Từ cái bóng Attack on Titan đến khủng hoảng bản sắc của WIT Studio
Khủng hoảng bản sắc của WIT Studio sau khi rời Attack on Titan là một ví dụ điển hình cho việc một anime studio khủng hoảng có thể đánh mất phương hướng khi thành công gắn chặt với một thương hiệu duy nhất, buộc họ phải tái định nghĩa mình là ai thông qua các dự án mới mang màu sắc khác biệt rõ ràng đối với khán giả và ngành công nghiệp. Sau ba mùa Attack on Titan, WIT Studio bất ngờ nhận ra mình bị nhốt trong cái bóng của một thế giới u tối, bạo lực và sinh tồn, dù chính họ là người tạo nên những cảnh hành động giàu tính điện ảnh khiến anime thành hiện tượng từ năm 2013. Việc chuyển giao Attack on Titan cho MAPPA ở mùa cuối đánh dấu bước ngoặt không chỉ của series, mà của cả bản thân studio.
Quyết định dừng lại ở mùa 3 không phải hành động "đầu hàng" mà là một lựa chọn sống còn: khối lượng công việc khổng lồ và áp lực sản xuất khiến WIT khó lòng duy trì Attack on Titan lâu dài. Đồng thời, họ phải cân nhắc sự nghiệp lẫn định hướng của các nhân sự chủ chốt như đạo diễn Araki Tetsuro, những người không muốn cả đời chỉ gắn với một thương hiệu. Vấn đề là, khi thương hiệu ấy rời đi, WIT Studio lập tức bị đặt câu hỏi: ngoài Attack on Titan, họ là ai trong bản đồ WIT Studio anime?
Chuyển giao dự án và áp lực cạnh tranh trong ngành anime
Trong ngành anime, studio chuyển giao dự án không còn là điều hiếm, nhưng trường hợp Attack on Titan MAPPA lại phơi bày rõ áp lực và giới hạn nguồn lực. WIT Studio chỉ phụ trách câu chuyện đến hết mùa 3 rồi để MAPPA đảm nhận phần còn lại, một bước đi mà chính Wada George cho rằng giúp anime có thể đi đến hồi kết. Về mặt nghệ thuật, sự chuyển giao này tạo ra cú xoay phong cách: ba mùa đầu của WIT được yêu thích nhờ chuyển động mượt mà, thiết bị cơ động 3D giàu tính điện ảnh và cách dùng màu sắc giàu tương phản, trong khi phiên bản MAPPA mang sắc thái tối, gai góc hơn, phù hợp với hành trình ngày càng u ám của Eren Yeager.
Điều nhiều người xem thường bỏ qua là mặt trận cạnh tranh phía sau mỗi thương hiệu. Studio muốn nhận hoặc giữ một dự án lớn phải đối mặt với bài toán nhân sự, thời gian, vốn sáng tạo và sức khỏe đội ngũ. Chính WIT Studio thừa nhận khối lượng công việc của Attack on Titan tạo gánh nặng không thể duy trì mãi. Khi bước khỏi dự án này, họ vừa trút được áp lực, vừa bị lộ ra khoảng trống bản sắc: không có tác phẩm chủ lực thứ hai, WIT có nguy cơ bị nhớ đến như "studio từng làm Attack on Titan" rồi phai nhạt dần.
Spy x Family: cú pivot chiến lược và bản sắc mới của WIT
Câu trả lời cho khủng hoảng bản sắc ấy đến từ một hướng tưởng như đối lập: Spy x Family anime. Sau Attack on Titan, WIT Studio bước vào giai đoạn khó khăn khi phải xác định đâu là tác phẩm chủ lực tiếp theo, bởi nếu chỉ dùng lời nói để mô tả mình là studio như thế nào thì vẫn chưa đủ. Họ cần một minh chứng sống động. Theo phát biểu của Wada tại Anime NYC, WIT đã cạnh tranh với khoảng 20 xưởng phim khác để giành quyền tham gia Spy x Family, cho thấy mức độ khốc liệt của cuộc chiến thương hiệu trong ngành anime.
Khi ra mắt, Spy x Family nhanh chóng trở thành một trong những chương trình được xem nhiều nhất tại Nhật trong năm phát hành, xét trên cả anime lẫn truyền hình nói chung, rồi tiếp tục tạo ảnh hưởng quốc tế lớn. WIT Studio thực hiện Spy x Family cùng CloverWorks, nhưng điều quan trọng là màu sắc mà họ đem đến: từ một ê-kíp từng kể câu chuyện chiến tranh sinh tồn, họ chuyển sang một gia đình tạm thời tìm kiếm hòa bình, vẫn có điệp viên, sát thủ, nhưng được bọc trong hài hước, ấm áp và tính phổ quát cho nhiều thế hệ khán giả. Chính sự đối lập này khiến Spy x Family trở thành tác phẩm định hình bản sắc mới, chứng minh WIT không bị khóa trong bạo lực và tuyệt vọng.
Cân bằng thế hệ sáng tạo và tương lai WIT Studio anime
Điều khiến cú pivot của WIT Studio đáng chú ý không chỉ là thành công của Spy x Family, mà là cách studio dùng dự án này để tái cấu trúc bên trong. Trong lúc chờ đợi thông tin về mùa 4 Spy x Family, vốn chưa được WIT xác nhận thời điểm hay việc có tiếp tục sản xuất hay không, họ đang thay đổi cách vận hành nội bộ: trao nhiều quyền lựa chọn và phát triển dự án hơn cho thế hệ nhân sự trẻ, chủ yếu ở độ tuổi ba mươi. Sau mười lăm năm hoạt động, WIT hướng tới sự cân bằng giữa các dự án do lớp lãnh đạo hiện tại chọn và các dự án đến từ lớp nhân sự mới. Đây không chỉ là chiến lược nhân sự, mà là cách giữ cho bản sắc luôn sống và luôn cập nhật.
Nếu Attack on Titan là cột mốc đưa WIT lên bản đồ toàn cầu, thì Spy x Family là dấu mốc cho thấy họ đã mở rộng bản sắc của mình. Xen giữa hai thương hiệu đó là chuỗi dự án nguyên bản như Great Pretender, Vivy: Fluorite Eye's Song hay Moonrise, những thử nghiệm cho thấy WIT nghiêm túc với mục tiêu tạo ra câu chuyện có tính phổ quát, chứ không chỉ phụ thuộc vào một IP chuyển thể. Câu chuyện của WIT gửi một thông điệp rõ ràng đến các anime studio khủng hoảng: mất một thương hiệu không phải dấu chấm hết, nếu bạn dám chọn một dự án mới với màu sắc khác, đặt nó vào trung tâm chiến lược và cho thế hệ sáng tạo mới quyền kể câu chuyện theo cách của họ.
