Phố cổ hẹn gặp ánh sáng và giao lưu văn hóa
Lễ hội Đèn lồng Quốc tế Hội An là sự kiện văn hóa đưa nghệ thuật ánh sáng, nghề thủ công và giao lưu giữa các nền văn hóa vào không gian phố cổ. Từ ngày 3 đến 6/12/2026, Hội An, TP. Đà Nẵng, dự kiến tổ chức lễ hội với chủ đề “Hội An – Sắc màu di sản”, biến các tuyến phố và khu vực ven sông thành điểm hẹn cho người dân, du khách và nghệ nhân. Đây không chỉ là dịp ngắm những chiếc đèn rực rỡ: giá trị đáng chờ đợi nằm ở cách di sản thủ công được kể bằng nhiều ngôn ngữ nghệ thuật. Lễ hội dự kiến quy tụ các đơn vị từ hơn 10 quốc gia và vùng lãnh thổ cùng hơn 20 doanh nghiệp, cơ sở sản xuất đèn lồng trong nước.
Khoảng 15 cụm đèn lồng nghệ thuật quy mô lớn dự kiến được bố trí tại Quảng trường sông Hoài, Vườn tượng An Hội, các tuyến phố và dọc sông. Những tác phẩm kết hợp vật liệu truyền thống với ý tưởng tạo hình mới hứa hẹn khiến việc dạo phố trở thành hành trình khám phá, thay vì chỉ là cuộc ngắm cảnh. Không gian trưng bày dự kiến còn tiếp tục phục vụ khách sau lễ hội, kéo dài đến hết Tết Nguyên đán.
Tự tay làm đèn để hiểu câu chuyện phía sau ánh sáng
Một chiếc đèn lồng đẹp thường khiến người xem chú ý đến màu sắc trước tiên; trải nghiệm chế tác giúp họ nhận ra phía sau ánh sáng là một chuỗi kỹ năng đòi hỏi sự kiên nhẫn. Từ 16 giờ đến 21 giờ, Quảng trường sông Hoài dự kiến có không gian trải nghiệm làm đèn lồng để du khách tìm hiểu cách người thợ tạo nên sản phẩm. Hoạt động này đáng giá vì biến người tham dự từ khán giả thành người trực tiếp chạm vào chất liệu và quy trình của nghề đèn lồng.
Đằng sau mỗi chiếc đèn là tri thức được truyền qua nhiều thế hệ: chọn tre, chuốt nan, dựng khung, căng vải, phối màu, tạo hình và xử lý ánh sáng. Khi tự tay thử một công đoạn, du khách có cơ hội nhìn chiếc đèn lồng Hội An như một sản phẩm thủ công có cấu trúc và kỹ thuật, chứ không chỉ là vật trang trí đẹp mắt. Đó cũng là cách thiết thực để lễ hội kết nối trải nghiệm du lịch với sự trân trọng người thợ.
“Dệt ánh sáng” đưa họa tiết từ xưởng nghề vào đời sống
Cuộc thi “Dệt ánh sáng 2026” mở rộng câu chuyện lễ hội từ trưng bày sang sáng tạo ứng dụng. Do Trung tâm Bảo tồn Di sản Văn hóa Thế giới Hội An phát động trong khuôn khổ sự kiện, cuộc thi mời người tham gia phát triển họa tiết lấy cảm hứng từ nghề đèn lồng rồi đưa vào sản phẩm mới. Hướng đi này thuyết phục hơn việc chỉ làm thêm những mẫu đèn để ngắm: nó đặt câu hỏi làm sao để ngôn ngữ của nghề thủ công hiện diện trong những vật dụng đời thường, đồng thời vẫn phù hợp với năng lực chế tác tại địa phương.
Nguồn cảm hứng có thể bắt đầu từ nhịp lặp của nan tre, mối nối trên khung, chất liệu lụa, dáng đèn, ánh sáng xuyên qua lớp vải hay bóng đổ trong không gian làng nghề. Họa sĩ Trần Nguyễn Trung Tín gợi ý xây dựng hệ họa tiết có quy tắc phát triển, với các phiên bản màu sắc và kích thước để sử dụng trong nhiều bối cảnh; tre, lụa, dáng đèn, hiệu ứng ánh sáng và sinh hoạt làng nghề đều có thể gợi mở ý tưởng. Điểm quan trọng là thiết kế cần đi cùng khả năng sản xuất thực tế và sự tham gia của nghệ nhân.
Cuộc thi dành cho học sinh, sinh viên, giảng viên, nhà thiết kế, họa sĩ, nghệ nhân, người làm sáng tạo độc lập và những người quan tâm đến văn hóa, thiết kế Hội An. Sản phẩm ứng dụng không bị bó hẹp trong hình dáng đèn: ý tưởng có thể dành cho trang phục, phụ kiện, đồ gia dụng, văn phòng phẩm, bao bì, vật phẩm trang trí hoặc quà lưu niệm.
Giao thoa kỹ thuật giúp nghề truyền thống tiếp tục chuyển động
Sự đổi mới không đòi hỏi Hội An phải bỏ đi kỹ thuật quen thuộc; thay vào đó, những cuộc gặp gỡ nghệ thuật có thể mở rộng cách người thợ xử lý hình khối, chất liệu và ánh sáng. Trong hoạt động giao lưu trước thềm lễ hội, nghệ nhân địa phương tìm hiểu kỹ thuật làm đèn Neputa của vùng Aomori, Nhật Bản, gồm tạo hình, xử lý màu và ghép các mảng giấy lên khung. Nghệ sĩ điêu khắc Đàm Đăng Lại cũng chia sẻ phương pháp vẽ sáp trên giấy trước khi tô màu. Những trao đổi như vậy làm giàu thêm lựa chọn sáng tạo mà không xóa nhòa dấu ấn riêng của đèn lồng Hội An.
Sức sống của một nghề truyền thống được đo không chỉ bằng số người còn làm nghề, mà còn bằng khả năng để kỹ năng ấy tìm thấy vai trò trong hiện tại. Bởi vậy, kết hợp trải nghiệm chế tác, giao lưu quốc tế và cuộc thi thiết kế là hướng đi đáng ủng hộ: lễ hội thu hút ánh nhìn, còn “Dệt ánh sáng 2026” khuyến khích biến sự chú ý thành ý tưởng có thể làm ra tại Hội An. Nếu hai nhịp này gặp nhau, ánh sáng phố cổ sẽ không chỉ tỏa sáng trong vài ngày mà còn soi rõ con đường tiếp nối của nghề đèn lồng.
