Cầu dây văng TP.HCM mới: định nghĩa lại cửa ngõ khu Nam
Cầu Cần Giờ là cầu dây văng TP.HCM quy mô lớn, bắc qua sông Soài Rạp, kết nối trực tiếp Nhà Bè với Cần Giờ, thay thế kết nối chủ yếu bằng phà Bình Khánh và trở thành một mắt xích quan trọng trong mạng lưới kết nối giao thông thành phố về phía biển.
Điểm đáng nói không chỉ là quy mô mà là tầm nhìn: thành phố đang chọn cách đầu tư một dự án giao thông 13.000 tỷ đồng như một đòn bẩy chiến lược, chứ không phải một công trình riêng lẻ. Theo phương án nghiên cứu, toàn dự án dài khoảng 7,3km, trong đó cầu chính gần 3km và đường dẫn hơn 3,3km, kèm các cầu nhỏ vượt sông Chà, Tắc Sông Chà và rạch Mương Ngang. Cầu được thiết kế 6 làn xe, với 4 làn cơ giới và 2 làn hỗn hợp, tốc độ thiết kế 80km/h. Khi hoàn thành, công trình được dự kiến là cầu dây văng lớn nhất thành phố và một điểm nhấn kiến trúc tại cửa ngõ phía Nam.
Vì sao TP.HCM phải chi hơn 13.000 tỷ cho một cây cầu?
Lý do nằm ở nút thắt phà Bình Khánh – điểm nghẽn giao thông tồn tại nhiều năm mà thành phố không thể chấp nhận thêm nữa. Hiện kết nối giữa Cần Giờ và nội đô chủ yếu phụ thuộc vào tuyến phà này; vào giờ cao điểm và dịp lễ Tết, phà thường xuyên quá tải, biến cả khu vực thành "điểm đen" di chuyển. Nếu không có hạ tầng TP.HCM mới, mọi kế hoạch phát triển về phía biển chỉ dừng trên giấy.
Theo báo cáo, tổng mức đầu tư sơ bộ toàn dự án cầu Cần Giờ khoảng 13.201 tỷ đồng, bao gồm xây dựng, bồi thường, giải phóng mặt bằng, tư vấn, quản lý và dự phòng. Đây rõ ràng là một dự án giao thông 13.000 tỷ mang tính đặt cược cho tương lai. Thành phố chia dự án thành hai hợp phần: ngân sách làm bồi thường, giải phóng mặt bằng và tái định cư, còn hạng mục cầu triển khai theo hợp đồng BT trong khuôn khổ PPP, với nhà đầu tư là Công ty CP Masterise Hạ tầng Cần Giờ. Cách chia vai này cho thấy TP.HCM muốn kiểm soát phần nhạy cảm nhất (đất đai) nhưng đẩy phần thi công hạ tầng sang mô hình đối tác công – tư để tăng tốc.
Cầu Cần Giờ và nút giao kim cương: bộ đôi tái thiết kết nối khu Nam
Một cây cầu dù lớn đến đâu cũng không đủ nếu thiếu mạng lưới kết nối đồng bộ. Thành phố hiểu điều đó và đang đồng thời xây dựng nút giao cao tốc Bến Lức – Long Thành với đường Rừng Sác, một công trình gần 2.970 tỷ đồng từ ngân sách, được khởi công theo hình thức EPC. Đây là hạ tầng TP.HCM mới mang cấu trúc giao thông đa tầng phức hợp, được đánh giá là một trong những công trình đặc biệt tại Việt Nam.
Nút giao dạng kim cương này tạo các nhánh 4–6 làn xe, hầm chui và đảo xuyến, kết nối trực tiếp đường Rừng Sác với cao tốc Bến Lức – Long Thành. Khi đưa vào khai thác, công trình sẽ bổ sung một hướng lưu thông mới cho Cần Giờ thay vì phụ thuộc phà Bình Khánh, rút ngắn thời gian di chuyển giữa Cần Giờ và các khu vực khác trong thành phố, đồng thời tăng khả năng vận chuyển hàng hóa và kết nối các khu công nghiệp, khu đô thị, điểm du lịch dọc đường Rừng Sác. Nói cách khác, cầu dây văng TP.HCM này và nút giao kim cương là một cặp hạ tầng chiến lược, cùng nhau phá thế "qua sông lụy phà".
Tác động kinh tế – đô thị: Cần Giờ từ vùng ven thành cực tăng trưởng
Nếu nhìn cầu Cần Giờ chỉ như giải pháp giảm kẹt xe, chúng ta đã đánh giá thấp vai trò của nó. Sau khi đưa vào khai thác, thời gian di chuyển từ trung tâm TP.HCM đến Cần Giờ dự kiến còn khoảng 40–50 phút. Đó là sự thay đổi đủ lớn để định nghĩa lại vị thế kinh tế của một huyện ven biển lâu nay bị giới hạn bởi kết nối yếu.
Thành phố đang định hướng Cần Giờ thành khu vực phát triển quan trọng với nhiều dự án đô thị biển; trong bối cảnh đó, cầu Cần Giờ được xem như hạ tầng kết nối then chốt, mở rộng không gian phát triển đô thị, dịch vụ và du lịch về phía Nam. Công trình không chỉ giải bài toán đi lại mà còn "tạo thêm điều kiện thuận lợi cho giao thương, phát triển du lịch và thu hút đầu tư vào Cần Giờ". Kết hợp với việc nút giao cao tốc – Rừng Sác sẽ trở thành một mắt xích trong mạng lưới giao thông khu Nam, đặc biệt khi nối với các dự án hạ tầng lớn khác, khu vực này có cơ hội bứt phá từ vùng ven thành cực tăng trưởng mới.
Thách thức và điều kiện để cầu dây văng mới phát huy hiệu quả
Tuy triển vọng sáng, hai dự án không tự động bảo đảm thành công. Về thủ tục, hồ sơ nghiên cứu khả thi của cầu Cần Giờ vẫn đang được Hội đồng thẩm định do Sở Tài chính TP.HCM chủ trì xem xét để trình UBND thành phố phê duyệt; chỉ sau đó nhà đầu tư mới được thẩm định, phê duyệt thiết kế, ký hợp đồng PPP và triển khai thi công. Nghĩa là rủi ro chậm trễ vẫn còn nếu khâu thủ tục bị kéo dài.
Với nút giao kim cương, dù đã bàn giao hơn 80% diện tích mặt bằng và dự án đặt mục tiêu hoàn thành năm 2028, phần diện tích còn lại vẫn vướng các vấn đề thừa kế, ủy quyền, thế chấp ngân hàng. Lãnh đạo thành phố yêu cầu địa phương xử lý dứt điểm và đồng thời di dời hạ tầng kỹ thuật để không làm chậm tiến độ. Nếu TP.HCM không kiểm soát tốt giải phóng mặt bằng, điều phối giao thông, và quản lý phát triển đô thị xung quanh các trục mới này, cầu dây văng lớn nhất thành phố có nguy cơ biến thành điểm nghẽn mới thay vì lời giải cho bài toán tắc đường.
