Bạo lực mạng xã hội: mối đe dọa vô hình nhưng ngày càng hiện hữu trong trường học
Bạo lực mạng xã hội là tập hợp các hành vi xúc phạm, chế nhạo, đe dọa, bôi nhọ hoặc cô lập người khác thông qua những nội dung, hình ảnh, bình luận trên môi trường trực tuyến, gây tổn thương tâm lý sâu sắc và có thể kéo theo hậu quả pháp lý cho cả nạn nhân lẫn người gây hại. Khi học sinh THPT dành ngày càng nhiều thời gian trên các nền tảng số, câu chuyện an toàn trực tuyến không còn là vấn đề bên lề mà đã trở thành một phần của đời sống học đường. Thời gian qua, việc học sinh, thanh thiếu niên sử dụng mạng xã hội ngày càng phổ biến, bên cạnh những lợi ích trong học tập, giao lưu và giải trí cũng tiềm ẩn nguy cơ phát sinh các hành vi vi phạm pháp luật. Nếu coi mạng xã hội là “sân chơi” thì trách nhiệm của nhà trường, gia đình, đại học và lực lượng chức năng là phải đặt ra luật lệ và kỹ năng để bảo vệ người trẻ.
Đại học Hoa Sen mang pháp luật và kỹ năng ứng xử số vào sân trường THPT
Điểm sáng của nỗ lực phòng ngừa bạo lực mạng xã hội là sự chủ động từ môi trường đại học. Sáng 25/8/2026, Khoa Luật của Đại học Hoa Sen đã tham gia buổi sinh hoạt chuyên đề tại Trường THPT Nguyễn Đình Chiểu (Mỹ Tho), diễn ra tại nhà thi đấu đa năng với sự tham dự của đông đảo học sinh khối 12. Không phải là buổi nói chuyện lý thuyết khô khan, chương trình mở ra không gian để học sinh cùng nhìn nhận các vấn đề liên quan đến cách ứng xử trong môi trường số và trách nhiệm của mỗi cá nhân khi tham gia các nền tảng trực tuyến. TS. Nguyễn Hoài Nam – Trưởng khoa Khoa Luật – trực tiếp chia sẻ với các em, cho thấy một định hướng rõ ràng: đưa kiến thức pháp luật và góc nhìn chuyên môn đến gần hơn với học sinh, giúp các bạn chủ động nhận diện và ứng xử trước bạo lực mạng xã hội, thay vì chờ đến khi xảy ra hậu quả mới can thiệp.
Từ lý thuyết pháp luật đến kỹ năng an toàn trực tuyến cho học sinh THPT
Điểm đáng giá của chương trình tại THPT Nguyễn Đình Chiểu là cách tiếp cận song song: vừa nói về luật, vừa nói về hành vi cụ thể của học sinh trên mạng. Hoạt động này là một trong những chương trình kết nối giữa giảng đường đại học và trường phổ thông, đưa kiến thức từ bài giảng đến gần hơn với những vấn đề thực tế mà người trẻ đang quan tâm. Bên cạnh khái niệm bạo lực mạng xã hội, học sinh được đặt vào các tình huống: bị lôi kéo vào nhóm nói xấu bạn, chia sẻ hình ảnh chưa được phép, bình luận theo đám đông… Từ đó, các em được hướng dẫn cách nhận diện nguy cơ và ứng xử phù hợp: dừng tương tác, báo cáo với nhà trường hoặc cơ quan chức năng, lưu lại bằng chứng, bảo vệ thông tin cá nhân. Đây chính là an toàn trực tuyến bắt đầu từ những thói quen nhỏ, chứ không phải chỉ từ các khẩu hiệu chung chung. Khi học sinh hiểu rằng việc dùng tài khoản cá nhân không đồng nghĩa với miễn trừ trách nhiệm cho mọi nội dung mình đăng tải, chia sẻ hoặc bình luận, các em sẽ cân nhắc kỹ hơn trước mỗi lần nhấn nút “gửi”.
Công an xã Đức Nhàn: mắt xích địa phương trong phòng ngừa bạo lực và vi phạm pháp luật trên mạng
Nếu đại học đóng vai trò truyền tải kiến thức và kỹ năng, thì lực lượng công an địa phương là tuyến phòng ngừa trực tiếp các hành vi lệch chuẩn. Trước thực tế học sinh sử dụng mạng xã hội ngày càng phổ biến và tiềm ẩn nguy cơ vi phạm pháp luật, Công an xã Đức Nhàn đã chủ động triển khai các biện pháp tuyên truyền, phòng ngừa, góp phần nâng cao nhận thức, ý thức chấp hành pháp luật và kỹ năng sử dụng mạng xã hội an toàn cho học sinh. Công tác tuyên truyền pháp luật về an ninh mạng được chú trọng, tập trung vào các hành vi thường gặp: đăng tải, chia sẻ thông tin sai sự thật; xúc phạm danh dự, nhân phẩm; phát tán nội dung bạo lực; kích động đánh nhau, gây rối trật tự công cộng hoặc tham gia các hội nhóm có nội dung tiêu cực, lôi kéo thực hiện hành vi vi phạm pháp luật. Quan điểm rõ ràng được nhấn mạnh: mỗi lượt thích, chia sẻ hay bình luận đều cần được cân nhắc kỹ, vì hành vi trên không gian mạng có thể dẫn đến hậu quả và trách nhiệm pháp lý ở ngoài đời. Đây không chỉ là cảnh báo, mà là lời nhắc để học sinh hiểu rằng bạo lực mạng xã hội luôn gắn với luật pháp, không phải “chuyện chơi cho vui”.
Khi nhà trường, đại học, gia đình và công an cùng hành động
Cả chương trình của Đại học Hoa Sen tại THPT Nguyễn Đình Chiểu và hoạt động của Công an xã Đức Nhàn đang cho thấy một mô hình hợp tác đáng để nhân rộng: nhà trường trang bị kỹ năng, đại học mang góc nhìn pháp lý và chuyên môn, gia đình đồng hành, lực lượng công an giám sát và xử lý kịp thời. Công an xã Đức Nhàn đề nghị phụ huynh quan tâm và hướng dẫn con em sử dụng điện thoại, máy tính, mạng xã hội phù hợp với lứa tuổi; chủ động trao đổi về nguy cơ, thủ đoạn lôi kéo trên không gian mạng và phối hợp với nhà trường, lực lượng chức năng khi phát hiện dấu hiệu bất thường. Đồng thời, các cơ sở giáo dục được khuyến nghị tăng cường giáo dục kỹ năng số, kỹ năng nhận diện thông tin xấu, độc và xây dựng môi trường học đường an toàn, lành mạnh, chủ động phòng ngừa các vụ việc phát sinh từ mạng xã hội. Công an xã Đức Nhàn khẳng định sẽ tiếp tục phối hợp với gia đình, nhà trường và các lực lượng liên quan trong công tác tuyên truyền, phòng ngừa, kịp thời phát hiện và xử lý hành vi vi phạm, góp phần xây dựng môi trường mạng an toàn, văn minh và có trách nhiệm cho thế hệ trẻ.
