Khi ánh đèn trở thành nhịp cầu văn hóa
Lễ hội Đèn lồng Quốc tế Hội An là sự kiện văn hóa đưa nghề làm đèn lồng truyền thống vào không gian di sản, nơi nghệ nhân, nhà thiết kế và khách quốc tế cùng gặp gỡ qua trưng bày, trải nghiệm và biểu diễn. Tổ chức từ ngày 3 đến 6.12 tại phố cổ với chủ đề “Hội An – Sắc màu di sản”, lễ hội không chỉ làm đẹp cảnh quan mà còn tạo cơ hội nhìn thấy cách một nghề thủ công có thể kể câu chuyện về bản sắc và sự giao lưu. Các đơn vị từ 12 quốc gia và vùng lãnh thổ, cùng hơn 20 doanh nghiệp và cơ sở sản xuất đèn lồng trong và ngoài Hội An, đã đăng ký tham gia. Quy mô ấy khiến lễ hội đèn lồng có ý nghĩa vượt khỏi một cuộc trưng bày: đây là cuộc đối thoại giữa những truyền thống khác nhau, ngay trong lòng di sản Hội An.
Nghề thủ công là linh hồn của lễ hội
Điểm đáng giá nhất của chương trình là đưa nghệ thuật thủ công ra khỏi vai trò phông nền. Triển lãm “Lịch sử đèn lồng Hội An” tại số 27 Lê Lợi kể câu chuyện phía sau những chiếc đèn gắn với phố cổ; tại Quảng trường sông Hoài, du khách có thể thử chế tác dưới sự hướng dẫn của cộng đồng làm nghề. Cuộc thi thiết kế họa tiết và ứng dụng thời trang “Dệt ánh sáng” cũng gợi cách chất liệu truyền thống tiếp tục sống trong sáng tạo đương đại. Thay vì chỉ ngắm đèn lồng Hội An đã hoàn thiện, người xem được tiếp cận cả kỹ thuật, ký ức và bàn tay làm nghề. Đây là hướng đi thuyết phục: bảo tồn không phải đóng khung di sản, mà tạo dịp để công chúng hiểu, thực hành và làm mới nó.
Không gian phố cổ mở ra nhiều cuộc gặp gỡ
Các hoạt động trải khắp phố cổ và Vườn tượng An Hội giúp lễ hội kết nối nhiều cách tiếp cận di sản. Ngoài sắp đặt đèn lồng, chương trình có triển lãm nhiếp ảnh “Ấn tượng đèn lồng Hội An”, cuộc diễu hành “Minh Đăng Dạ Hành”, biểu diễn “Sắc màu di sản” và hoạt động “Thương cảng Faifo – Vạn dặm hội tụ”. Tọa đàm về nghề thủ công Hội An trong tiến trình hội nhập và sáng tạo đặt ra câu hỏi thiết thực: làm thế nào để truyền thống tiếp tục có chỗ đứng trong đời sống hôm nay? Những hoạt động này khiến lễ hội không bị giới hạn trong ngắm cảnh; người tham dự có thể xem, nghe, học và trao đổi. Với Hội An là thành viên Mạng lưới các thành phố sáng tạo của UNESCO về Thủ công và Nghệ thuật dân gian, sự kết hợp ấy củng cố mối liên hệ giữa di sản và sáng tạo.
Tham vấn cộng đồng tạo nền cho lễ hội
Một lễ hội đặt trong khu phố di sản cần được chuẩn bị cùng những người sống và làm việc tại đó. Trước sự kiện, UBND phường Hội An lấy ý kiến doanh nghiệp, chủ di tích và đại diện hội quán về phương án tổ chức; cách làm này giúp việc bố trí hoạt động tính đến cả giá trị kiến trúc lẫn sinh hoạt địa phương. Lễ hội hướng tới nghệ nhân, nhà thiết kế, người yêu nhiếp ảnh và du khách muốn tìm hiểu nghề đèn lồng. Cuộc thi ảnh dành cho công dân Việt Nam từ 15 tuổi trở lên trong và ngoài nước, cùng người nước ngoài đang sinh sống, làm việc tại Việt Nam; có hai giải nhất, mỗi giải trị giá 7 triệu đồng. Chương trình chính khép lại ngày 6.12, nhưng không gian trưng bày đèn lồng nghệ thuật dự kiến tiếp tục phục vụ đến hết Tết Nguyên tiêu Đinh Mùi 2027. Đó là phần nối dài hữu ích, dù giá trị lâu bền vẫn phụ thuộc vào việc cộng đồng tiếp tục gìn giữ nghề sau ngày hội.
