản hóa và đôi khi bất công với người bệnh.
Khi nào phải gọi cấp cứu ngay – và đừng tự lái xe đến bệnh viện
Thông điệp quan trọng nhất trong câu chuyện này là: nếu cảm thấy mệt mỏi và đồng thời xuất hiện ba dấu hiệu cảnh báo gồm đột ngột yếu một bên cơ thể, méo miệng nói khó hoặc nói không rõ, nhìn mờ hoặc đau đầu dữ dội, tuyệt đối không được chờ đợi mà phải gọi cấp cứu ngay để đến bệnh viện. Việc tiếp cận y tế khẩn cấp là bắt buộc ngay cả khi các biểu hiện chỉ thoáng qua rồi biến mất. Tuổi trẻ là vốn quý cần trân trọng, nhưng không phải lý do để bỏ qua những dấu hiệu cảnh báo. Mỗi người nên chủ động phòng vệ bằng cách đo huyết áp, kiểm tra đường huyết và mỡ máu theo nguy cơ cá nhân, bỏ thuốc lá và tuân thủ điều trị các bệnh đã được chẩn đoán. Đừng để sự tự tin “mình còn trẻ” biến thành sự chủ quan. Khi cơ thể lên tiếng bằng những dấu hiệu bất thường, phản ứng đúng không phải là cố làm thêm hay ngủ bù, mà là nhấc điện thoại lên và gọi cấp cứu ngay.
