Từ di sản văn hóa du lịch đến tham vọng thành phố trực thuộc Trung ương
Du lịch bền vững Ninh Bình là mô hình phát triển lấy di sản làm nền tảng, văn hóa làm động lực và người dân làm chủ thể, kết hợp hệ sinh thái thiên nhiên với các sản phẩm nghỉ dưỡng – chăm sóc sức khỏe (wellness retreat Ninh Bình) để vừa bảo tồn giá trị truyền thống, vừa tạo tăng trưởng kinh tế dài hạn, hướng tới mục tiêu trở thành thành phố trực thuộc Trung ương và cực tăng trưởng mới về du lịch chất lượng cao. Với định hướng lấy di sản làm nền tảng, văn hóa làm động lực và người dân làm chủ thể, Ninh Bình không đi theo lối mòn “bán cảnh đẹp” mà chủ động chuyển hóa di sản thành kinh tế di sản và công nghiệp văn hóa. Sau quá trình sáp nhập với Hà Nam và Nam Định, tỉnh sở hữu diện tích khoảng 3.942,61 km² và dân số hơn 4,4 triệu người, bước vào chu kỳ phát triển mới với không gian kinh tế, hạ tầng và đô thị mở rộng. Ngày 21/7/2026, kết luận của Phó Thủ tướng giao Ninh Bình khẩn trương hoàn thiện Đề án xây dựng thành phố trực thuộc Trung ương trước năm 2030, tạo tín hiệu chính trị rõ ràng cho dòng vốn đầu tư du lịch và wellness.
Đánh thức kho di sản để kiến tạo sản phẩm du lịch bền vững
Nếu nhiều địa phương vẫn loay hoay với khẩu hiệu di sản, Ninh Bình đã biến mật độ di tích dày đặc thành lợi thế cạnh tranh cụ thể. Toàn tỉnh hiện có 5.071 di tích được kiểm kê, trong đó 1.106 di tích đã được xếp hạng, gồm 1 di sản thế giới, 8 di tích quốc gia đặc biệt, 264 di tích quốc gia và 834 di tích cấp tỉnh. Thay vì khóa di sản trong bảo tàng, tỉnh mở nó ra thành trải nghiệm sống: du khách có thể tham gia cấy lúa, chế biến món ăn, tìm hiểu nghề truyền thống, khám phá đời sống làng quê và tiếp cận tri thức bản địa được trao truyền qua nhiều thế hệ. Cùng với di sản vật thể, 39 di sản văn hóa phi vật thể cấp quốc gia và thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ được UNESCO ghi danh tạo chiều sâu cho các sản phẩm du lịch văn hóa, tâm linh và lễ hội. Từ bảo tồn đơn thuần sang bảo tồn gắn với phát huy giá trị; từ khai thác tài nguyên sang kiến tạo sản phẩm; từ coi di sản là đối tượng cần gìn giữ sang xác định di sản là nguồn lực cho phát triển bền vững – đó là sự chuyển dịch tư duy đáng chú ý. Chính góc nhìn này giúp Ninh Bình hướng tới phát triển du lịch bền vững, gắn bảo tồn với sinh kế người dân, giảm áp lực thương mại hóa và tạo sức cạnh tranh lâu dài.
Wellness retreat Ninh Bình: Lynn Times Onsen và hệ sinh thái chăm sóc sức khỏe
Điểm khác biệt của du lịch bền vững Ninh Bình hiện nay là bổ sung một mảnh ghép còn thiếu: dòng sản phẩm wellness retreat gắn với di sản và trung tâm y tế vùng. Chu kỳ phát triển mới cùng mục tiêu thành phố trực thuộc Trung ương trước năm 2030 đang tạo lợi thế cho các dự án đón đầu xu hướng chăm sóc sức khỏe như Lynn Times Onsen Retreat Nam Hà Nội. Được phát triển tại khu vực cửa ngõ phía Nam Thủ đô, gần Bệnh viện Bạch Mai cơ sở 2 và Việt Đức cơ sở 2, dự án được quy hoạch theo mô hình “làng trị liệu giữa Trung tâm Y tế vùng Thủ đô”. Khác với khu đô thị thông thường chỉ cung cấp không gian ở, Lynn Times Onsen xây dựng hệ sinh thái chăm sóc sức khỏe toàn diện: onsen, phục hồi thể chất, thư giãn tinh thần, thực dưỡng và cân bằng lối sống. Sáu tháng đầu năm 2026, GRDP Ninh Bình tăng 11,44%, đứng đầu vùng Đồng bằng sông Hồng và thứ hai cả nước – một con số cho thấy nhu cầu dịch vụ cao cấp hoàn toàn có cơ sở. Nhờ đó, dự án không chỉ hưởng lợi từ vị trí kết nối, mà còn có khả năng chuyển hóa sự phát triển của hạ tầng, đô thị, y tế và xu hướng wellness thành nguồn cầu thực cho từng nhóm sản phẩm. Đây là bước đi cho thấy du lịch wellness không nằm ngoài chiến lược phát triển du lịch bền vững, mà là lớp giá trị gia tăng trên nền di sản và hệ sinh thái tự nhiên.
Không gian kinh tế mới và áp lực giữ hồn di sản
Sau sáp nhập, Ninh Bình không chỉ mở rộng địa giới mà còn mở ra một bài toán khó: làm sao tăng trưởng nhanh mà không đánh mất bản sắc di sản. Quy hoạch Thủ đô định hướng cửa ngõ phía Nam trở thành cực tăng trưởng về y tế, giáo dục, công nghiệp và dịch vụ; hạ tầng giao thông liên vùng như Vành đai 5, Quốc lộ 21B, cao tốc CT.11 và tuyến đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam trong quy hoạch được kỳ vọng rút ngắn thời gian kết nối Ninh Bình với Hà Nội và các tỉnh trong vùng. Sự phát triển của hạ tầng y tế được kỳ vọng sẽ kéo theo nhu cầu gia tăng về nhà ở, lưu trú, thương mại và các dịch vụ chăm sóc sức khỏe. Đây là cơ hội cho bất động sản du lịch, nhưng nếu chỉ chạy theo số lượng phòng nghỉ, Ninh Bình sẽ tự đánh mất lợi thế di sản. Lũy kế 7 tháng đầu năm 2026, tỉnh đón trên 18,727 triệu lượt khách, tăng 23,34% so với cùng kỳ và đạt 93,63% kế hoạch năm. Con số đó vừa là thành tựu, vừa là cảnh báo: áp lực lên môi trường và đời sống cộng đồng tăng nhanh. Vì vậy, việc tỉnh xác định du lịch và công nghiệp văn hóa là cụm ngành kinh tế mũi nhọn trong Nghị quyết Đảng bộ, đồng thời hướng tới ngành du lịch xanh, bền vững và có sức cạnh tranh cao, cho thấy nhận thức rõ ràng: phát triển phải gắn trách nhiệm với di sản.
Kinh tế di sản + wellness: chiến lược bền vững cho tương lai Ninh Bình
Điểm đáng chú ý ở Ninh Bình là tư duy hệ sinh thái: từ tài nguyên thiên nhiên đa dạng – rừng nguyên sinh, núi đá vôi, đất ngập nước, không gian biển – đến di sản văn hóa vật thể và phi vật thể, tất cả được quy hoạch để hình thành hệ sinh thái du lịch xanh, nghỉ dưỡng, cộng đồng và trải nghiệm thiên nhiên theo hướng bền vững. Đây cũng là nền tảng để tỉnh phát triển kinh tế di sản và công nghiệp văn hóa, tạo ra những sản phẩm có khả năng kết nối liên vùng, nâng cao vị thế du lịch Ninh Bình trên bản đồ trong nước và quốc tế. Mô hình kết hợp bảo tồn di sản với phát triển kinh tế bền vững không còn là khẩu hiệu; nó được cụ thể hóa bằng sự xuất hiện của các wellness retreat Ninh Bình như Lynn Times Onsen, gắn với trung tâm y tế, hạ tầng giao thông và không gian văn hóa rộng mở. Trong giai đoạn 2025–2030, Ninh Bình đặt mục tiêu duy trì tăng trưởng hai con số, tạo nền tảng cho phát triển kinh tế – xã hội bền vững. Muốn vậy, du lịch bền vững Ninh Bình phải tiếp tục giữ người dân làm chủ thể – từ những hộ làm du lịch cộng đồng đến các doanh nghiệp phát triển khu nghỉ dưỡng – để dòng tiền mới không xóa nhòa ký ức địa phương. Nếu làm được, Ninh Bình không chỉ trở thành thành phố trực thuộc Trung ương, mà còn là hình mẫu về cách dùng di sản và wellness để xây tương lai thay vì chỉ khai thác quá khứ.
